“Nâng tầm vóc hạt gạo vua Hùng”

Giỗ tổ Hùng Vương (mồng 10/3 âm lịch), người Việt Nam ta ai cũng nhớ đến truyền thuyết chàng Lang Liêu dâng lên Vua Hùng bánh chưng, bánh dầy - loại bánh được làm từ hạt gạo dẻo thơm. Từ thuở ấy, dân tộc Việt ta đã coi lúa gạo là thực phẩm chủ yếu nhất, là “hạt ngọc của trời”. Nền văn minh lúa nước được hình thành từ ngàn đời cũng đã góp phần hình thành nên những đức tính tốt đẹp của người Việt: Siêng năng, cần cù, nhân ái, không quản ngại khó khăn, vất vả…

Tiếp nối và phát triển nền văn minh lúa nước, thông qua những chủ trương đúng đắn trong phát triển nông nghiệp nói chung, đặc biệt là ưu tiên phát triển trồng lúa nói riêng, Việt Nam đã trở thành quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Đây là niềm tự hào, phấn khởi của tất cả các thế hệ con cháu Vua Hùng. Thế nhưng bên cạnh thành tựu lớn ấy, mấy năm gần đây, việc trồng cấy và xuất khẩu gạo gặp không ít khó khăn: Khí hậu, thời tiết ngày càng khắc nghiệt, thường xuyên xảy ra thiên tai; phát triển công nghiệp và đô thị hóa làm mất khá nhiều diện tích “bờ xôi, ruộng mật” trồng lúa; thị trường xuất khẩu không ổn định, không có lợi thế cạnh tranh mà nguyên nhân chủ yếu do chất lượng gạo của ta chưa cao... Xuất khẩu gạo Việt Nam tăng chủ yếu về số lượng chứ không tăng nhiều về giá trị, chất lượng. Trước thực trạng này, Bộ Công thương đã bày tỏ nỗi lo: Những năm trước đây, thế mạnh của Việt Nam là xuất khẩu gạo cấp thấp. Nhưng hiện nay, nếu chỉ sản xuất gạo cấp thấp thì khó có thể cạnh tranh trên thị trường thế giới…

Ở thị trường nội địa, giá gạo thấp trong khi giá vật tư nông nghiệp tăng cao khiến một số nơi nông dân không mặn mà trồng lúa, để hoang ruộng đồng, bỏ ra thành thị hoặc đi xuất khẩu lao động, kiếm sống bằng những nghề khác, mang theo nhiều hệ lụy đáng lo ngại.

Truyền thuyết bánh chưng, bánh dầy giàu ý nghĩa nhân văn cùng nghề trồng lúa nước đã và đang “nuôi sống” cả một dân tộc và tạo nên một nền văn hóa đặc sắc. Hơn thế, nghề trồng lúa và xuất khẩu gạo là một lợi thế của nước ta. Vì vậy, vấn đề đặt ra là nước ta không thể để nghề trồng lúa bị mai một, mà phải tìm cách làm cho nghề này phát triển theo hướng hiện đại, mang lại giá trị cao. Từ hạt gạo cần cù, thơm thảo của Lang Liêu ngày xưa, con cháu Vua Hùng ngày nay phải sáng tạo, đầu tư “chất xám” để làm ra hạt gạo thơm ngon hơn, bảo đảm các tiêu chí an toàn thực phẩm và sản xuất nhiều loại gạo phong phú, hợp khẩu vị của cả nhân loại. Đặc biệt, việc chế biến lúa gạo phải thật sự được quan tâm “nâng tầm” để tạo ra nhiều sản phẩm cao cấp, thực phẩm chức năng từ lúa gạo, xuất khẩu gạo thành phẩm có giá trị cao. Nếu làm được như thế, nhất định lúa gạo và các sản phẩm chế biến từ lúa gạo của Việt Nam sẽ chiếm lợi thế cạnh tranh trên các thị trường.

Muốn vậy, bên cạnh bảo tồn, phục hồi các giống lúa truyền thống chất lượng tốt, nhất thiết cần đầu tư nghiên cứu, lai tạo giống lúa mới có năng suất, chất lượng “đẳng cấp”. Các ngành, các cấp trong hệ thống Nhà nước cần phải thật sự quan tâm, sát cánh với người trồng lúa, thực hiện các chính sách hỗ trợ hữu hiệu về giống, vốn, kỹ thuật..., không để người nông dân phải một mình bươn chải trên cánh đồng. Và nữa, nghề trồng lúa cần được hiện đại hóa mạnh mẽ để sản xuất trên quy mô lớn, áp dụng khoa học công nghệ cao.

Để “nâng tầm” hạt gạo, bên cạnh những đức tính cần cù như chàng Lang Liêu xưa, nghề nông và cả ngành Công thương rất cần những con người thông minh, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, nỗ lực phấn đấu hết mình để làm ra “hạt gạo thông minh”.

TRẦN HOÀI