Áp dụng Bộ tiêu chí bảo vệ môi trường tại các di tích: Cần sự chung tay của toàn xã hội

Theo thời gian, hệ thống các khu di tích tại Bạc Liêu đã chịu sự tác động mạnh mẽ của thiên nhiên và con người. Điều đó dẫn đến tình trạng xuống cấp, không phát huy hết ý nghĩa và giá trị của các di tích. Do vậy, việc áp dụng Bộ tiêu chí bảo vệ môi trường tại các di tích là việc làm cấp thiết, cần sự quan tâm và chung tay thực hiện của toàn xã hội.

VIỆC LÀM CẤP THIẾT

Hiện Bạc Liêu có 13 khu di tích lịch sử, di tích tâm linh cấp quốc gia phân bố rải rác trong toàn tỉnh. Đây được xem là “tài sản” quý giá mang nét đặc trưng văn hóa, lịch sử của vùng đất Bạc Liêu xưa và nay. Cũng như các tỉnh, thành phố trong cả nước, các di tích của Bạc Liêu không tránh khỏi tình trạng xâm hại bởi môi trường tự nhiên, bàn tay con người.

Trước thực trạng đáng báo động này, Bộ VH-TT&DL vừa xây dựng dự thảo Bộ tiêu chí bảo vệ môi trường cho các di tích tại Việt Nam. Dự thảo gồm 4 nội dung lớn gồm: bảo vệ môi trường tự nhiên, bảo vệ môi trường nhân văn, quản lý bảo vệ môi trường và tuyên truyền - quảng bá - giáo dục môi trường di tích. Trên cơ sở đó, Sở VH-TT&DL đang khẩn trương triển khai Bộ tiêu chí đến phòng VH-TT các huyện, thị xã, thành phố và ban quản lý, ban trị sự khu di tích.

Với vai trò trực tiếp quản lý, Bảo tàng tỉnh đã chỉ đạo và hướng dẫn các di tích áp dụng từng tiêu chí cụ thể. Dù động thái này chỉ mang tính chất thử nghiệm, nhưng đã mang đến sự phấn khởi và diện mạo mới cho các di tích. Qua gần 4 tháng áp dụng, nhìn chung bộ mặt các di tích trong tỉnh có phần xanh - sạch - đẹp hơn, tạo nên một môi trường trang nghiêm, văn minh.

Ông Ngô Vũ Đại, Phó ban Thường trực Ban trị sự Phước Đức cổ miếu (phường 3, TP. Bạc Liêu) vui mừng nói: “Triển khai và áp dụng Bộ tiêu chí là việc làm cấp thiết trước sự xuống cấp của hệ thống di tích tại Bạc Liêu. Nhờ thực hiện các tiêu chí này, mọi người ý thức được trách nhiệm của mình trong công tác bảo vệ môi trường, chung tay gìn giữ và phát huy giá trị của miếu cổ”.

Cảnh quan xanh - sạch - đẹp của Phước Đức cổ miếu (phường 3, TP. Bạc Liêu). Ảnh: H.T

Bên cạnh những lợi ích thiết thực, việc thực hiện Bộ tiêu chí vẫn còn tồn tại những bất cập. Điển hình là quy định khu di tích cần phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung, hệ thống phân loại và quản lý chất thải… Tuy nhiên, quy định này là vấn đề nan giải nhất đối với hệ thống di tích cả nước chứ không riêng gì Bạc Liêu. Phần lớn hoạt động của các di tích đều trông chờ vào nguồn hỗ trợ, đóng góp của cấp trên và nhân dân, cho nên để đầu tư thực hiện mục tiêu trên là điều nằm ngoài khả năng.

Hiện nay, nhiều khu di tích cấp quốc gia của Bạc Liêu nằm liền với khu dân cư. Do đó, để làm tốt các tiêu chí kiểm soát tiếng ồn, bảo vệ môi trường xung quanh khu di tích cũng hết sức khó khăn. Ngoài ra, các tiêu chí như: gây mất trật tự, hạn chế/cấm hút thuốc lá, mê tín dị đoan, mua bán văn hóa phẩm chưa được phép lưu hành… cũng khiến ban quản lý, ban trị sự khu di tích “lực bất tòng tâm”. Bởi rất khó để kiểm soát hay xử phạt đối với những hành vi thiếu văn hóa, văn minh của du khách, người bán hàng trong và khu vực quanh di tích.

Ông Lê Hòa Hiệp, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh, cho biết: “Do Bộ tiêu chí đang trong thời điểm dự thảo, nên việc áp dụng thử nghiệm phải thực hiện phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Sắp tới, chúng tôi sẽ thu thập ý kiến đóng góp của các địa phương để làm cơ sở cùng với các tỉnh, thành phố cả nước hoàn thiện Bộ tiêu chí”.

Thiết nghĩ, bảo vệ môi trường di tích là nhiệm vụ không của riêng ai mà cần phải có sự chung tay của toàn xã hội. Muốn làm tốt nhiệm vụ này, việc làm quan trọng là tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức, kêu gọi sự chung tay của mọi người, mọi nhà, từng bước xây dựng kế hoạch đầu tư bảo tồn và phát huy tối đa giá trị của di tích.

HỮU THỌ