Giữ mạch nguồn lịch sử vùng đất Cái Nhúc - Tân Thành

Khu Lưu niệm lịch sử cách mạng Cái Nhúc - Tân Thành (phường Tân Thành) là 1 trong 240 di tích được đưa vào danh mục kiểm kê làm cơ sở lập hồ sơ xếp hạng di tích, vừa được phê duyệt và công bố theo Quyết định số 02/QĐ-UBND, ngày 1/1/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau.

• Trung tướng Lê Tấn Tới dâng hương tại Nhà tưởng niệm Cái Nhúc - Tân Thành
• Huyền thoại bên bờ Cái Nhúc
• Tri ân tiền nhân tại Nhà Tưởng niệm Cái Nhúc – Tân Thành

Cái Nhúc - Tân Thành là vùng đất có lịch sử hơn 200 năm khẩn hoang, lập ấp, lập làng. Từ cuối thế kỷ XVIII, các lưu dân từ miền Trung, miền Bắc theo bước mở cõi phương Nam đã đến đây khai phá rừng hoang, đầm lầy, hình thành nên cộng đồng cư dân gắn bó với sông nước, ruộng đồng.

Môi trường lao động giữa thiên nhiên khắc nghiệt đã hun đúc nên  những con người giàu nghị lực, trọng nghĩa khí, sẵn sàng đứng lên bảo vệ xóm làng, quê hương trước mọi thế lực xâm lăng.

Khu Lưu niệm lịch sử cách mạng Cái Nhúc - Tân Thành nằm bên bờ sông Cái Nhúc, phường Tân Thành.

Vùng đất giàu truyền thống cách mạng 

Cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp áp đặt ách thống trị, bóc lột hà khắc, đời sống Nhân dân Cái Nhúc - Tân Thành rơi vào cảnh cơ cực. Chính trong hoàn cảnh ấy, tinh thần yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc âm thầm nảy nở, tạo tiền đề cho phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ sau này.

Cuối những năm 1920, tư tưởng cách mạng vô sản do Nguyễn Ái Quốc truyền bá về nước thông qua tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội đã nhanh chóng lan toả đến Cái Nhúc - Tân Thành.

Từ năm 1928-1929, Chi hội Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội thị trấn Cà Mau được hình thành, quy tụ nhiều thanh niên yêu nước, trong đó có những người con ưu tú của vùng đất này.

Tháng 10/1930, Chi bộ Đảng đầu tiên của xã Tân Thành chính thức ra đời, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của phong trào cách mạng địa phương.

Ông Huỳnh Đảm, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam (thứ ba từ phải sang), kể lại những câu chuyện lịch sử của vùng đất Cái Nhúc - Tân Thành.

Nổi bật trong giai đoạn này là gia đình ông Huỳnh Văn Mới, ông Huỳnh Văn Điện. Trong nhiều năm liền, ngôi nhà của gia đình trở thành cơ sở hoạt động cách mạng quan trọng. Dưới vỏ vọc là thầy thuốc Nam, tham gia hương chức hội tề, ông Huỳnh Văn Mới cùng các thành viên trong gia đình đã khéo léo che mắt địch, bảo vệ cán bộ, nuôi giấu lực lượng cách mạng. Tại đây, nhiều cuộc họp bí mật được tổ chức, tài liệu cách mạng được truyền đạt, góp phần xây dựng mạng lưới cơ sở vững chắc trong Nhân dân.

Những năm 1944-1945, Chi bộ Đảng và Mặt trận Việt Minh xã Tân Thành được tái lập, tích cực chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa. Gia đình ông Huỳnh Văn Mới tiếp tục là điểm tựa tin cậy của phong trào cách mạng địa phương. Lá cờ Tổ quốc do vợ may (bà Nguyễn Thị Kén) được ông Huỳnh Văn Mới bí mật chuyển vào Nhà việc, đã trở thành biểu tượng cho ý chí và niềm tin tất thắng của Nhân dân. Ngày 25/8/1945, Nhân dân Tân Thành khởi nghĩa, giành được chính quyền.

Nguyên lãnh đạo Trung ương và các đồng chí lãnh đạo tỉnh Cà Mau thành kính dâng hương tại Nhà Tưởng niệm Cái Nhúc - Tân Thành.

Sau năm 1945, Cái Nhúc - Tân Thành tiếp tục là địa bàn trọng yếu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Dù ngôi nhà cách mạng nhiều lần bị địch đốt phá, các thành viên trong gia đình bị bắt bớ, tra tấn, thậm chí hy sinh, song tinh thần cách mạng vẫn không hề lay chuyển.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, trước sự khủng bố khốc liệt của chính quyền Mỹ - Diệm, gia đình ông Huỳnh Văn Mới và bà Nguyễn Thị Kén đào hầm bí mật, trực tiếp nuôi giấu, bảo vệ cán bộ cách mạng, duy trì mạch liên lạc giữa cơ sở và tổ chức Đảng.

Bà Nguyễn Thị Kén tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ giao liên, xây dựng cơ sở, vận động quần chúng đến phục vụ phong trào Đồng Khởi năm 1960, Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, được kết nạp vào Đảng ngay trong thời kỳ chiến tranh ác liệt.

Không gian thờ cúng bên trong Nhà Tưởng niệm.

Từ năm 1970-1975, thực hiện chủ trương của Tỉnh uỷ, gia đình tiếp tục bám trụ vùng tạm chiếm, duy trì các hầm bí mật, làm chỗ dựa an toàn cho cán bộ lãnh đạo xã hoạt động cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Những đóng góp bền bỉ, thầm lặng nhưng đặc biệt quan trọng ấy của gia đình ông Huỳnh Văn Mới và bà Nguyễn Thị Kén góp phần làm nên truyền thống cách mạng kiên cường của Đảng bộ và Nhân dân Tân Thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Tri ân tiền nhân, giáo dục truyền thống

Ngày nay, tại Khu Lưu niệm lịch sử cách mạng Cái Nhúc - Tân Thành, các thế hệ con cháu đã xây dựng Nhà Tưởng niệm để tri ân tổ tiên, các bậc tiền nhân có công khẩn hoang, lập ấp, giữ làng, cũng như giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. 

Công trình mang kiến trúc truyền thống Nam Bộ, hài hoà với cảnh quan sông nước, mang đậm dấu ấn văn hoá của vùng đất, con người nơi đây.

Các thế hệ con cháu tưởng niệm các bậc tiền nhân.

Di tích Khu Lưu niệm lịch sử cách mạng Cái Nhúc - Tân Thành không chỉ là nơi tưởng niệm, tri ân, mà còn trở thành không gian sinh hoạt văn hoá - lịch sử, góp phần kết nối các di sản có tuổi đời hơn 200 năm trên địa bàn phường Tân Thành.

Việc đưa Di tích Khu Lưu niệm lịch sử cách mạng Cái Nhúc - Tân Thành vào danh mục kiểm kê di tích, thể hiện sự quan tâm của tỉnh trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị lịch sử, văn hoá của địa phương./.

Huỳnh Thăng