Chợ truyền thống đìu hiu ở đô thị

Ngày càng “lép vé” trước sự bùng nổ của hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi, các kênh kinh doanh trực tuyến cũng như không cạnh tranh được với khả năng phân phối hàng hóa đến vùng sâu, các chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh đang tỏ ra “hụt hơi”. Trước sức ép này, đòi hỏi các chợ truyền thống phải nhanh chóng thay đổi cách thức vận hành và tiếp cận thị trường để tăng sức cạnh tranh trong điều kiện hội nhập và giành lại thị phần.

CHẬM CHÂN TRƯỚC XU HƯỚNG TIÊU DÙNG MỚI

Trên địa bàn tỉnh hiện có 63 chợ, trong đó có 1 chợ loại 1, 62 chợ loại 2, 3  và 7 chợ do tư nhân làm chủ đầu tư. Các chợ được nâng cấp, cải tạo xây mới và đưa vào sử dụng đã làm thay đổi kết cấu hạ tầng thương mại theo hình thức văn minh, hiện đại, góp phần tạo thuận lợi cho việc lưu thông hàng hóa, tăng sức mua trong cộng đồng dân cư.

Mặc dù được quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, hàng hóa cũng phong phú, đa dạng hơn, văn minh thương mại cũng được nhiều tiểu thương chú trọng, thế nhưng sự xuất hiện của các khu, điểm bán hàng tự phát, nhất là cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini mọc lên như nấm, cộng thêm việc người tiêu dùng dần quen với việc mua sắm qua các kênh trực tuyến, từ đó khiến cho nhiều chợ, nhất là chợ ở khu vực nội ô TP. Bạc Liêu rơi vào cảnh đìu hiu, sức mua giảm sút.

Ghi nhận tại chợ Phường 1, chợ Nông sản - thực phẩm Phường 3, chợ Phường 2... cho thấy, phía mặt ngoài khu vực chợ có đông người mua, thế nhưng vào bên trong nhà lồng thì vô cùng thưa thớt. Theo Ban Quản lý chợ Phường 1, chợ này có hơn 270 quầy sạp, song chỉ có 176 tiểu thương kinh doanh. Người tiêu dùng chủ yếu đến chợ để mua những mặt hàng thực phẩm tươi sống, còn đồ gia dụng, quần áo, giày dép... thì rất ít khách mua. 

Tại chợ trung tâm Bạc Liêu, tình trạng người bán nhiều hơn người mua thường xuyên diễn ra, nhiều ki-ốt đóng cửa im lìm. Chị Trúc Linh - tiểu thương kinh doanh quần áo tại chợ này, cho biết: “Trước đây, buôn bán đắt khách lắm, nhưng giờ kinh doanh ế ẩm nên lượng hàng bán ra cũng giảm mạnh. Tôi có 2 ki-ốt kinh doanh quần áo tại chợ nhưng có ngày ngồi từ sáng đến tối chỉ lác đác vài khách, khách sỉ cũng ngày càng ít dần”.

So với TP. Bạc Liêu, chợ truyền thống ở các huyện, thị xã lại “dễ thở” hơn, vì đối với người dân nông thôn, chợ truyền thống vẫn còn sức ảnh hưởng đến thói quen mua sắm của họ. Bên cạnh những đặc tính riêng biệt về văn hóa như thói quen mặc cả, thích giá rẻ, ngoài ra do đa phần mức thu nhập còn hạn chế, trong khi đó hàng hóa ở chợ thường rẻ hơn so với các cửa hàng… nên chợ truyền thống vẫn được người dân lựa chọn.

Người dân mua sắm hàng hóa khuyến mại tại cửa hàng Bách hóa Xanh (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân). Ảnh: T.Q

THAY ĐỔI ĐỂ TỒN TẠI

Trên thực tế, những khó khăn trong kinh doanh ở chợ truyền thống đã được nhận diện từ lâu, nhưng cho đến nay vẫn chưa có hướng tháo gỡ. Các tiểu thương vẫn chưa điều chỉnh cách thức bán hàng để có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, dịch vụ chăm sóc khách hàng hay chương trình khuyến mại gần như là khoảng trống ở các chợ. Tình trạng bán hàng không niêm yết giá, kỳ kèo giá, bán hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ vẫn còn diễn ra…

Chị Nguyễn Thị Bình (người dân Phường 2, TP. Bạc Liêu) chia sẻ, nhiều năm nay chị rất ít khi đi chợ truyền thống, do ngày càng có nhiều cửa hàng, siêu thị mini xuất hiện khu vực chị sống, mua gì cũng có từ thịt cá, rau củ quả đến hàng công nghệ thực phẩm... rất tiện lợi, được nhiều ưu đãi giảm giá, tặng kèm sản phẩm lại yên tâm về xuất xứ hàng hóa, chất lượng sản phẩm, giá cả lại niêm yết rõ ràng.

Để tồn tại, chợ truyền thống trong các đô thị cần có sự chuyển mình toàn diện hơn để nâng sức cạnh tranh, không để “lép vế” quá xa so với các kênh bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên, ngoài sự nỗ lực của tiểu thương, các cơ quan chức năng cần tăng cường hơn nữa các chính sách hỗ trợ tiểu thương làm quen với môi trường kinh doanh trực tuyến; thường xuyên tổ chức các chương trình tập huấn cho tiểu thương kỹ năng kinh doanh và chăm sóc khách hàng; hỗ trợ tiểu thương tiếp cận các chương trình vay ưu đãi; kết nối tiểu thương chợ truyền thống với nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp cung ứng tại các tỉnh, thành; xây dựng mô hình chợ văn minh, an toàn vệ sinh thực phẩm…

Thiết nghĩ, với sự góp sức của các cơ quan chức năng và có được sự thay đổi của chính bản thân tiểu thương, tin rằng các chợ truyền thống sẽ hồi sinh, lấy lại vị thế và sức hấp dẫn vốn có của nó, tiếp tục giữ vững vai trò, vị trí quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân địa phương.

MINH LUÂN