Cà Mau là cái nôi của các cơ quan báo chí Tây Nam Bộ trong thời kháng chiến. Nhiều cơ quan thông tấn báo chí của Tây Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam như Ðài Tiếng nói Tây Nam Bộ, Nhà in, Nhiếp ảnh, Ðiện ảnh... chọn Cà Mau làm "thủ phủ" để xây dựng và phát triển phong trào. Chính vì vậy, nhiều người con Cà Mau có điều kiện tiếp cận rất sớm với nền báo chí cách mạng và trở thành lực lượng nòng cốt, trụ cột của các cơ quan báo chí tỉnh nhà sau ngày giải phóng.

Nhà báo Phạm Văn Tri (Bảy Minh), nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Cà Mau; Nhà báo Phạm Phi Thường, nguyên Giám đốc Ðài PT-TH Cà Mau, nguyên Giám đốc Ðài Truyền hình Việt Nam tại TP Cần Thơ; Nhà báo Nguyễn Quốc Danh, Phó tổng biên tập Báo Cà Mau tham quan Nhà trưng bày tác phẩm và hiện vật quá trình hoạt động của Nhà báo - NSNA Võ An Khánh (xã Vĩnh Trạch, TP Bạc Liêu). Ảnh: QUỐC RIN

Bên cạnh lực lượng trưởng thành từ trong kháng chiến thì tỉnh Cà Mau còn chú trọng đến công tác đào tạo và nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ làm báo. Nếu như năm 1997 Cà Mau có 79 hội viên (kể cả Bạc Liêu) thì đến nay có 262 hội viên (chưa kể một số về Bạc Liêu sau ngày chia tách tỉnh năm 1997). Chẳng những phát triển về số lượng mà chất lượng hoạt động cũng được nâng cao không ngừng và ngày càng được chuẩn hoá, chuyên nghiệp hoá mà Hội Nhà báo qua các thời kỳ đã góp phần không nhỏ cho sự phát triển vượt bậc ấy thông qua công tác đào tạo nghiệp vụ và các giải thưởng báo chí.

Phóng viên báo, đài tỉnh Cà Mau tác nghiệp tại buổi họp mặt các nhà báo tiền bối, lão thành cách mạng tỉnh Minh Hải ở tư gia Nhà báo, Nhà văn Phan Trung Nghĩa (xã Vĩnh Trạch, TP Bạc Liêu). Ảnh: QUỐC RIN

I. Công tác đào tạo nghiệp vụ báo chí chuẩn hoá và chuyên nghiệp

Hiện nay (thời điểm tác giả viết bài này), Cà Mau có các cơ quan báo chí: Báo Cà Mau, Ðài Phát thanh - Truyền hình, Tạp chí Văn nghệ. Nguồn nhân lực từ sinh viên tốt nghiệp đại học ra trường, các cơ quan báo, đài tự đào tạo và Hội Nhà báo góp phần đào tạo.

Từ năm 2020 trở về trước, mỗi năm Hội Nhà báo mở bình quân 10 lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn ngày, trong đó có từ 2-3 lớp (khoảng 100 học viên) cho các cơ quan báo chí chuyên nghiệp và khoảng 8-10 lớp cho lực lượng không chuyên ở các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh, huyện và các đài truyền thanh huyện, thành phố để vừa làm cộng tác viên cho các cơ quan báo chí trong tỉnh, vừa viết tin bài cho website của cơ quan, đơn vị mình. Giảng viên cho các lớp chuyên nghiệp do Hội mời từ Học viện Báo chí tuyên truyền (Hà Nội) và các cơ quan báo chí chuyên nghiệp từ TP Hồ Chí Minh; còn đội ngũ giảng viên cho các lớp không chuyên do Hội đảm trách.

