Cử nhân thất nghiệp: Sự lãng phí chất xám

Mỗi năm, Bạc Liêu có hàng trăm học sinh đậu vào các trường đại học trong và ngoài tỉnh. Và cũng mỗi năm, gần bằng con số ấy là những cử nhân tốt nghiệp ra trường. Tuy nhiên, trong số cử nhân, kỹ sư tốt nghiệp đại học, những người có được việc làm chính thức chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ…

Tốt nghiệp đại học ra trường khó tìm việc làm ngày càng phổ biến. Trong ảnh: Trao bằng tốt nghiệp đại học, cao đẳng tại Trường đại học Bạc Liêu. Ảnh: C.K

Tốt nghiệp đại học hơn 1 năm, L.V (cử nhân ngành Ngữ văn) vẫn là cử nhân… tìm việc với bộ hồ sơ đã sờn mòn nhưng vẫn chưa có nơi nào nhận. “Ngay cả Sở GD-ĐT vẫn từ chối nhận hồ sơ của chúng tôi với lý do ngành không thiếu giáo viên Ngữ văn. Bạn bè tôi số ít có việc làm, nhưng chủ yếu làm ở tiệm photo, bán sim điện thoại, chạy bàn trong quán cà phê, thậm chí có người lên Sài Gòn, Bình Dương làm công nhân ở các nhà máy, xí nghiệp” - bạn trẻ này không giấu vẻ chán nản và mệt mỏi sau những ngày “vác” hồ sơ đi xin việc khắp nơi mà không thu được kết quả gì.

Những trường hợp cử nhân tốt nghiệp ra trường một thời gian nhưng vẫn không kiếm được việc làm như L.V không ít. Không khó khăn để tìm thêm những cử nhân, thậm chí là thạc sĩ hiện chạy bàn ở quán cà phê, bán hột vịt lộn, giúp việc nhà… ở TP. Bạc Liêu. Những cử nhân, thạc sĩ này đều chung tâm trạng “làm tạm thời để xin việc” và thời gian làm việc tạm thời ấy có người đã kéo dài vài năm!

Chúng tôi làm một cuộc thống kê nhỏ về số cử nhân tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp ở hai ngành học Ngữ văn và Quản trị kinh doanh khóa 2009 - 2013 (thời điểm thống kê là tháng 8/2014, tức là 1 năm sau khi các khóa này kết thúc). Kết quả là có hơn 100 cử nhân ra trường không có việc làm ổn định và họ đang làm các công việc không cần bằng cấp. Mồ hôi nhọc nhằn của cha mẹ nuôi con trong 4 năm đại học, niềm tin chắt chiu vào một tương lai tươi sáng của những cử nhân này gần như đã được trả lại bằng con số 0. Nhưng sự lãng phí không chỉ có vậy khi mà hàng trăm lao động trẻ có trình độ chuyên môn, được đào tạo bài bản lại không ứng dụng được kiến thức của mình. Trong khi đó tỉnh lại luôn cần nguồn nhân lực trẻ, có trình độ cao để góp phần cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Chen chân vào cơ quan công quyền

Hiện tại Bạc Liêu vẫn chưa có con số thống kê cụ thể số lượng lao động tốt nghiệp đại học, cao học thất nghiệp. Ông Huỳnh Minh Hội - Giám đốc Sở Nội vụ cho biết chỉ tiêu biên chế những năm gần đây rất ít, chủ yếu là để thay thế số người đã đến tuổi về hưu. Nhu cầu nguồn nhân lực của tỉnh hiện chỉ tập trung vào đội ngũ bác sĩ và kỹ sư thủy lợi, các ngành khác gần như không tăng biên chế cho đến năm 2016. Trong khi đó, số lượng cử nhân tốt nghiệp ra trường hàng năm lại rất nhiều nên tình trạng thất nghiệp hoặc làm trái ngành nghề là phổ biến. Trong đó có hai ngành một thời thu hút rất đông nguồn nhân lực, nay đã vào tình trạng “quá tải” là Quản trị kinh doanh và Công nghệ thông tin.

Nguyên nhân của tình trạng này là do sự bất cập giữa công tác đào tạo và nhu cầu xã hội có sự chênh lệch. Đào tạo để nâng cao trình độ dân trí nhưng nhu cầu nguồn nhân lực lại cần những người có kinh nghiệm và chủ yếu là… thợ lành nghề. Tâm lý “thích làm thầy” đã khiến nhiều gia đình dù khó khăn vẫn cố gắng đưa con em mình học đại học thay vì học trường nghề. Và sau khi tốt nghiệp thì những cử nhân này vẫn thích đi làm ở các cơ quan công quyền hơn là lĩnh vực tư nhân vì sự ổn định của công việc. Giải quyết được sự bất cập trong công tác đào tạo, nâng cao chất lượng các trường nghề cùng việc đánh giá đúng chất lượng của đội ngũ cán bộ, viên chức... chính là những hướng mở cho tình trạng cử nhân thất nghiệp như hiện nay.

Thanh Lâm