Bấp bênh đời muối

Chưa bao giờ diêm dân trong tỉnh lâm vào cảnh khó khăn như hiện nay. Bởi bước vào vụ muối năm 2023, trời cứ liên tục trút những cơn mưa trái mùa, khiến cho mọi nỗ lực, công sức của người làm muối cứ đổ trôi ra biển.

Diêm dân xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình) tiếp nhiên liệu cho máy bơm để sang nước cho các ô muối chờ nắng. Ảnh: C.L

Mỏi mòn chờ vụ

Bạc Liêu được biết đến với thương hiệu muối Ba Thắc nổi tiếng khắp Nam kỳ lục tỉnh. Thế nhưng tại các xã có diện tích sản xuất muối lớn của tỉnh như: Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình), Điền Hải (huyện Đông Hải) những ngày này, không còn cảnh nhộn nhịp người cào, người gánh, tấp nập các ghe thu mua ra vào ruộng muối như năm trước.

Hỏi ra mới biết, từ trước tết Nguyên đán 2023 cho đến nay, trời cứ liên tục trút xuống những cơn mưa trái mùa khiến nhiều ô muối đã trữ nước đủ độ mặn để chờ kết tinh bị pha loãng phải xả bỏ. Rồi bắt đầu lại từ dẫn nước, trữ nước, sang nước và… chờ trời nắng. Hơn 30 năm gắn bó với nghề làm muối, nhưng theo ông Trần Văn Nam (ấp Vĩnh Tiến, xã Vĩnh Thịnh), đây là năm sản xuất muối gặp khó khăn nhiều nhất, diêm dân đã trắng tay sau mấy tháng ròng vất vả ngoài ruộng muối.

Vị mặn của hạt muối Bạc Liêu thì đã vang danh khắp nẻo, thậm chí xuất khẩu ra nước ngoài, còn đời sống của bà con xứ biển thì tự bao đời nay vẫn vậy. Còn nhớ cách đây khoảng 2 năm, khi trời nắng nóng kéo dài, sản lượng muối của diêm dân trúng đậm, có nhiều ruộng muối đã kết tinh khá dày nhưng chưa thu hoạch nên ngả màu vàng. Dọc các con đường vào ruộng muối, nhiều ụ muối trắng xóa, diêm dân đang mỏi mòn chờ người tới mua. Nhiều diêm dân không giấu được nỗi buồn vì giá muối rẻ… như cho. Năm nay, thời tiết không thuận lợi, nhất là mấy tháng qua diêm dân không có muối để cào thì giá muối lại tăng. Hiện, muối thương phẩm được thương lái thu mua trong dân với giá khá cao: 2.700 đồng/kg đối với muối đen và 3.700 đồng/kg đối với muối trắng. Điệp khúc “mất mùa - được giá” lại tái diễn trên các ô muối.

Cần giải pháp căn cơ

Nghề làm muối luôn phụ thuộc nhiều vào thời tiết, lượng mưa trong năm nhiều hay ít ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng, chất lượng hạt muối. Mặc dù những năm gần đây, với sự quan tâm hỗ trợ của chính quyền, nhiều diêm dân đã áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật trong sản xuất muối nhằm nâng cao chất lượng hạt muối và tăng năng suất thu hoạch bằng phương pháp trải bạt. Tuy vậy, tỷ lệ áp dụng phương pháp trải bạt của tỉnh còn khá thấp, chiếm dưới 7% tổng diện tích. Đa phần nghề làm muối tại Bạc Liêu vẫn theo phương pháp thủ công truyền thống. Hiệu quả áp dụng khoa học - công nghệ chỉ mới dừng lại ở sự gia tăng năng suất và giá trị hạt muối chứ chưa ứng phó được với diễn biến bất thường của thời tiết. Ông Võ Chí Nguyện - diêm dân xã Điền Hải, chia sẻ: “Làm muối thì phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, nếu chẳng may gặp phải mưa trái mùa thì xem như trắng tay. Nếu thời tiết cứ mưa nắng thất thường thế này, e rằng năm nay gia đình tôi sẽ để sân muối trống. Bao mong chờ vào vụ muối năm nay quá bấp bênh”.

Để bảo tồn và phát triển nghề làm muối, năm 2021, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án Nâng cao giá trị sản xuất và chế biến muối giai đoạn 2021 - 2030. Mục tiêu của Đề án là duy trì diện tích sản xuất muối; cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng đồng muối, nhất là hệ thống thủy lợi; ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất, chế biến muối, tăng năng suất tối thiểu 20%, nâng cao giá trị các sản phẩm muối ít nhất là 20% so với hiện nay. Tỉnh sẽ xây dựng và phát triển ngành muối theo hướng hiệu quả, bền vững trên cơ sở tận dụng tối đa lợi thế của các địa phương có truyền thống sản xuất muối để nâng cao năng suất, chất lượng và đa dạng hóa các loại sản phẩm về muối nhằm đáp ứng nhu cầu muối trong nước, hướng đến xuất khẩu muối và tạo việc làm, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống của người dân làm muối.

Tuy nhiên, trước những ảnh hưởng cực đoan của thời tiết, nghề làm muối ở Bạc Liêu đang đứng trước những thách thức, đòi hỏi phải có sự vào cuộc của các cấp chính quyền để người dân vượt qua khó khăn giai đoạn hiện nay. Ông Cổ Tân Xuyên - Trưởng phòng NN&PTNT huyện Hòa Bình, cho biết: “Từ đầu vụ muối đến nay diêm dân trên địa bàn huyện chưa thu hoạch được hạt muối nào do bị ảnh hưởng bởi các điều kiện thời tiết. Để giúp bà con ổn định lại sản xuất, cán bộ đơn vị đã thường xuyên xuống ruộng thăm hỏi, động viên, bám sát các dự báo về tình hình thời tiết và thông tin kịp thời đến diêm dân khi có điều kiện thuận lợi để tập trung sản xuất, ổn định đời sống”.

Chí Linh