Gỡ vướng cho tác phẩm văn học - nghệ thuật, báo chí chất lượng cao

Không chỉ là đề cập đến vấn đề kinh phí hỗ trợ, điểm tựa ở đây chính là sự quan tâm sâu sắc, cụ thể hóa bằng những chính sách phù hợp nhưng phải triển khai kịp thời và “thông suốt” từ Trung ương đến địa phương. Với điểm tựa ấy sẽ có nhiều hơn những tác phẩm văn học - nghệ thuật (VH-NT), tác phẩm báo chí chất lượng cao đáp ứng nhu cầu độc giả, nâng cao đời sống tinh thần và nhận thức của Nhân dân trong tình hình mới.

Kỳ vọng từ chương trình hỗ trợ

Tiếp nối các giai đoạn trước, năm 2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình hỗ trợ sáng tạo tác phẩm VH-NT và tác phẩm báo chí chất lượng cao giai đoạn 2021 - 2025 tại Quyết định 558, với tổng kinh phí 382,5 tỷ đồng.

Mục tiêu mà chương trình tập trung hướng đến là những mảng đề tài quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh... của đất nước, như: ca ngợi Đảng, Bác Hồ, tuyên truyền các nhiệm vụ chính trị đặc biệt, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, chống diễn biến hòa bình, bác bỏ luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch...; đề tài về lịch sử cách mạng, kháng chiến, biển, đảo, biên giới, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; đề tài về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, xóa đói, giảm nghèo; đề tài về gia đình, về thanh thiếu niên, nhi đồng, về dân tộc thiểu số...

Các hoạt động được hỗ trợ cũng được đề cập cụ thể như: sáng tạo tác phẩm VH-NT, báo chí chất lượng cao, phản ánh kịp thời các sự kiện lớn, quan trọng trong đời sống xã hội của địa phương, vùng miền, đất nước; thực tế sáng tạo tác phẩm VH-NT, báo chí, dự các lớp tập huấn, hội thảo, hội nghị để nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ; công tác xét duyệt, chọn lọc đề cương, thẩm định, nghiệm thu, đánh giá tác phẩm; bình chọn, khen thưởng các tác phẩm VH-NT, báo chí xuất sắc; công tác nghiên cứu, sưu tầm tư liệu; công tác công bố, quảng bá tác phẩm...

Đã có hẳn hoi những đề án, chương trình làm điểm tựa như thế cho VH-NT, báo chí làm tròn, phát huy sứ mệnh vẻ vang trên các mặt trận của mình, thế nhưng cũng còn khá nhiều điểm nghẽn cần được khơi thông.

Lớp bồi dưỡng nâng cao kỹ năng sáng tác văn học năm 2023 do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tại Bạc Liêu. Ảnh: C.T

Khơi thông điểm nghẽn

Vừa qua, tại chương trình Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trần Thị Thu Đông (Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội VH-NT Việt Nam, thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Bạc Liêu) đã đề cập đến những bất cập liên quan. Chắc chắn, đây là nội dung được văn nghệ sĩ, giới báo chí trong cả nước quan tâm. Cụ thể là những vướng mắc trong cơ chế và nguồn kinh phí hỗ trợ hoạt động sáng tạo tác phẩm, công trình VH-NT, báo chí theo Quyết định 558 của Thủ tướng Chính phủ.

ĐBQH Trần Thị Thu Đông phân tích cụ thể: Theo Quyết định 558 phân bổ mỗi năm là 85 tỷ đồng cho 130 đầu mối gồm: các Hội VH-NT chuyên ngành Trung ương; Liên hiệp các hội VH-NT Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam, 63 Hội VH-NT và 63 Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố. Thế nhưng, năm 2021, do dự toán được phê duyệt chậm, nên kinh phí chỉ cấp 50% cho 130 đầu mối trên. Đến năm 2022 - 2023 kinh phí thuận lợi hơn, tuy vậy một số tỉnh đã được cấp kinh phí nhưng do không có văn bản hướng dẫn nên không chi được, cuối năm phải trả lại ngân sách, trong khi các Hội VH-NT đang rất cần nguồn để hỗ trợ các hoạt động chuyên môn cho hội viên.

Đến nay đã nửa năm 2024, nhưng các Hội VH-NT, Hội Nhà báo từ Trung ương đến địa phương lại tiếp tục gặp vướng mắc về cơ chế thực hiện Quyết định 558 của Chính phủ và nguồn kinh phí để trao giải thưởng cho văn nghệ sĩ hằng năm.

Một vấn đề nữa cũng được ĐBQH đề cập: năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 69 (ngày 9/2/2023) phê duyệt Chương trình nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu và công bố tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng trên nền tảng công nghệ 4.0 (thời gian thực hiện trong 3 năm, từ 2023 - 2025). Đây có thể nói là bước phát triển khởi sắc để VH-NT thích ứng thời đại công nghệ số. Thế nhưng lại tiếp tục... vướng mắc: tại chương trình, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ VH-TT&DL chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính phê duyệt Tổng dự toán và dự toán hằng năm, nhưng đến nay, đã gần nửa thời gian, Bộ VH-TT&DL vẫn chưa phê duyệt do chưa có định mức sách 3D. Bộ này cho rằng thẩm quyền ban hành định mức sách 3D là của Bộ TT-TT!

Cần ghi nhận rằng, thời gian qua, thực hiện đường lối văn hóa - văn nghệ của Đảng, nhằm phát triển, giữ gìn, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, VH-NT, Chính phủ đã phê duyệt nhiều chương trình, dự án, đề án liên quan đến VH-NT. Tuy nhiên, khi cụ thể hóa, triển khai thực hiện thì còn nhiều bất cập trở thành rào cản đối với hoạt động VHNT. “Từ diễn đàn này, rất mong Thủ tướng Chính phủ quan tâm, chỉ đạo quyết liệt hơn, đừng để những cơ chế, chính sách không phù hợp, không nhất quán với chủ trương của Đảng vô tình làm giảm đi ngọn lửa đam mê, cảm xúc sáng tạo của văn nghệ sĩ” - là kiến nghị của ĐBQH Trần Thị Thu Đông khi đã nêu rõ nhiều điểm nghẽn cần khơi thông để VH-NT, báo chí có điểm tựa vững chắc phát triển.

CẨM THÚY