Bất cập trong công nhận di tích

Đã có chủ trương của UBND tỉnh về việc công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, thế nhưng nhiều địa phương lại chưa thể thực thi vì nhiều nguyên nhân. Có khá nhiều bất cập trong việc công nhận di tích, trong khi đây chính là cơ sở để bảo tồn di tích hiệu quả hơn.

Ông Võ Thái Tâm - Trưởng Ban trị sự bên những hiện vật quý tại Đình thần Nguyễn Trung Trực. Ảnh: N.T

Thông tư số 09 của Bộ VH-TT&DL quy định, để xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, đơn vị quản lý cần chuẩn bị hồ sơ khoa học bao gồm: Đơn đề nghị xếp hạng, lý lịch di tích, bản đồ vị trí và chỉ dẫn đường đến di tích, bản vẽ kỹ thuật, tập ảnh màu khảo tả di tích và hiện vật thuộc di tích, bảng thống kê hiện vật, bản dịch văn bia, câu đối, và các tài liệu Hán Nôm hoặc tài liệu bằng các loại ngôn ngữ khác có ở di tích, biên bản và bản đồ khoanh vùng các khu vực bảo vệ di tích, tờ trình về việc xếp hạng di tích… Theo đó, để hoàn thiện khối hồ sơ khoa học khá “cồng kềnh” này sẽ cần kinh phí không nhỏ. Đối với một số địa phương vùng sâu, vùng xa còn khó khăn về kinh tế thì đây quả thật là… gánh nặng! Được biết, tỉnh sẽ hỗ trợ một phần kinh phí (nếu địa phương làm báo cáo xin hỗ trợ), nguồn kinh phí chính là do huyện (và cấp tương đương). Do chờ nguồn vốn và các bên hoàn thành thủ tục để có kinh phí mà nhiều di tích trong tỉnh đang phải chịu cảnh “không danh phận”!

Ông Nguyễn Văn Quang, Trưởng Ban Quản lý di tích tỉnh, cho biết: “Việc quản lý di tích đã được giao về lại cho cấp huyện, nhưng nhiều địa phương làm chưa tốt, có nơi không quan tâm cho dù có văn bản chỉ đạo của tỉnh. Một vài công trình có dấu hiệu di tích nhưng một số huyện không làm hồ sơ, thủ tục để công nhận”.

Hồng Dân là huyện gặp khó khăn nhất so với các địa phương khác. Theo Ban Quản lý di tích tỉnh, huyện có đến 6 di tích lịch sử - văn hóa cần nhanh chóng được công nhận là di tích cấp tỉnh. Trong đó, Đình thần Nguyễn Trung Trực (ấp Thống Nhất, thị trấn Ngan Dừa) thường bị mất cắp hiện vật, phải thường xuyên đóng cửa.

Ông Võ Thành Trung, Trưởng phòng VH-TT huyện Hồng Dân, chia sẻ: Các di tích trên đã làm hồ sơ đề nghị công nhận là di tích cấp tỉnh và gửi về tỉnh. Còn chuyện chưa công nhận di tích cấp tỉnh đối với một số di tích đã có ý kiến chỉ đạo của tỉnh là do huyện không đủ kinh phí để làm”.

Di tích là dấu vết của quá khứ. Trong bối cảnh hiện nay, việc gìn giữ những nét văn hóa riêng biệt, nhất là những di tích càng trở nên quan trọng. Di tích còn tồn tại, chúng ta còn có thể trao truyền niềm tự hào, tình yêu quê hương, đất nước, văn hóa truyền thống cho lớp trẻ, góp phần vào việc gìn giữ giá trị bản sắc văn hóa dân tộc. Việc gìn giữ, bảo quản và phát huy giá trị di tích còn có ý nghĩa phục vụ cho phát triển du lịch.

Chương trình mục tiêu phát triển văn hóa giai đoạn 2016 - 2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt có nhiều nội dung cụ thể nhằm hỗ trợ tôn tạo, bảo tồn và phát huy giá trị các di tích. Hy vọng các cấp, các ngành và Nhân dân những địa phương có di tích cùng sớm chung tay giải quyết bất cập trong việc công nhận, để những di sản của tổ tiên, ông cha để lại không bị mai một và rêu phong theo thời gian. Đồng thời phát huy giá trị văn hóa để di tích có thể phục vụ ngành Du lịch trong tương lai.

Ngọc Trân