Hành vi cho vay nặng lãi:​ Có thể bị phạt đến 1 tỷ đồng

Hiện nay, tình trạng cho vay tiền với lãi suất cao vẫn diễn ra phổ biến. Nhiều người dân lâm vào cảnh túng quẫn cũng vì bị những băng nhóm, những kẻ chuyên cho vay nặng lãi khống chế. Vậy cho vay lãi suất cao đến mức nào mới bị xem là cho vay nặng lãi? Và như thế nào thì bị xử lý hình sự?

Theo Nghị quyết 01/2021 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân (TAND) Tối cao, lãi suất vay không quá 20%/năm, tức là không quá 1,67%/tháng, nên nếu ai cho vay mà mức lãi suất vượt quá 5 lần của mức 1,67%/tháng là cho vay nặng lãi. Trước Nghị quyết 01, chưa có quy định thế nào là thu lợi bất chính và không có hướng dẫn phải sung công quỹ hay trả về đương sự số tiền gốc cũng như tiền lời bất chính. Năm 2019, TAND Tối cao có hướng dẫn một số vướng mắc trên nhưng lại không chỉ rõ trường hợp nào bị xử lý hình sự vì cho vay nặng lãi. Do đó, nhiều đối tượng hoạt động cho vay nặng lãi vẫn trốn tránh và không dễ xử lý. Đến nay, Nghị quyết 01/2021 đã quy định cụ thể những vấn đề trên. Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 201 Bộ luật Hình sự và xét xử các vụ án về tội cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự, có hiệu lực từ ngày 24/12/2021.

Cụ thể, Điều 201 Bộ luật Hình sự quy định, người nào cho vay với lãi suất gấp 5 lần lãi suất cao nhất trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Trong đó, “Cho vay lãi nặng” là trường hợp bên cho vay cho bên vay vay tiền với mức lãi suất gấp 5 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự. Trường hợp cho vay bằng tài sản khác (không phải là tiền) thì khi giải quyết phải quy đổi giá trị tài sản đó thành tiền tại thời điểm chuyển giao tài sản vay. Vấn đề “Thu lợi bất chính” là số tiền lãi vượt quá mức lãi suất vay cao nhất theo quy định của Bộ luật Dân sự và các khoản thu trái pháp luật khác của người vay.

Ảnh minh họa: T.L

Nguyên tắc xử lý đối với người phạm tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, Nghị quyết yêu cầu tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của pháp luật hình sự và tố tụng hình sự. Xem xét áp dụng nghiêm khắc hình phạt tiền là hình phạt chính đối với người thực hiện hành vi phạm tội; trong đó, mức phạt tiền cao nhất lên đến 1 tỷ đồng. Trường hợp phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, hoạt động dưới hình thức băng, ổ nhóm thì xem xét áp dụng hình phạt tù là hình phạt chính. Trường hợp hình phạt chính được áp dụng không phải hình phạt tiền thì phải xem xét áp dụng nghiêm khắc hình phạt bổ sung là hình phạt tiền.

Người cho vay nặng lãi nhiều lần, mỗi lần dù thu lời bất chính ít hơn hay từ 30 triệu đồng trở lên đều sẽ bị phạt mức án tương ứng tổng số tiền lời bất chính trong những lần cho vay. Họ có thể bị áp dụng thêm tình tiết tăng nặng “phạm tội 2 lần trở lên”. Nếu người cho vay nặng lãi có hành vi khác để đòi nợ như dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, gây thương tích cho con nợ... sẽ bị xử lý theo các tội danh tương ứng gồm cướp tài sản, cố ý gây thương tích, cưỡng đoạt tài sản.

Như vậy, cùng với việc pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn đối với loại tội phạm này, thì người dân cũng cần mạnh dạn hơn trong việc tố giác tội phạm với các cơ quan chức năng. Có như vậy, những kẻ cho vay nặng lãi mới không còn đất sống, góp phần làm trong sạch hoạt động tín dụng, hướng đến xóa bỏ tín dụng đen đã từng khiến bao gia đình phải lâm vào cảnh khốn cùng.

KIM KIM