Thứ ba, 17-11-26 17:40:36
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Chuyển đổi kép “xanh, số”: Con đường phát triển bền vững

Báo Cà Mau LTS: Biến đổi khí hậu, nước biển dâng và những đòi hỏi khắt khe của thị trường toàn cầu đang là thử thách đối với vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc. Nhưng cũng từ áp lực ấy, Cà Mau tìm ra con đường bứt phá: chuyển đổi kép "xanh - số". "Xanh" để giữ gìn môi trường bền vững, "số" để nâng cao giá trị. Hướng đi ấy hoà vào chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chuyển đổi số theo tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng quan điểm “thuận thiên” của Nghị quyết 120/NQ-CP đối với đồng bằng sông Cửu Long.

Bài 1: Hợp lực tăng trưởng từ hai cuộc chuyển đổi

Tại vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, cuộc chuyển đổi lớn đang diễn ra trên những vuông tôm, ruộng lúa, cánh rừng ngập mặn và cả trên nền tảng dữ liệu. Từ phương thức sản xuất dựa vào tự nhiên cùng kinh nghiệm, Cà Mau đang từng bước chuyển sang sản xuất xanh, ứng dụng công nghệ và quản trị bằng dữ liệu. Chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không còn là 2 dòng chảy song song, mà đang hoà nhịp để tạo nên động lực tăng trưởng mới.

Nuôi tôm sạch trên nền tảng dữ liệu

20 năm gắn bó với nghề nuôi tôm, ông Bùi Chí Thượng (ấp Rạch Mũi, Xã Lương Thế Trân) vẫn giữ thói quen quan sát kỹ lưỡng màu nước, theo dõi từng chuyển động của đàn tôm và nhận định bằng kinh nghiệm. Công việc ấy giờ còn có thêm sự hỗ trợ của hệ thống công nghệ thông minh: cảm biến ghi nhận nhiệt độ, độ mặn, oxy hoà tan; camera theo dõi hoạt động của tôm; máy cho ăn tự động điều chỉnh khẩu phần; nhật ký sản xuất được cập nhật trên nền tảng số. Mỗi biến động của ao nuôi đều được chuyển hoá thành dữ liệu, lưu trữ, phân tích và trở thành căn cứ để ra quyết định.

Ông Bùi Chí Thượng, ấp Rạch Mũi, Xã Lương Thế Trân (bìa trái) chia sẻ kinh nghiệm mô hình nuôi tôm tuần hoàn ít thay nước RAS-IMTA cho người dân trong tỉnh.

Nhờ thay đổi cách quản lý, kiểm soát môi trường, tiết giảm nước, tối ưu thức ăn và ứng dụng dữ liệu vào sản xuất, ông Thượng vượt qua giai đoạn khó khăn sau nhiều năm thất bại. 5 năm trở lại đây, với 10 ao nuôi có tổng diện tích 7 ha, mỗi năm ông thu về từ 100-150 tấn tôm thương phẩm.

Ông Thượng chia sẻ: “Kinh nghiệm vẫn là vốn quý nhất của người nuôi tôm, nhưng nay kinh nghiệm ấy đã có thêm “trợ thủ”: cảm biến phát hiện biến động mà mắt thường khó nhận ra; dữ liệu lưu lại từng mùa vụ và hệ thống cảnh báo giúp chủ động trước rủi ro”.

Mô hình nuôi tôm có sự hỗ trợ của hệ thống công nghệ thông minh của ông Bùi Chí Thượng, ấp Rạch Mũi, Xã Lương Thế Trân.

TS Thái Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, nhận định: Chuyển đổi xanh tại Cà Mau không còn là câu chuyện tương lai mà trở thành xu hướng hiện tại. Chính những cánh rừng ngập mặn, biển, thuỷ sản và nền tảng công nghiệp khí - điện - đạm đang được nhìn nhận như những nguồn lực để hình thành mô hình phát triển mới: tăng trưởng nhưng tiết kiệm tài nguyên, sản xuất nhưng giảm áp lực lên môi trường, khai thác nhưng phải tính đến khả năng tái tạo.

Trong bức tranh ấy, con tôm giữ vị trí đặc biệt. Ông Nguyễn Công Quốc, Phó Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thuỷ sản, Chi cục Thuỷ sản Cà Mau, khẳng định: Thuỷ sản, nhất là ngành tôm, tiếp tục là trụ cột của kinh tế nông nghiệp Cà Mau. Khoa học - công nghệ đang đi sâu vào chuỗi giá trị, từ hệ thống điều khiển, camera, nhật ký điện tử, IoT tại cơ sở nuôi đến thiết bị giám sát hành trình trên hơn 1.900 tàu cá. Từ mặt ao đến cánh rừng, vùng biển, dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” của quản trị tài nguyên.