Phóng viên tác nghiệp tại lớp học tình thương - đảo Hòn Chuối, ngày 22/1/2019. Ảnh: HUỲNH LÂM

Từ sau năm 2020, do nguồn kinh phí bị cắt giảm và nhiều nguyên nhân khác, mỗi năm Hội chỉ mở từ 1-2 lớp, chủ yếu cho lực lượng chuyên nghiệp.

Ðặc biệt, Hội với vai trò chủ công đã tham mưu Tỉnh uỷ, UBND tỉnh mở cho Cà Mau 2 lớp đại học báo chí và 1 lớp cao học báo chí từ nguồn ngân sách Nhà nước, cụ thể như sau:

- Phối hợp với Học viện Báo chí tuyên truyền (Hà Nội) mở lớp đại học báo chí cho hơn 100 học viên (năm 2000-2003).

- Phối hợp với Trường Ðại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Ðại học Quốc gia Hà Nội) mở lớp đại học báo chí thứ 2 cho hơn 100 học viên (2011-2015).

- Phối hợp với Ðại học Quốc gia Hà Nội mở 1 lớp cao học báo chí cho 54 học viên, trong đó riêng Cà Mau 40 học viên, còn lại từ các tỉnh: Kiên Giang, Bạc Liêu, Sóc Trăng (năm 2020-2023).

Học viên của 2 lớp đại học báo chí và lớp cao học báo chí phần lớn làm việc tại các cơ quan báo chí trong tỉnh, đài truyền thanh huyện, thành phố. Ðây là lực lượng nòng cốt, trụ cột cho sự nghiệp báo chí cách mạng tỉnh Cà Mau trong hiện tại và tương lai.

Phóng viên tác nghiệp tại Ngày hội Ðua vỏ lãi composite ở huyện Ðầm Dơi, ngày 27/4/2021. Ảnh: HUỲNH LÂM

II. Các giải thưởng báo chí góp phần nâng cao chất lượng hoạt động báo chí

 1. Các giải báo chí truyền thống

 Ðể nâng cao chất lượng hoạt động báo chí, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cho các nhà báo, đặc biệt là các nhà báo trẻ, tỉnh Cà Mau đã các giải báo chí từ rất sớm. Giải báo chí Trần Ngọc Hy đã tồn tại và phát triển được 34 năm - từ năm 1991. Hệ thống giải thưởng bao gồm 5 loại hình báo chí là: phát thanh; truyền hình; phóng sự dành cho báo in và báo điện tử; bút ký báo in, báo điện tử và ảnh báo chí. Ðề tài tự do, tổng kết và trao giải vào dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam - 21/6 hằng năm.

Giải ký Chân dung người tốt - việc tốt tồn tại và phát triển được 24 năm - kể từ năm 2001. Hệ thống giải thưởng bao gồm 4 loại hình báo chí là: phát thanh, truyền hình, phóng sự dành cho báo in, báo điện tử và bút ký dành cho báo in, báo điện tử. Ðề tài là chân dung người tốt - việc tốt, tổng kết và trao giải vào hội báo xuân hằng năm.

Cả 2 giải báo chí nêu trên đều do ngân sách Nhà nước hỗ trợ, với tổng số tiền hơn 300 triệu đồng/năm.

Tác nghiệp trên bãi Khai Long - Ðất Mũi, ngày 11/3/2019. Ảnh: HUỲNH LÂM

2. Giải thưởng báo chí Nguyễn Mai (5 năm/lần)

Bên cạnh giải thưởng báo chí truyền thống nêu trên, tỉnh Cà Mau còn có Giải thưởng báo chí Nguyễn Mai, định kỳ 5 năm tổng kết và trao giải 1 lần. Ðây được xem là giải thưởng Nhà nước cấp địa phương dành cho các tác giả có tác phẩm xuất sắc về đề tài chiến tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, các tác phẩm đoạt giải cao của các cuộc thi báo chí... với giá trị giải thưởng rất cao (hiện tại bằng 40 tháng lương cơ bản dành cho tác giả và 60 tháng lương cơ bản dành cho nhóm tác giả).

