Hoạt động giám sát của nhân dân: Góp niềm tin cho Đảng

Giám sát của nhân dân đối với cán bộ, đảng viên và tổ chức Đảng, chính quyền là một yêu cầu cần thiết để góp phần xây dựng tổ chức Đảng, chính quyền các cấp vững mạnh. Đây cũng là một trong những nội dung được Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đề cập như một giải pháp trong nhóm giải pháp về tổ chức, cán bộ. Nhưng giám sát của nhân dân như thế nào, cần một quy chế ra sao để việc giám sát thật sự hiệu quả thì vẫn còn nhiều điều để bàn.

Bài 1: Tai mắt nhân dân

Trong thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở thường có phương châm thực hiện là “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Trong đó, việc kiểm tra của dân thường được hiểu là sự giám sát, theo dõi các hoạt động quản lý, đầu tư công… trên địa bàn. Chính “tai mắt” của nhân dân đã giúp đưa ra ánh sáng nhiều vụ việc tiêu cực, các kiểu gian lận trong xây dựng cơ bản mà ngay chính quyền địa phương cũng không biết!

Từ những chuyện mắt thấy, tai nghe

Sau đợt tiếp xúc cử tri trước kỳ họp HĐND tỉnh cuối năm 2012, ông Quảng Trọng Ninh, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, đại biểu HĐND tỉnh, cho biết các cây cầu trên tuyến đường Giồng Nhãn - Gò Cát vẫn chưa được sửa lại. Trước đó, trong kỳ họp giữa năm, qua phản ánh của người dân, ông Quảng Trọng Ninh đã đưa ra trước kỳ họp HĐND tỉnh việc nhiều cây cầu trên tuyến đường này xây dựng sai quy cách, làm ảnh hưởng đến giao thông đường thủy lẫn đường bộ (đường dân sinh). Chính người dân trên địa bàn đã phát hiện vụ việc và báo lên chính quyền địa phương (xã Vĩnh Hậu A). Xã cũng đã làm việc với đơn vị thi công và chủ đầu tư là Sở Giao thông - Vận tải để kiến nghị những vấn đề mà người dân phát hiện. Các đơn vị có trách nhiệm đã hứa sẽ có giải pháp khắc phục, nhưng câu trả lời mới nhất cho thấy việc khắc phục này vẫn chưa được tiến hành như đã hứa. Trước đó, báo Bạc Liêu đã phản ánh một vụ việc hy hữu xảy ra tại lễ bàn giao cầu nông thôn bắc qua kênh Chủ Chí 4 (xã Phong Thạnh A, huyện Giá Rai). Người dân ngay tại địa phương được tặng cầu đã… không đồng ý cho bàn giao cầu do phát hiện trong quá trình thi công, nhà thầu đã không đảm bảo chất lượng, làm mố cầu bị lún, nứt, cây cầu bị nghiêng hẳn một bên. Gần đây nhất là phản ứng của người dân khóm 3 (phường 7, TP. Bạc Liêu) trước việc thi công công trình hẻm 6, nhiều hộ đã không cho đội thi công đổ bê-tông lên hẻm ngang nhà. Theo phát hiện của ban giám sát đầu tư cộng đồng, đội thi công đã bỏ qua khâu rải đá cấp phối, không đúng với công bố của chính quyền và làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Lộ nông thôn ở xã Vĩnh Hậu (huyện Hòa Bình) được thi công dưới sự giám sát của nhân dân. Ảnh: M.Đ

Điểm chung cũng như ý nghĩa quan trọng của tất cả những vụ việc này nằm ở chỗ, đây chính là kết quả của việc theo dõi, giám sát một cách chặt chẽ của người dân đối với những công trình xây dựng cơ bản. Không chấp nhận những khuất tất, gian lận dẫn đến lãng phí ngân sách Nhà nước, người dân đã phanh phui, chỉ ra những thiếu sót trong quá trình thi công công trình. Kết quả giám sát của nhân dân đều được công nhận là đúng, vấn đề còn lại là cách giải quyết của đơn vị có trách nhiệm. Và có không ít trường hợp, dường như các đơn vị khó chấp nhận kết quả đáng ra cần được biểu dương này.

Giám sát của nhân dân đến đâu?

Trong năm 2012 đã ban hành Quy chế giám sát (trực tiếp và gián tiếp) của nhân dân đối với cán bộ, đảng viên, tổ chức Đảng và chính quyền các cấp, trong đó có cơ chế giám sát của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học; cơ chế để MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Dù đã được thực tế chứng minh là hiệu quả, nhưng hiện nay việc giám sát của nhân dân chỉ mới được đánh giá ở mức “thấy chuyện bất bình chẳng tha”, chủ yếu là giám sát ở những công trình nhỏ, công trình có sự đóng góp của nhân dân chứ chưa thường xuyên và bài bản. Đó là những công trình lộ, hẻm, cầu nông thôn… với mức đầu tư không lớn, kỹ thuật không cao, được thực hiện với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Còn những công trình có vốn đầu tư lớn, các công trình trọng điểm thì nhân dân khó tham gia do không có những kiến thức chuyên môn sâu; mặt khác các cơ quan, đơn vị cũng không tạo điều kiện cho nhân dân tham gia giám sát. Ông Quảng Trọng Ninh, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, nhận định: Giám sát của nhân dân có tác dụng rất lớn, có thể phát hiện kịp thời những trường hợp tiêu cực mà cấp ủy, chính quyền địa phương không nhận ra. Với hình thức đặc thù là ban giám sát đầu tư cộng đồng, tai mắt của nhân dân đã được phát huy một cách tích cực. Nhờ đó, Quy chế dân chủ ở cơ sở cũng được thực hiện ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên theo đánh giá, dân chủ cơ sở cũng chưa đạt được những yêu cầu cần có. Có những chủ trương, công việc của chính quyền mà người dân không được biết nên cũng không thể kiểm tra, giám sát. Những việc có thể giám sát thì cũng chủ yếu là công trình xây dựng cơ bản, xét công nhận hộ nghèo (hoặc hộ thoát nghèo), tặng nhà tình thương… với mức độ “vừa phải”. Trong khi đó, nhiều vấn đề hệ trọng hơn của cấp ủy, chính quyền địa phương cần có tiếng nói đóng góp hay sự hiến kế, cùng việc theo dõi chặt chẽ, khách quan của nhân dân thì dường như chưa bao giờ được công bố trước dân. Vì vậy, để Quy chế dân chủ ở cơ sở được phát huy tối đa thì trước hết người dân phải thật sự được biết, được bàn, được kiểm tra, giám sát theo đúng quyền hạn của mình. Công tác tuyên truyền phải được thực hiện nhiều hơn, phong phú, giúp người dân hiểu và biết được trách nhiệm của mình. Các tổ chức đoàn thể của nhân dân, tổ chức Mặt trận phải được tạo điều kiện tốt để tham gia giám sát các công việc cần tai mắt người dân.

Không chỉ tham gia kiểm tra, giám sát các công việc của chính quyền, nhân dân còn tham gia đóng góp xây dựng Đảng bằng những ý kiến tâm huyết và trách nhiệm. Nhưng để phát huy tốt “kênh” thông tin quan trọng này, cần có những quy chế cụ thể và sát thực hơn.

LÂM ANH

Bài 2: Nhân dân đóng góp xây dựng Đảng: Cần một quy chế cụ thể