Cà Mau hiện có hơn 11.150 ha nuôi tôm siêu thâm canh. Các kỹ thuật, công nghệ như: ao lót bạt, nhà màng, sục khí, cho ăn tự động, quan trắc IoT, Biofloc... ngày càng phổ biến. Ðáng chú ý, mô hình nuôi tuần hoàn, ít thay nước (RAS-IMTA) sau thời gian thí điểm đạt năng suất trung bình khoảng 35 tấn/ha/vụ, tỷ lệ tôm sống 70-90%, hệ số chuyển đổi thức ăn 1,2-1,3, hiện đang được nhân rộng trong toàn tỉnh với diện tích 1.500 ha giai đoạn 2025-2030, trong đó Công ty TNHH De Heus khoảng 1.000 ha và Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuỷ sản Minh Phú 500 ha.

Ông Quách Kha Ly, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH De Heus, cho rằng, RAS-IMTA không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giúp người nuôi kiểm soát tốt môi trường nước, tiết kiệm nước, bảo đảm an toàn cho tôm và quản lý chặt từng khâu. Năng suất cho biết kết quả nuôi, còn dữ liệu cho biết vì sao đạt được kết quả đó, từ đó duy trì cách nuôi để đạt hiệu quả bền vững.

Mô hình nuôi tôm tuần hoàn, ít thay nước (RAS-IMTA) ở Xã Lương Thế Trân.

Lợi thế xanh được số hoá

Nếu chỉ chạy theo năng suất, Cà Mau có thể chưa khai thác hết lợi thế của mình. Theo TS Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Cà Mau đang sở hữu “tài sản” đặc biệt: hệ sinh thái rừng ngập mặn và những mô hình sản xuất thuận tự nhiên như tôm - rừng (gần 90.000 ha) và tôm - lúa (gần 93.000 ha), tạo nên lợi thế hiếm có. Nhưng giá trị tôm - rừng không chỉ nằm ở sản lượng. Rừng bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học, hấp thụ và lưu giữ carbon. Trong kinh tế xanh, những giá trị ấy có thể được lượng hoá để trở thành một phần giá trị kinh tế.

Dù vậy, TS Trần Minh Hải lưu ý, không thể gọi đó là mô hình là “xanh” rồi mặc nhiên hình thành tín chỉ carbon. Muốn bước vào thị trường carbon, phải đo được, ghi nhận và thẩm định được lượng giảm phát thải hoặc carbon hấp thụ. Hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV), cùng dữ liệu về vùng nuôi và hồ sơ sản xuất là nền tảng để xác thực giá trị môi trường. Ðó cũng chính là nơi “xanh” gặp “số”. Nhật ký điện tử lưu lại quá trình sản xuất, mã QR và truy xuất nguồn gốc giúp kiểm chứng sản phẩm, dữ liệu môi trường cho phép đánh giá điều kiện nuôi, tính dấu chân carbon giúp chứng minh mức phát thải. Khi ấy, rừng ngập mặn có thể trở thành một phần trong giá trị thương mại của con tôm.

Cà Mau hiện có 48 chuỗi liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - hộ dân, với diện tích khoảng 38.169 ha, gần 8 ngàn hộ tham gia; nhiều vùng nguyên liệu đạt chuẩn Naturland, EU Organic, ASC, BAP... Ðây là những tín hiệu rất tích cực, bởi lẽ, “tấm vé” bước vào phân khúc thị trường cao cấp trong tương lai không chỉ nằm ở cuộc đua về giá mà còn ở khả năng minh chứng chất lượng, xuất xứ và trách nhiệm với môi trường.

Tôm Cà Mau thời 4.0 không đơn thuần là đưa máy móc vào ao nuôi, mà là tổ chức lại chuỗi giá trị bằng dữ liệu, từ con giống, vùng nuôi, sản xuất, thu hoạch, chế biến đến thị trường. Một con tôm có thể mang theo cả “hồ sơ số”.


Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường

 Không chỉ con tôm, xu hướng “xanh - số” cũng đang lan toả sang con cua và thương mại. Ðiều này được minh chứng qua những con số ấn tượng: mô hình liên kết sản xuất cua trên 2.000 ha với doanh nghiệp đã ứng dụng phần mềm quản lý vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc; hơn 6.600 hộ có tài khoản bán hàng trên sàn thương mại điện tử; trên 320 ngàn hộ tiếp cận, sử dụng tài khoản thanh toán điện tử; hơn 635 sản phẩm được hỗ trợ đưa lên không gian mạng...

