Tạo không gian cho đờn ca tài tử thăng hoa

Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống, đờn ca tài tử (ĐCTT) dù mang sức sống mãnh liệt vẫn khó tránh khỏi những lúc thăng trầm và thách thức về sự mai một trong dòng chảy hội nhập. Vì vậy, tạo ra không gian phù hợp để nuôi dưỡng niềm đam mê trong cộng đồng, giúp loại hình này không ngừng thăng hoa là một trong những cách làm đang mang lại hiệu quả tích cực.

• Giữ hồn Nam Bộ qua Câu lạc bộ Đờn ca tài tử
• Cà Mau đoạt 6 giải A tại Liên hoan Đờn ca tài tử mở rộng 2025
• Tài năng nhí toả sáng tại Liên hoan Nghệ thuật Đờn ca tài tử học đường
• Bảo tồn nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ

Gieo “hạt giống” đam mê

Thời gian qua, việc đưa ĐCTT vào chương trình giảng dạy môn Âm nhạc ở các trường học vẫn còn nhiều bất cập, do chưa có giáo án chính thức. Công tác bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về dạy ĐCTT cho giáo viên tuy được tổ chức hằng năm nhưng thời gian đào tạo còn ngắn hạn và thiếu tính liên tục, làm cho việc mở lớp đến nay vẫn còn bỏ ngỏ.

Trước những khó khăn, thách thức đặt ra cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị ĐCTT, bảo tàng tỉnh có nhiều cách làm sáng tạo để đưa âm nhạc truyền thống đến gần với người trẻ. Điển hình là việc tổ chức các chương trình ngoại khoá, với hình thức học kết hợp trải nghiệm tại Khu Lưu niệm nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ và Nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Ở đó, bạn trẻ được khám phá các không gian trưng bày, tìm hiểu hành trình hơn trăm năm hình thành và phát triển của ĐCTT. Đặc biệt, hoạt động giao lưu với các nghệ nhân còn là dịp để các em lắng lòng với những câu chuyện về niềm đam mê, tâm huyết giữ gìn và lan toả giá trị di sản của cha ông.

Những câu hát day dứt về chuyện tình dang dở chạm đến cảm xúc người nghe, gợi nhớ về miền sông nước nặng tình nghĩa.

Lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động ngoại khoá, bảo tàng tỉnh còn tạo không gian học mà chơi qua các phần thi đầy hứng khởi như: thi hỏi - đáp về nghệ thuật ĐCTT, thi nghe giai điệu đoán tên nhạc cụ dân tộc...

Em Trần Bảo Ngọc, Trường THPT Hiệp Thành (phường Hiệp Thành), chia sẻ: “ Qua chương trình ngoại khoá được tổ chức sinh động, em cảm thấy việc tiếp cận những giá trị văn hoá truyền thống nói chung, nghệ thuật ĐCTT nói riêng trở nên dễ dàng hơn. Em tự hào và nghĩ rằng các bạn trẻ phải có trách nhiệm quảng bá, lan toả sự độc đáo của di sản này đến với mọi người, nhất là du khách khi đến vùng đất Cà Mau”.

Mở ra hành trình gắn kết 

Được thành lập trong thời gian gần đây, Chi hội Nghệ nhân ĐCTT thuộc Liên hiệp Hội Văn học - Nghệ thuật đã tạo sân chơi mới để tiếp tục giữ nhịp phát triển cho ĐCTT. Giữa những vạt rừng xanh ngát tại xã Vĩnh Hậu, sân khấu mang tên “Dạ cổ tri âm” được dựng lên, với trang thiết bị âm thanh, ánh sáng được thiết kế chỉn chu. Đặc biệt, cảnh trí sân khấu được dàn dựng mang nét đặc trưng của vùng sông nước miền Tây, với hình ảnh con trâu, bó rơm, rặng dừa nước, chiếc xuồng ba lá... tạo nên không gian sinh hoạt tài tử đầy thi vị, đậm chất miệt vườn.

Dù là buổi sinh hoạt định kỳ của chi hội nhưng mỗi tiết mục của chương trình đều thể hiện rõ sự đầu tư, trau chuốt từ giọng ca, trang phục đến đạo cụ, nhằm mang đến phần trình diễn ấn tượng. Như trong tiết mục vọng cổ “Tình anh bán chiếu”, hình ảnh tài tử Thanh Hiền chèo chiếc ghe nhỏ đi qua rặng dừa nước rồi cất lên câu hò ngọt lịm: “Hò ơi... Chiếu Cà Mau nhuộm màu tươi thắm. Công tôi cực lắm mưa nắng dãi dầu. Chiếu này, tôi chẳng bán đâu. Tìm cô không gặp, hò ơi... Tôi gối đầu mỗi đêm”.

Không gian sinh hoạt của Chi hội Nghệ nhân ĐCTT được đầu tư chỉn chu, nơi kết nối tình yêu ĐCTT.

Theo ông Lâm Văn Dũng, Chi hội phó Chi hội Nghệ nhân ĐCTT, sân khấu “Dạ cổ tri âm”, được xây dựng nhằm tạo nên không gian để những người bạn tri âm thể hiện tình yêu với câu ca, tiếng đờn. Bên cạnh những tài tử trung niên, điều đáng mừng là buổi sinh hoạt đầu tiên còn có sự góp mặt của những gương mặt trẻ đầy triển vọng như: Huỳnh Như, Chí Ngoán, Hồng Vy... mang đến niềm tin về sự kế thừa và phát triển của nghệ thuật ĐCTT ở Cà Mau. Chi hội sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt, mở ra hành trình gắn kết lâu dài để giữ gìn, phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT.

Các bạn trẻ hào hứng tham gia hoạt động ngoại khoá tìm hiểu về ĐCTT.

Giữa nhịp sống hiện đại, nghệ thuật truyền thống nói chung, ĐCTT nói riêng rất cần những không gian văn hoá giàu cảm xúc để những “hạt giống” đam mê được đâm chồi, trao truyền tiếp nối qua các thế hệ. Có như thế, di sản ĐCTT mới thật sự thăng hoa và tạo được giá trị bền vững lâu dài./.

Hữu Thọ