Đề cao trách nhiệm xã hội của nhà báo

Đối với nghề báo, trách nhiệm không đơn giản chỉ dừng lại ở “trách nhiệm cá nhân” đơn lẻ, ở một việc làm cụ thể thông thường, mà đòi hỏi ở mức độ cao hơn, đó là “trách nhiệm xã hội” mà hiểu rộng ra là trách nhiệm với vận mệnh Tổ quốc, với sự trường tồn của dân tộc, với sự ổn định và phát triển bền vững của cả cộng đồng.

Không phải ngẫu nhiên mà mấy năm gần đây, cụm từ “trách nhiệm xã hội” trong giới báo chí được đề cập liên tục, xuất hiện với tần suất lớn, mật độ dày trong rất nhiều hội nghị, hội thảo, tọa đàm, trao đổi về chủ đề đạo đức và nghiệp vụ báo chí. Cũng không phải ngẫu nhiên mà thời gian qua, mỗi khi báo chí có sai sót, vi phạm nào đó, dư luận lại lên tiếng phiền lòng về “trách nhiệm xã hội” của một bộ phận nhà báo bị giảm sút, thậm chí cá biệt có trường hợp tha hóa khiến “thân bại danh liệt”, để lại nỗi buồn, nỗi đau cho số đông các nhà báo chân chính.

Trách nhiệm xã hội của nhà báo không ở đâu xa, mà nó nằm ở suy nghĩ đúng đắn, nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò nghề nghiệp của mình, từ đó xây dựng động cơ làm việc trung thực, thể hiện rõ ý thức, nghĩa vụ, bổn phận làm báo để mang lại lợi ích tốt đẹp cho số đông công chúng, vì sự phát triển lành mạnh, tiến bộ, nhân văn của xã hội. Mặt khác, trách nhiệm xã hội của nhà báo còn thể hiện ở chỗ: Trong giải quyết các mối quan hệ ứng xử, nhà báo trước hết là một công dân nên không có quyền “đứng trên” pháp luật, “đứng ngoài” đạo lý để “phán xét” thông tin, “quy kết” dư luận xã hội, mà luôn phải khép mình vào khuôn khổ pháp luật, đạo đức và trách nhiệm công dân để thông tin một cách minh bạch, kịp thời, chính xác, khách quan trên tinh thần xây dựng. Hơn nữa, việc chọn lọc, cân nhắc nội dung, liều lượng, mức độ, thời điểm công bố thông tin đúng lúc, đúng chỗ, đúng mực để góp phần giữ vững ổn định chính trị, tạo sự đồng thuận xã hội, cũng là thể hiện trách nhiệm xã hội sâu sắc của mỗi nhà báo, cơ quan báo chí.

Xin đừng thuần túy nghĩ rằng, làm báo chỉ là một nghề “kiếm cơm”, mà hơn thế, đó là một sứ mệnh. Một trong những sứ mệnh cao cả nhất của nhà báo, cơ quan báo chí là nuôi dưỡng niềm tin cho công chúng, cho xã hội. Vì hầu hết công chúng tìm đến báo chí là tìm đến thông tin, muốn cậy nhờ thông tin, hưởng thụ thông tin để mong muốn sống hữu ích hơn, học tập tốt hơn, lao động sản xuất hiệu quả hơn, được “tắm mình” trong “bầu khí quyển thông tin” trong lành, văn minh hơn. Người cầm bút cần nhận thức thấu đáo vấn đề này để bảo đảm những thông tin mình đưa ra đủ sức lôi cuốn, hấp dẫn công chúng ở những điều nhân văn, tốt đẹp ấy.

Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, nhất là sự phát triển “ồ ạt” khó kiểm soát, kiểm chứng của các trang mạng xã hội, việc coi trọng, đề cao trách nhiệm xã hội chính là một trong những giải pháp hữu hiệu giúp mỗi nhà báo, mỗi cơ quan báo chí ngăn chặn, phòng ngừa mọi sai sót, lệch lạc có thể xảy ra. Đồng thời đó cũng là cơ sở, động lực quan trọng để báo chí “Hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ chính trị của mình, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng và lòng mong đợi của nhân dân”, như lời nhắn nhủ, mong muốn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong bài phát biểu tại Đại hội X Hội Nhà báo Việt Nam.

B.T