Cha, con cùng ra trận

Kết thúc cuộc trường chinh 30 năm đánh giặc, ở mảnh đất có hình tượng như mũi con tàu, việc hai cha con cùng ra trận có lẽ không nhiều. Chính uỷ Trung đoàn 1, Quân khu 9, Vưu Hoà Thạnh (Tư Bằng) và con trai Vưu Minh Chiến là điển hình trong cuộc chiến đấu vì độc lập, thống nhất đất nước đã để lại cho gia đình, đồng đội sự tiếc thương vô hạn.

• Nguyễn Ngọc Cung - Một đời vì cách mạng, một đời vì nghệ thuật
• Tiếp nối mạch nguồn cách mạng

Người chính uỷ kiên trung

Sinh ra trong gia đình bần nông ở ấp Cây Trâm, Xã Tạ An Khương, huyện Ðầm Dơi (cũ), tham gia cách mạng từ tháng 2/1948, năm 1954 là Bí thư Xã Tạ An Khương, năm 1958 là Thường vụ Huyện uỷ Ngọc Hiển (Tư Kháng). Từ tháng 10/1963-1968 là Chính trị viên Tiểu đoàn U Minh 1, sau đổi phiên hiệu 309, năm 1969 là Chính uỷ Trung đoàn 1, Quân khu 9.

Dù không là quân nhân chuyên nghiệp từ đầu, nhưng ngay từ khi là cán bộ dân chính chuyển sang, ông Vưu Hoà Thạnh đã thích nghi với môi trường mới, bộc lộ phẩm chất kiên cường, thao lược trong tác chiến, chân thành, gần gũi cán bộ, chiến sĩ trong công tác chính trị tư tưởng, kỷ cương công tác Ðảng trong quân đội. Từ tiền thân là Tiểu đoàn Ngô Văn Sở, U Minh đến Tiểu đoàn 309 trong đội hình Trung đoàn 1, tiểu đoàn của Chính trị viên Vưu Hoà Thạnh được Chủ tịch nước 3 lần tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trong đó, có 9 cá nhân được phong Anh hùng.

Đoàn cán bộ chờ chuyến sang sông chiến lược - Sông Đốc. Ảnh tư liệu: VÕ AN KHÁNH

Trong bản báo cáo thành tích đề nghị Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân do Trung tá Nguyễn Văn Hoa (Năm Quang) chấp bút, có xác nhận của nguyên Uỷ viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phạm Văn Trà đã liệt kê những trận đánh tiêu biểu có công sức, trí tuệ của Vưu Hoà Thạnh. Từ trận vượt biển tiêu diệt đồn Hòn Khoai (tháng 2/1960) đến trận Bến Dựa trên sông Cái Nháp - Hiệp Tùng (tháng 3/1960); mở màn cho những trận đánh lớn của lực lượng vũ trang non trẻ tỉnh nhà; tiêu diệt biệt khu Sông Ðốc, sau đó đánh đoàn tàu sắt chi viện trên địa phận Rạch Lùm - Trùm Thuật, sông Ông Ðốc, tiếp đó phục kích đánh 2 tàu sắt trên sông Cái Tàu; tiêu diệt đồn Nỗng Cạn, Dinh Ðiền, Kim Quy (năm 1962); bắn chìm và làm hư hỏng 70 tàu, tiêu diệt 2 tiểu đoàn địch trên các sông, rạch ở Năm Căn, đập tan chiến dịch Sóng tình thương của địch (tháng 3/1963); đánh thiệt hại nặng Chi khu Ðầm Dơi, sau đó đánh chi viện (tháng 9/1963); tập kích cứ điểm Chà Là và đánh chi viện (tháng 11/1963); bắn rơi nhiều máy bay các loại ở chiến trường Tây Nam Bộ, phục kích tiêu diệt tiểu đoàn Cọp Ðen ở kinh xáng Huyện Sử, bắt 2 tù binh Mỹ (năm 1964); phục kích tiêu diệt 1 tiểu đoàn của Trung đoàn 31, Sư 21 nguỵ ở Lục Phi (tháng 7/1964); tết Mậu Thân, đơn vị tấn công ở thành phố Cần Thơ - nơi đặt sở chỉ huy của Vùng 4 chiến thuật nguỵ.

