Chủ động ngăn chặn lừa đảo qua ngân hàng

Sự phát triển nhanh chóng của ngân hàng số mang lại nhiều tiện ích cho người dân nhưng cũng kéo theo sự gia tăng các loại tội phạm công nghệ cao với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trước thực trạng này, việc tăng cường phối hợp giữa lực lượng công an, ngành ngân hàng và nâng cao ý thức cảnh giác của người dân được xem là giải pháp then chốt nhằm bảo vệ tài sản trên không gian số.

• Trang bị kỹ năng phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng cho tuyến cơ sở
• Cảnh báo thủ đoạn yêu cầu cập nhật thẻ BHYT điện tử để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản
• Bắt tạm giam đối tượng lừa đảo chiếm đoạt hơn 1,3 tỷ đồng bằng hình thức chơi hụi

Nhận diện thủ đoạn mới 

Theo Thượng tá Trần Duy Kiên, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Cà Mau: Thời gian qua, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên cả nước nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng diễn biến hết sức phức tạp. Mặc dù các lực lượng chức năng đã triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền, phòng ngừa, đấu tranh và xử lý, nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng do các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động.

Năm 2025, Công an tỉnh Cà Mau đã tiếp nhận, xác minh 91 vụ việc lừa đảo liên quan đến công nghệ cao; trong đó, đã khởi tố 77 vụ án và tiếp tục xác minh 14 vụ việc.

Theo Thượng tá Trần Duy Kiên, các đối tượng sử dụng rất nhiều thủ đoạn mới như giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, toà án hoặc nhân viên ngân hàng để yêu cầu người dân cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP; tạo lập website, ứng dụng, tin nhắn thương hiệu ngân hàng giả mạo nhằm đánh cắp thông tin; phát tán mã độc để chiếm quyền điều khiển thiết bị; sử dụng công nghệ AI, Deepfake nhằm vượt qua lớp xác thực sinh trắc học; thậm chí tung tin thất thiệt như "ngân hàng phá sản", "rút tiền hàng loạt" để gây tâm lý hoang mang trong dư luận.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin, mục đích chuyển tiền và xác minh đầy đủ trước khi thực hiện giao dịch để tránh rơi vào bẫy lừa đảo.

Ðáng lo ngại hơn, hầu hết các loại tội phạm công nghệ cao hiện nay, từ lừa đảo trực tuyến, rửa tiền đến tín dụng đen đều lựa chọn hệ thống ngân hàng làm kênh trung chuyển dòng tiền. Vì vậy, ngân hàng đang trở thành mắt xích quan trọng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tội phạm.

Theo phân tích của lực lượng công an, nguyên nhân khiến nhiều người trở thành nạn nhân là do không nhận diện được các thủ đoạn lừa đảo mới, dễ dàng làm theo kịch bản do đối tượng dựng sẵn, tự cung cấp thông tin cá nhân hoặc cài đặt ứng dụng, truy cập các đường dẫn chứa mã độc. Khi đã chiếm được quyền kiểm soát thiết bị hoặc tài khoản, các đối tượng sẽ chủ động thực hiện giao dịch hoặc điều khiển nạn nhân chuyển tiền theo yêu cầu.

Bên cạnh đó, tình trạng lộ lọt dữ liệu cá nhân, mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng vẫn diễn ra phổ biến trên không gian mạng. Nhiều đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân để thu mua tài khoản phục vụ các hoạt động rửa tiền, lừa đảo, gây nhiều khó khăn cho công tác điều tra cũng như tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh, trật tự.

Tội phạm công nghệ cao đang trở thành một thách thức an ninh phi truyền thống, tác động trực tiếp đến hệ thống tài chính, ngân hàng, nền kinh tế và đời sống người dân. Vì vậy, công tác phòng ngừa phải được triển khai đồng bộ giữa lực lượng công an, ngành ngân hàng và chính người sử dụng dịch vụ.

---

Thượng tá Trần Duy Kiên, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Cà Mau

Chủ động ngăn ngừa lừa đảo

Trước sự gia tăng của các hình thức lừa đảo trực tuyến, nhiều ngân hàng thương mại đã chủ động đầu tư công nghệ, hoàn thiện quy trình kiểm soát rủi ro nhằm phát hiện sớm các giao dịch bất thường.