Cà Mau thực hiện mô hình liên kết sản xuất cua trên 2.000 ha với doanh nghiệp, ứng dụng phần mềm quản lý vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc.

Bình minh trên đầm tôm của ông Thượng vẫn bắt đầu bằng ánh mắt người nông dân. Chỉ khác, hôm nay bên cạnh đó còn có những cảm biến âm thầm đo nước, camera dõi theo đàn tôm và những dòng dữ liệu đang được lưu lại. Từ đầm tôm ấy có thể thấy, Cà Mau đang hướng đến cách phát triển mới: giữ lại giá trị của tự nhiên, dùng công nghệ nâng cao chất lượng để chinh phục những thị trường khắt khe đòi hỏi sự phát triển phải gắn với bền vững.

Loan Phương

Bài 2: VÒNG TUẦN HOÀN MỚI CỦA CON TÔM, CÂY LÚA

Ðảng viên tiên phong thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển

LTS: Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; Quy định 224-QÐ/TW ngày 14/10/2026 mở rộng điều kiện để đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh chính đáng, gắn với trách nhiệm nêu gương và kiểm soát xung đột lợi ích. Ðể chủ trương đi vào cuộc sống, cần phát huy vai trò tiên phong của đảng viên, đồng thời tháo gỡ những khó khăn về vốn, thị trường, cơ chế và quản trị.

Ðổi mới sáng tạo để tăng trưởng

Xác định khoa học - công nghệ (KH-CN) và đổi mới sáng tạo (ÐMST) là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, thời gian qua, Cà Mau triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển. Nhờ đó, phong trào nghiên cứu khoa học và ÐMST lan toả rộng khắp từ doanh nghiệp, trường học đến hoạt động sản xuất, đời sống người dân.

Nông dân Xã Tạ An Khương đổi mới nghề nuôi tôm

Với hơn 90% hộ dân sống bằng nghề nuôi thuỷ sản, con tôm giữ vai trò chủ lực trong phát triển kinh tế Xã Tạ An Khương. Trước áp lực dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và những biến động của môi trường, địa phương đang từng bước định hướng người dân đổi mới phương thức canh tác, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Phiên chợ OCOP – Tinh hoa Đất Mũi

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất xây dựng danh mục ưu tiên hạ tầng chiến lược ASEAN đến năm 2040

Chiều 14/11, tại Manila, Philippines, trong chương trình tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN 2026 (ABIS 2026).

Xã Đầm Dơi kỳ vọng quảng bá thế mạnh ngành tôm tại Festival Tôm Cà Mau lần thứ II

Tận dụng cơ hội từ Festival Tôm Cà Mau năm 2026, xã Đầm Dơi đang tích cực chuẩn bị các sản phẩm, mô hình tiêu biểu tham gia sự kiện, qua đó giới thiệu những thành quả và định hướng phát triển ngành tôm của địa phương.

Tôm Cà Mau gia tăng giá trị, nâng tầm thương hiệu

Nhắc đến tôm Việt Nam, Cà Mau là một trong những vùng đất được nhớ đến. Trên mỗi vuông tôm, mỗi đầm nước nơi đây đều in dấu sự cần cù, tâm huyết của người nông dân ngày đêm gắn bó với nghề, chắt chiu tinh tuý từ thiên nhiên, làm nên sản vật mang đậm “vị đất” và “tình người” nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Cà Mau trích ngân sách hơn 30 tỷ đồng hỗ trợ nông dân bị thiệt hại do mưa lớn

Nhằm kịp thời chia sẻ khó khăn với nông dân, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành quyết định phân bổ hơn 30 tỷ đồng từ nguồn ngân sách để hỗ trợ khôi phục sản xuất đối với hơn 4.500 ha cây trồng bị thiệt hại do đợt mưa lớn kéo dài vào cuối tháng 9/2026.

Hướng dẫn chăn nuôi heo an toàn sinh học

Chăn nuôi heo đang tạo nguồn thu nhập cho nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh, nhất là dịch tả heo Châu Phi, luôn tiềm ẩn và có thể gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Theo Bác sĩ thú y Phan Minh Khôi, chuyên viên Phòng Quản lý Chăn nuôi, Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Cà Mau, thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học là giải pháp quan trọng để ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập, bảo vệ đàn vật nuôi.

Ánh Kua - Đưa đặc sản Cà Mau vươn ra thế giới

Từ hương vị mắm tôm truyền thống trong căn bếp gia đình, chị Trương Ngọc Ánh, CEO Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ TA (Công ty TA), đã xây dựng thương hiệu Ánh Kua, đưa đặc sản quê nhà tiếp cận thị trường quốc tế.