Ngày 6/11/1969, Chính uỷ Vưu Hoà Thạnh cùng Ban Chỉ huy Trung đoàn 1 chỉ huy đơn vị tập kích căn cứ của Lữ đoàn B thuỷ quân lục chiến tại Thứ 11 (kinh xáng Xẻo Rô), diệt và bắt sống trên 600 tên địch và đây cũng là trận đánh cuối cùng của ông. Cùng một ánh chớp, một tiếng nổ vang rền, ông và con trai Vưu Minh Chiến hy sinh. Người cha ra đi ở tuổi 42, người con trai vừa tròn 20 tuổi.

Người vợ, người mẹ anh hùng 

Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bảo, vợ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vưu Hoà Thạnh năm nay đã 95 tuổi, nhắc tới ngày hung tin đưa về, kèm theo 2 chiếc ba lô của chồng, con - không có ngôn ngữ nào tả xiết nỗi đau mất chồng, con cùng lúc, ngày ấy bà mới 41 tuổi.

Bà nhắc, những năm 1955, 1956, vì là gia đình kháng chiến cũ, đối tượng o ép, khủng bố của bọn tề nguỵ, đồn bót, một nách 3 con, bà rời căn nhà quen thuộc ở ấp Cây Trâm, Xã Tạ An Khương (cũ) lánh nạn, rày đây mai đó, cuối cùng nhận đất tạm cấp ở ấp Bàu Dừa, xã Thanh Tùng (cũ) cho đến ngày nay. Năm 1968, thấy con trai thứ ba Vưu Minh Chiến, 18 tuổi, khoẻ mạnh, tháo vát, có thể bước tiếp theo cha trên con đường cách mạng. Không chút đắn đo, nghe lời chồng, bà cho con đi chiến đấu, 2 năm trong quân ngũ, Chiến tiến bộ rất nhanh, vừa là cần vụ cho chính uỷ, vừa là đồng đội, vừa là người con bên cạnh cha...

Ngày 18/12/1970, du kích U Minh dùng vũ khí tự tạo đánh chìm tàu “mặt dựng” tại ngọn sông Cái Tàu, trong lúc địch đang yểm trợ cho bộ binh đánh phá vùng này.  Ảnh tư liệu: VÕ AN KHÁNH

Cuối tháng 9 âm lịch, ngọn gió chướng lất phất trở lại, những bông sậy già đen sậm cúi đầu ngoài bờ ruộng, chiều ngoài đồng, con cúm núm cất tiếng kêu sau tiếng gầm của đại bác gợi buồn, tiếng vịt kêu chiều ngoài mé ao... gợi nỗi nhớ chồng, thương con da diết. Trong nhà, 2 cái lư hương phảng phất khói, trên vách lá đầu song lâu ngày đứt lạt bung ra tạo những kẽ hở cho gió lập đông len vào se lạnh, mấy đứa em của Vưu Minh Chiến chưa đủ lớn, làm sao thấu hết nỗi đau lòng bà.

Tập vực dậy và bỏ quên nỗi đau để sống, bà sống không chỉ cho mình mà còn năm đứa con thơ dại: Mỹ Lệ, Minh Thắng, Thu Hồng, Thu Phương và Thu Ðông. Thời gian có lẽ là phép màu giúp bà vơi bớt nỗi đau, dồn nhiều tâm trí vào những ngày cuối đời còn lại, 5 ngày 10 bữa, bà xách túi hành trang đến ở với gia đình con gái Thu Phương, rồi con gái út Thu Ðông cách nhà chừng vài ki-lô-mét. Khi nhớ con trai Vưu Minh Thắng, cháu nội, cháu cố thì quay về.

54 năm, chồng, con hy sinh, nhờ cật lực bươn chải, các con bà lớn dần, biết làm ruộng, dệt chiếu, lại biết dành dụm, bà đã có căn nhà tường vôi mái đỏ khang trang. Bàn thờ chồng, con được chăm chút, chế độ trợ cấp Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã đỡ gánh nặng cho con. Danh xưng đáng tự hào ấy là nỗi đau, là hy sinh thầm lặng của bà khi đổi lấy hoà bình hôm nay có phần xương máu của người chồng bà thương yêu, của đứa con máu thịt chính mình./.

Nguyễn Thái Thuận