Theo Thượng tá Trần Duy Kiên, thời gian qua, nhiều tổ chức tín dụng trên địa bàn đã phối hợp hiệu quả với lực lượng công an trong việc rà soát, cảnh báo và tạm dừng các giao dịch có dấu hiệu nghi vấn. Nhờ đó, nhiều vụ lừa đảo được ngăn chặn kịp thời, hạn chế thiệt hại cho người dân.

Ðiển hình, tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh Cà Mau (SHB Cà Mau), nhân viên ngân hàng đã phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình khách hàng thực hiện giao dịch, kịp thời phối hợp xác minh và giúp khách hàng giữ lại sổ tiết kiệm trị giá hơn 1,1 tỷ đồng trước khi rơi vào bẫy lừa đảo.

Nhân viên SHB Cà Mau tư vấn khách hàng nhằm ngăn ngừa các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo bà Nguyễn Thị Thuỳ Dương, chuyên viên tư vấn tài chính SHB Cà Mau, những khách hàng đang bị đối tượng lừa đảo điều khiển thường có nhiều biểu hiện dễ nhận biết như tâm lý lo lắng, vội vàng, liên tục nghe điện thoại và làm theo hướng dẫn của người khác dù bản thân không hiểu rõ nội dung giao dịch.

"Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, chúng tôi không chỉ cảnh báo mà còn chủ động trao đổi với khách hàng bằng nhiều câu hỏi mở để họ có thời gian bình tĩnh xem xét lại giao dịch. Trong trường hợp cần thiết, ngân hàng sẽ kéo dài thời gian thực hiện giao dịch để khách hàng xác minh lại thông tin, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ mất tài sản", bà Dương chia sẻ.

Ông Mạc Thế Kiệt, Giám đốc SHB Cà Mau, cho biết, đơn vị thường xuyên tổ chức đào tạo, cập nhật các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới cho cán bộ, nhân viên nhằm nâng cao kỹ năng nhận diện rủi ro. Ðồng thời, ngân hàng cũng đẩy mạnh truyền thông trên nhiều nền tảng để khách hàng nắm bắt các hình thức lừa đảo phổ biến, từ đó chủ động phòng tránh.

Ðể nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm công nghệ cao trong thời gian tới, Công an tỉnh Cà Mau kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác thực sinh trắc học đối với tài khoản thanh toán; kiên quyết loại bỏ tài khoản không chính chủ; nghiên cứu bổ sung chế tài xử lý hành vi mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng; triển khai hiệu quả các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện sớm các giao dịch gian lận.

Nhân viên ngân hàng tư vấn, hỗ trợ khách hàng kiểm tra, xác minh thông tin trước khi thực hiện giao dịch, góp phần phòng ngừa lừa đảo công nghệ cao.

Cùng với đó, các ngân hàng cần thường xuyên cập nhật cảnh báo về các phương thức, thủ đoạn mới trên website, ứng dụng Mobile Banking và các kênh truyền thông chính thức; tăng cường phối hợp với cơ quan công an trong việc phong toả tài khoản, tạm dừng giao dịch nghi vấn, kiểm soát các giao dịch liên quan đến tiền ảo...

Trước diễn biến phức tạp của tội phạm công nghệ cao, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan công an, ngành ngân hàng và mỗi người dân sẽ là "lá chắn" vững chắc, góp phần xây dựng môi trường giao dịch tài chính an toàn, minh bạch, bảo vệ hiệu quả tài sản của khách hàng trên không gian số.

Khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; không cài đặt ứng dụng hoặc truy cập các đường dẫn không rõ nguồn gốc; chỉ giao dịch trên nền tảng chính thức của ngân hàng. Khi nhận được cuộc gọi yêu cầu chuyển tiền, xác minh tài khoản hoặc cập nhật thông tin cá nhân, cần bình tĩnh kiểm tra lại thông tin qua tổng đài hoặc trực tiếp tại ngân hàng trước khi thực hiện giao dịch.

Hồng Phượng