Giải thưởng báo chí Nguyễn Mai được trao lần đầu vào năm 2009, vinh danh 28 nhà báo kháng chiến tiêu biểu và 24 nhà báo xuất sắc (tổng số 52 tác giả).

Giải thưởng báo chí Nguyễn Mai sau lần trao đầu tiên vào năm 2009, quy chế giải thưởng đã được nâng lên thành văn bản quy phạm pháp luật.

Ðợt trao lần thứ 2 được tiến hành vào năm 2015, vinh danh 14 tác phẩm của 14 tác giả và nhóm tác giả.

Ðợt trao lần thứ 3 được tiến hành vào năm 2020, vinh danh 7 tác phẩm của 7 tác giả và nhóm tác giả.

Ðợt trao lần thứ 4 dự kiến tại lễ kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/2025) sẽ vinh danh 10 tác phẩm của 10 tác giả và nhóm tác giả.

3. Các giải báo chí phối hợp

Ngoài các giải báo chí nêu trên, hằng năm Hội Nhà báo còn phối hợp với các cơ quan, ban, ngành mở thêm nhiều giải báo chí khác, cụ thể như sau:

- Phối hợp với Hội Nông dân tỉnh mở giải báo chí truyền thống “Nông dân - Nông nghiệp - Nông thôn”, tồn tại hàng chục năm (tạm dừng năm 2017).

- Phối hợp với Công an tỉnh mở giải báo chí truyền thống về ngành Công an Nhân dân hơn - 20 năm.

- Phối hợp với Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Cà Mau mở giải Ảnh thời sự - nghệ thuật, hơn 20 năm.

- Phối hợp với Hội Nhà báo tỉnh Bạc Liêu mở giải Ảnh báo chí “Cà Mau - Bạc Liêu trên đường đổi mới và phát triển” - hơn 10 năm.

- Phối hợp với Sở Lao động, Thương binh và Xã hội mở giải báo chí “Giảm nghèo bền vững” được 3 năm.

Nhà báo Nguyễn Thanh Dũng - Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Cà Mau và bà Nguyễn Thu Tư - Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Cà Mau, trao giải Nhất cho các tác giả đoạt giải tại cuộc thi “Giảm nghèo bền vững” lần thứ II- 2023. Ảnh: LÂM VĂN ÐỜI

4. Giải báo tường học đường

Vào dịp tổ chức hội báo xuân hằng năm, Hội Nhà báo phối hợp với Sở Giáo dục - Ðào tạo phát động và tổng kết giải báo tường học đường trong các trường THPT, các trung tâm giáo dục thường xuyên và các Phòng Giáo dục - Ðào tạo huyện, thành phố. Giải đã được hình thành, tồn tại và phát triển 25 năm - bắt đầu từ năm 2000.

Giải Báo tường học đường ngoài tạo thêm màu sắc và sự phong phú, đa dạng cho hội báo xuân, còn giúp các em học sinh sáng tạo, tư duy báo chí và xa hơn nữa là hướng cho các em yêu thích môn báo chí, định hướng tương lai.

Nhà báo Nguyễn Thanh Dũng, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Cà Mau (thứ 4 từ phải sang) và Nhà báo Phạm Thanh Phong, Giám đốc Ðài PT-TH Cà Mau (thứ 5 từ phải sang) trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam” cho các nhà báo, dịp họp mặt Kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, năm 2023). Ảnh: HỒNG NHUNG

Tóm lại, thông qua công tác đào tạo nghiệp vụ và các giải thưởng báo chí, Hội Nhà báo tỉnh Cà Mau đã góp phần nâng cao chất lượng của đội ngũ nhà báo tỉnh nhà, ngày càng chuẩn hoá, chuyên nghiệp hoá./.

Nhà báo Nguyễn Thanh Dũng

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Cà Mau