“Chúng ta là một phần của giải pháp - Vì thiên nhiên!”

Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học (ĐDSH) được Liên Hiệp Quốc lựa chọn và phát động trên phạm vi toàn cầu với mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về ĐDSH. Với chủ đề “We’re part of the solution - For Nature” (tạm dịch: “Chúng ta là một phần của giải pháp - Vì thiên nhiên”, Ngày Quốc tế ĐDSH 2021 kêu gọi con người sống hài hòa với thiên nhiên, áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên đối với các vấn đề toàn cầu về khí hậu, an ninh lương thực và nguồn nước, sinh kế bền vững cho người dân.

Băng-rôn tuyên truyền Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học năm 2021 trên địa bàn TP. Bạc Liêu.

Sống hài hòa với thiên nhiên

Có thể nói, ĐDSH và hệ sinh thái (HST) cung cấp các dịch vụ thiết yếu cho xã hội, đặc biệt là các dịch vụ điều tiết và hỗ trợ, giúp con người thích ứng với các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu (BĐKH) và rủi ro thiên tai. Cụ thể như các rặng san hô và thảm thực vật ven biển hỗ trợ chắn sóng, bảo vệ bờ biển; các vùng đất ngập nước điều tiết dòng chảy lũ, rừng và cây rừng ổn định trầm tích, bảo vệ khi sạt lở đất; các HST cũng giúp kéo dài tuổi thọ của cơ sở hạ tầng, từ đó tiết kiệm chi phí đầu tư của Chính phủ…

Mặc dù vậy, ĐDSH và HTS trên toàn cầu đang bị suy thoái với tốc độ chưa từng có trong lịch sử loài người và tình trạng này đe dọa đến tiến trình phát triển bền vững của nhân loại. Chính vì thế, Liên Hiệp Quốc kêu gọi áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên, nhằm thúc đẩy bảo tồn ĐDSH, sống hài hòa với thiên nhiên và đóng góp chung vào nỗ lực toàn cầu trong bảo tồn thiên nhiên, ĐDSH và phát triển bền vững.

Tỉnh Bạc Liêu có tính ĐDSH cao, đặc trưng là HST đất ngập nước cả môi trường nước mặn, lợ và nước ngọt. ĐDSH ở Bạc Liêu có ý nghĩa to lớn, mang lại những lợi ích trực tiếp cho con người và đóng góp cho nền kinh tế của địa phương. Tính ĐDSH tại Bạc Liêu thể hiện qua HST rừng đặc dụng và rừng phòng hộ ven biển (cũng là rừng ngập mặn ven biển), HST vườn chim và các vùng sinh thái. Điển hình như phía Bắc Quốc lộ 1A là vùng sinh thái ngọt, lợ và mặn theo mùa; phía Nam Quốc lộ 1A là vùng sinh thái mặn.

Chính HST và sự độc đáo về ĐDSH này đã góp phần tạo nên những sản vật phong phú và góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Như đối với vùng sinh thái phía Bắc Quốc lộ 1A, cùng với sự phát triển của cây lúa, còn có các mô hình gắn với sự phát triển nhanh của con “tôm sạch” từ mô hình sản xuất lúa - tôm sú, lúa - tôm càng xanh và cá đồng. Riêng vùng sinh thái phía Nam Quốc lộ 1A được coi là “cái nôi” của nguồn lợi thủy, hải sản phong phú từ biển. Đây cũng là vùng kinh tế trọng điểm trong mục tiêu xây dựng Bạc Liêu trở thành “thủ phủ” ngành tôm công nghiệp của cả nước, đồng thời phát triển mạnh mô hình du lịch sinh thái dựa vào biển và rừng.

Cò trắng được bảo tồn tại Vườn chim Bạc Liêu.

Con người là một mảnh ghép quan trọng

Ngày Quốc tế ĐDSH năm 2021 có chủ đề: “Chúng ta là một phần của giải pháp - Vì thiên nhiên”. Chủ đề này mang đến thông điệp: Để sống hài hòa với thiên nhiên, để bảo tồn ĐDSH và bảo vệ thiên nhiên có rất nhiều giải pháp và con người là một mảnh ghép quan trọng trong các giải pháp này.

Các giải pháp của con người dựa vào thiên nhiên và bảo tồn ĐDSH là chìa khóa để giảm nhẹ BĐKH, tăng khả năng phục hồi và thích ứng ở một số khu vực quan trọng, bao gồm bảo tồn, phục hồi rừng và các HST trên cạn; bảo tồn, phục hồi tài nguyên nước ngọt cũng như HST biển và đại dương, hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững. Công ước ĐDSH cũng nhấn mạnh: Con người là một phần của thiên nhiên chứ không thể tách rời thiên nhiên!

Các giải pháp dựa trên thiên nhiên là một thuật ngữ có thể được sử dụng để mô tả các phương pháp tiếp cận hiện đại đối với các vấn đề môi trường, như lũ lụt, khan hiếm nước hoặc xói mòn đất, bằng cách khai thác vốn tự nhiên. Trong khi phương pháp truyền thống trong phát triển cơ sở hạ tầng xây dựng là “xám”, thì các giải pháp dựa vào tự nhiên bao gồm cơ sở hạ tầng hoàn toàn tự nhiên là “xanh” hoặc kết hợp, chính là các cơ sở hạ tầng dựa vào thiên nhiên.

Nông dân huyện Hồng Dân trúng mùa tôm càng xanh trên đất lúa. Ảnh: K.T

Các giải pháp dựa trên thiên nhiên giải phóng việc xây dựng các công trình biển, hồ chứa, đập và hệ thống thoát nước mà cách tiếp cận cơ sở hạ tầng “xám” sẽ gặp phải một số rủi ro về BĐKH. Thay vào đó, các giải pháp dựa trên thiên nhiên có thể bao gồm khôi phục, bảo tồn các rặng san hô và vành đai rừng ngập mặn để tăng cường khả năng chống chịu lũ lụt ven biển và nước biển dâng, đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên giúp tiêu tán năng lượng sóng; thảm thực vật để giảm nguy cơ sạt lở và tạo ra các vành đai xanh nhằm giúp bổ sung nước ngầm ở những khu vực phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước. Một số hành động khuyến cáo cho việc áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên chính là tiếp cận HST để giải quyết đồng thời mất ĐDSH, BĐKH và suy thoái đất; cân nhắc vấn đề ĐDSH trong phát triển các ngành kinh tế…

Với việc tích cực hưởng ứng Ngày Quốc tế ĐDSH năm 2021, tất cả mọi người hãy chung tay hành động và thể hiện trách nhiệm của mình gắn với bảo vệ, phát huy giá trị của HST và ĐDSH cho sự phát triển bền vững!

Thái An (Bài viết có sử dụng tài liệu tuyên truyền của Bộ TN-MT)