Bất an chất lượng thực phẩm ở các điểm chợ

Là nơi cung cấp thực phẩm thiết yếu, liên quan mật thiết tới sức khỏe và nhu cầu tiêu dùng hằng ngày của người dân, nên vấn đề an toàn thực phẩm (ATTP) tại các chợ luôn là vấn đề nóng, được xã hội quan tâm. Tuy nhiên, ở các chợ hiện nay vẫn tồn tại nhiều mặt hàng kinh doanh chưa theo quy định, mất ATTP, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Trong khi đó, việc kiểm soát ATTP tại các chợ vẫn còn bỏ ngỏ…

Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh tiến hành lấy mẫu thực phẩm của một cơ sở kinh doanh để kiểm định chất lượng.

Khó kiểm soát

Những ngày này, tại các điểm chợ trên địa bàn tỉnh, các tiểu thương đang tích lũy hàng hóa để chuẩn bị phục vụ tốt nhất nhu cầu mua sắm dịp cuối năm của người dân. Đây cũng là thời điểm các mặt hàng thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, được một số đối tượng tìm cách tuồn vào thị trường, len lỏi vào các điểm chợ đầu mối để tiêu thụ.

Toàn tỉnh Bạc Liêu hiện có 63 chợ truyền thống, chợ đầu mối đang hoạt động trong quy hoạch. Mạng lưới chợ của tỉnh được phân bố tới tận các xã, phường, thị trấn; hầu hết các chợ đều có kinh doanh, chế biến thực phẩm. Các mặt hàng thực phẩm chủ yếu được lưu thông qua chợ bao gồm thịt gia súc, gia cầm; thủy, hải sản tươi sống; rau củ quả; lương thực, ngũ cốc; hàng ăn và đồ uống, thức ăn chín; hàng thực phẩm công nghệ tổng hợp (bánh kẹo, hàng khô…). Những năm qua, hạ tầng hệ thống chợ của tỉnh đã được các địa phương quan tâm, đầu tư xây dựng, giúp người dân tiêu thụ sản phẩm ngay trên địa bàn, góp phần thúc đẩy việc mua bán, trao đổi hàng hóa.

Tuy nhiên, hệ thống chợ trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại vấn đề ATTP. Phần lớn tại các chợ, thực phẩm sống được bày bán lẫn với thức ăn chín. Tình trạng nước thải ứ đọng quanh chợ; phế phẩm của những mặt hàng tươi sống bị vứt bừa bãi; thức ăn đã qua chế biến bày bán không che đậy hoặc không được bày trong tủ kính... gây mất vệ sinh. Bên cạnh đó, việc kiểm tra ATTP tại chợ gặp khó khăn do tình trạng vận chuyển thực phẩm không đảm bảo vệ sinh cũng như các chất phụ gia trong nuôi, trồng, chế biến thực phẩm vẫn tồn tại. Thực phẩm được đưa vào chợ từ nhiều nguồn khác nhau rất khó kiểm soát về nguồn gốc, chất lượng; nhiều mặt hàng tươi sống không có bao bì, tem nhãn nhưng Ban quản lý chợ chưa có trang thiết bị kiểm tra chất lượng...

Không chỉ mặt hàng thực phẩm tươi sống như rau, thịt mà nhiều sản phẩm hàng tạp hóa… tại các chợ cũng không có nguồn gốc rõ ràng; mặt hàng rau củ, trái cây vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ. Hằng ngày, tại các điểm chợ đầu mối của TP. Bạc Liêu cũng như các chợ huyện có rất nhiều tiểu thương nhập số lượng lớn rau củ, trái cây được đựng trong những thùng giấy, bao tải không có thông tin về nguồn gốc, xuất xứ để mang về tiêu thụ. Sau khi trút bỏ lớp bao bì, thùng chứa, tùy theo từng chủng loại mà chúng sẽ lần lượt mang nhãn mác: rau củ Đà Lạt, trái cây Việt Nam… Người bán và người mua chỉ quan tâm về giá cả, không ai quan tâm đến nguồn gốc hàng hóa hay các giấy tờ chứng nhận rau củ đảm bảo ATTP.

Mặt hàng tươi sống được bày bán liền kề với các mặt hàng đã qua sơ chế, chế biến ở khu vực chợ Nông sản - thực phẩm (Phường 3, TP. Bạc Liêu). Ảnh: C.L

Tăng cường quản lý

“Thực tế cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát ATTP tại các chợ trên địa bàn tỉnh còn bỏ ngỏ. Nguyên nhân do lực lượng chức năng còn mỏng, thiếu về phương tiện, trang thiết bị kiểm tra, giám sát thực phẩm. Đặc biệt, việc không có lực lượng làm công tác kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật trước khi đưa vào lưu thông tại các chợ là thực trạng chung của hầu hết các chợ trên địa bàn tỉnh. Để nâng cao năng lực quản lý về ATTP tại các chợ, các cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện các quy định pháp luật về ATTP tại chợ, xây dựng các mô hình “Chợ an toàn”; rà soát các quy định pháp luật hiện hành về điều kiện kinh doanh dịch vụ ăn uống, kinh doanh thực phẩm tươi sống và chế biến, quy định về ghi nhãn chi tiết đối với thực phẩm bao gói sẵn để bổ sung, điều chỉnh phù hợp, tạo điều kiện để hoạt động quản lý ATTP tại các chợ được tốt hơn. Xây dựng và ban hành các quy định về điều kiện kinh doanh, phương tiện vận chuyển, công nghệ bảo quản đối với từng nhóm thực phẩm có nguy cơ cao được bán phổ biến trong các chợ như thịt, cá, sữa, rau, quả…”,  ông Hà Văn Buôl - Chánh Thanh tra Sở NN&PTNT, cho biết.

Thiết nghĩ, ngoài những giải pháp này, các ngành chức năng cũng cần kiện toàn và nâng cao năng lực của bộ máy quản lý ATTP tại các chợ; tăng cường kiểm tra, giám sát nguồn gốc hàng hóa vào chợ, đặc biệt với động vật sống và sản phẩm có nguồn gốc từ động vật, rau củ quả. Tuyên truyền, phổ biến quyền lợi của người tiêu dùng, nghĩa vụ của người sản xuất, kinh doanh trong việc thực hiện các quy định về bảo đảm ATTP. Chính quyền các địa phương tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát, truy xuất nguồn gốc thực phẩm ra vào chợ, chú trọng các mặt hàng thực phẩm có nguy cơ cao. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về công tác bảo vệ môi trường, ATTP ở khu vực chợ đối với cả người bán hàng và người đi chợ. Huy động và khai thác các nguồn lực để đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp các chợ theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”.

Chí Linh