Chuyển đổi số hoạt động thư viện: Bước tiến quan trọng nâng cao hiệu quả phục vụ độc giả

Hoạt động chậm đổi mới, thiếu mô hình hấp dẫn, trang thiết bị và khả năng ứng dụng công nghệ còn hạn chế… là những nguyên nhân khiến cho hệ thống thư viện tại nhiều địa phương gặp nhiều khó khăn trong việc thu hút bạn đọc. Nhằm tháo gỡ “nút thắt” này, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số ngành Thư viện đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” (gọi tắt là Chương trình) để giúp thư viện, nhất là tuyến cơ sở thích ứng với yêu cầu phát triển và tạo bước đột phá trong tình hình mới.

Cán bộ Thư viện tỉnh số hóa tài liệu lên website để phục vụ nhu cầu tra cứu tài liệu của bạn đọc.

XU THẾ TẤT YẾU

Trước khi Chương trình được ban hành, Thư viện tỉnh đã tích cực ứng dụng công nghệ số vào hoạt động phục vụ độc giả. Đơn cử là số hóa 100.000 tài liệu, 7.000 trang sách và 10 bộ sưu tập lên website thư viện. Đặc biệt, các chương trình “Giới thiệu sách”, “Đọc sách cùng bạn”, “Đọc truyện thiếu nhi” trên trang Facebook đã mở ra nhiều kênh tiếp cận thông tin, góp phần không làm gián đoạn việc đưa sách đến với bạn đọc trong bối cảnh dịch bệnh. Ngoài ra, thư viện các cấp còn thường xuyên hướng dẫn, tạo thói quen sử dụng máy vi tính tra cứu sách cho học sinh thông qua hoạt động Chuyến xe lưu động “Ánh sáng tri thức”.

Tuy nhiên, nhìn chung website và trang Facebook của thư viện các cấp vẫn cần được hoàn thiện nhiều hơn. Bên cạnh đó, trang thiết bị công nghệ ngày càng xuống cấp, năng lực ứng dụng các nền tảng công nghệ còn hạn chế… đã làm cho hoạt động phục vụ bạn đọc chưa mang lại hiệu quả như mong muốn.

Do đó, Chương trình ra đời được kỳ vọng là bước tiến quan trọng để hình thành mạng lưới thư viện hiện đại, tạo đột phá cho công tác phục vụ bạn đọc trong thời kỳ bùng nổ cuộc cách mạng 4.0. Với mục tiêu ứng dụng mạnh mẽ, toàn diện công nghệ số, Chương trình sẽ từng bước nâng cấp, hoàn thiện và phát triển hạ tầng kỹ thuật theo hướng kết nối mạng lưới hiện đại, số hóa tài nguyên thông tin và sớm hình thành thư viện điện tử, thư viện số.

Đặc biệt là tăng cường đầu tư, nâng cấp các trang thiết bị, tiện ích thông minh cho thư viện trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin. Chương trình cũng sẽ xây dựng, cung cấp các dịch vụ trực tuyến như: giới thiệu tài nguyên thông tin mới, tra cứu, mượn/trả, gia hạn tài nguyên thông tin nhằm hỗ trợ các nhu cầu học tập, nghiên cứu và giải trí của người dân.

Theo Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam - Nguyễn Hữu Giới, trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ 4, thông tin, tri thức trong hệ thống thư viện phải được chuyển tải nhanh chóng tới bạn đọc qua mạng Internet. Vì vậy, chuyển đổi số là xu thế tất yếu nhằm phục vụ tốt việc tra cứu tài liệu từ xa, đọc sách trên mạng của độc giả.

Bạn đọc thiếu nhi tìm kiếm thông tin bằng máy vi tính của Chuyến xe lưu động “Ánh sáng tri thức”. Ảnh: H.T

CÚ HÍCH ĐỂ CHUYỂN MÌNH

Để Chương trình sớm mang lại hiệu quả tích cực, tạo sự chuyển mình cho hệ thống thư viện trong tỉnh, Sở VH-TT-TT&DL đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện chuyển đổi số ngành Thư viện. Trước hết là tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và người làm công tác thư viện về vai trò, yêu cầu chuyển đổi số hoạt động thư viện.

Về nội dung số hóa, Thư viện tỉnh và các địa phương ưu tiên số hóa tài liệu về địa chí (địa lý, lịch sử, văn hóa…) và các tài liệu cổ, quý hiếm. Riêng thư viện của trường đại học và các cơ sở giáo dục khác sẽ số hóa sách tham khảo, học liệu, sách đào tạo. Đáng chú ý, Chương trình sẽ nghiên cứu phát triển các ứng dụng trên thiết bị thông minh để cung cấp dịch vụ, phục vụ nhu cầu tra cứu thông tin của người dùng ở mọi nơi, mọi lúc. Cùng với những nhiệm vụ trên, tỉnh còn mở các lớp tập huấn, đào tạo để nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực chuyển đổi số cho người làm công tác thư viện đảm bảo ngang tầm với nhiệm vụ.

Bà Lưu Thị Hồng Liễu - Giám đốc Thư viện tỉnh tin tưởng rằng nếu Chương trình được triển khai sẽ là bước ngoặt, cú hích lớn giúp nâng cấp đồng bộ, toàn diện nền tảng công nghệ cho thư viện. Khi đó, hệ thống thư viện các cấp sẽ dễ dàng chia sẻ, đổi mới thông tin để thu hút bạn đọc và từng bước bắt kịp xu thế phát triển trong thời đại số.

TRỊNH HỮU