Chính sách dân số - nền tảng cho tương lai tươi sáng của thanh niên

Hôm nay (11/7), Ngày Dân số Thế giới được Liên hợp quốc lựa chọn chủ đề "Chung tay hiện thực hoá khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng". Trong bối cảnh nhiều quốc gia đối mặt với mức sinh giảm, già hoá dân số và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thông điệp năm nay nhấn mạnh việc đầu tư cho thế hệ trẻ thông qua các chính sách dân số phù hợp.

• Tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 95% dân số
• Chủ động ứng phó già hoá dân số, nâng cao nội lực doanh nghiệp để giữ vững đà tăng trưởng
• Thí điểm “Trạm công dân số”: Bước đột phá phục vụ Nhân dân

Tại Việt Nam, thông điệp này càng có ý nghĩa khi Luật Dân số năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý dân số, từ kế hoạch hoá gia đình sang dân số và phát triển, lấy con người làm trung tâm và bảo đảm quyền lựa chọn của mỗi cá nhân, mỗi gia đình.

Chính sách đồng hành cùng gia đình trẻ

Gia đình anh Nguyễn Trang Trọng và chị Nguyễn Thị Kiều Linh, ở khóm Ba Đình, phường Hoà Thành, hiện có một con trai chuẩn bị vào lớp 1. Dù mong muốn sinh thêm con để các con có anh chị em cùng lớn lên, nhưng đến nay vợ chồng anh chị vẫn chưa đưa ra quyết định.

Mỗi gia đình trẻ được tạo điều kiện yên tâm sinh con, nuôi dạy con là nền tảng nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực tương lai. (Trong ảnh: Gia đình ấm áp của anh Nguyễn Trang Trọng và chị Nguyễn Thị Kiều Linh)

Chị Nguyễn Thị Kiều Linh chia sẻ, điều khiến gia đình băn khoăn không phải là quan niệm về việc sinh con mà là áp lực kinh tế, chi phí nuôi dạy con và việc cân bằng giữa công việc với cuộc sống.

"Vợ chồng kết hôn khi còn khá trẻ nên quyết định sinh một con vì điều kiện lúc đó chỉ đủ chăm lo tốt cho một bé. Hiện tôi 29 tuổi, vẫn chưa có kế hoạch sinh thêm mà dự định chờ con lớn hơn mới tính tiếp. Dù chính sách dân số hiện nay đã cởi mở hơn và có nhiều hỗ trợ dành cho gia đình trẻ, nhưng nuôi dạy một đứa trẻ trong điều kiện hiện nay vẫn cần rất nhiều chi phí và thời gian", chị Kiều Linh cho biết.

Câu chuyện của gia đình chị Linh cũng là thực tế của nhiều gia đình trẻ hiện nay. Điều họ cần không chỉ là lời vận động sinh con mà còn là hệ thống chính sách đủ mạnh để giảm bớt áp lực khi lập gia đình, sinh con và nuôi dạy con.

Bảo đảm quyền lựa chọn của người dân

Theo bà Trần Lê Chiêu Bích, Chi cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh Cà Mau, Luật Dân số số 113/2025/QH15 đánh dấu bước chuyển từ chính sách kế hoạch hoá gia đình sang dân số và phát triển, giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số.

Hoạt động truyền thông tại cơ sở góp phần lan toả chủ đề Ngày Dân số Thế giới 11/7/2026: "Chung tay hiện thực hoá khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".

Điểm mới nổi bật của Luật là trao quyền để mỗi cá nhân, mỗi cặp vợ chồng chủ động quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với điều kiện sức khoẻ, kinh tế và khả năng nuôi dạy con.

Bên cạnh đó là nhiều chính sách hỗ trợ như kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai; mở rộng quyền lợi của lao động nam trong chăm sóc vợ, con sau sinh; hỗ trợ tài chính đối với một số nhóm phụ nữ sinh con; ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội; tăng cường chăm sóc sức khoẻ sinh sản, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.

Đối với Cà Mau - địa phương thuộc nhóm có mức sinh thấp, những chính sách mới được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì mức sinh hợp lý, nâng cao chất lượng dân số và bảo đảm nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đưa chính sách đến gần người dân

Ngay sau khi Luật Dân số có hiệu lực, các hoạt động truyền thông trên địa bàn tỉnh được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm.

Bà Phạm Tuyết Mai, cộng tác viên dân số phường Tân Thành, cho biết, nội dung tuyên truyền hiện nay không còn chỉ tập trung vào kế hoạch hoá gia đình mà hướng đến phổ biến các điểm mới của Luật Dân số, tư vấn về quyền sinh sản, chăm sóc sức khoẻ sinh sản, sàng lọc trước sinh, sơ sinh và vận động các cặp vợ chồng trẻ sinh đủ hai con theo nguyện vọng.

Cà Mau đẩy mạnh truyền thông chính sách dân số, góp phần đưa thông điệp đầu tư cho thanh niên đến gần hơn với mỗi gia đình và cộng đồng.

"Khi được tiếp cận đầy đủ thông tin về các chính sách hỗ trợ, nhiều cặp vợ chồng trẻ cởi mở hơn trong việc trao đổi và cân nhắc sinh con phù hợp với điều kiện của gia đình. Hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm nay, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người trẻ hiểu rõ các chính sách mới, yên tâm lập nghiệp, xây dựng gia đình và sinh con theo nguyện vọng", bà Phạm Tuyết Mai chia sẻ.

Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế đang đặt ra yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, thanh niên không chỉ là lực lượng lao động chủ lực mà còn giữ vai trò quyết định chất lượng dân số và sức cạnh tranh của quốc gia. Để hiện thực hoá khát vọng của thế hệ trẻ, cần có những chính sách đủ mạnh giúp họ yên tâm học tập, lập nghiệp, kết hôn, sinh con và nuôi dạy con trong điều kiện tốt nhất.

Việc Luật Dân số năm 2025 chính thức có hiệu lực cùng chủ đề Ngày Dân số Thế giới năm nay tiếp tục khẳng định thông điệp: phát triển dân số không chỉ là câu chuyện về quy mô hay mức sinh mà là đầu tư cho con người. Khi quyền lựa chọn, quyền được chăm sóc sức khoẻ sinh sản và tiếp cận các chính sách an sinh của người trẻ được bảo đảm, đó cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng tương lai bền vững cho đất nước./.

Kiều Nương - Chiêu Vương