Ðể hợp tác xã trụ vững trong tình hình mới

Thực tiễn cho thấy, tình hình phát triển khu vực kinh tế tập thể (KTTT) mà nòng cốt là hợp tác xã (HTX) tại tỉnh Cà Mau đã có những chuyển biến tích cực. Thế nhưng, với góc nhìn toàn diện, việc chủ động chuyển đổi các hình thái sản xuất, mạnh dạn và chú trọng áp dụng thành tựu mới của khoa học công nghệ (KHCN), chuyển đổi số (CÐS) trong các tổ chức HTX vẫn còn hạn chế.

• Vận hội mới cho kinh tế tập thể
• Kiện toàn, nâng tính hiệu quả của kinh tế tập thể
• Hoàn thiện các mô hình hiệu quả để nhân rộng, thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể

Những năm gần đây, KTTT của tỉnh có những bước phát triển. Hình thái phát triển KTTT đa phần đều có liên quan đến sản xuất nông nghiệp hoặc các sản phẩm từ nền nông nghiệp địa phương. Trong quá trình phát triển KTTT, mà nòng cốt là HTX, thì vai trò của KHCN và CÐS là một trong những nhân tố cốt lõi, quan trọng, quyết định đến sự phát triển này. Quá trình ứng dụng KHCN và CÐS trong phát triển KTTT, HTX gắn với sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị hàng hoá tại tỉnh Cà Mau trong những năm gần đây đã được các cấp uỷ, chính quyền địa phương quan tâm, chỉ đạo và thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Ðơn cử như HTX Ba khía Ðầm Dơi (huyện Ðầm Dơi) với sản phẩm mang thương hiệu Ba khía Ðầm Dơi đã không còn xa lạ trên thị trường trong và ngoài tỉnh. Người tiên phong là vợ chồng chị Trần Thị Xa và anh Nguyễn Văn Miên. Chị Xa chia sẻ, HTX thành lập vào năm 2017, thời điểm này ba khía không phải là sản vật nổi tiếng của địa phương, bởi người ta thường nhắc đến ba khía Rạch Gốc (huyện Ngọc Hiển). Thế nhưng, với ý chí và tinh thần cầu thị, nỗ lực vượt khó, hơn hết là những cải tiến và nghiên cứu, vợ chồng chị xây dựng và đưa thương hiệu HTX Ba khía Ðầm Dơi dần có chỗ đứng trên thị trường. Hiện nay, đầu ra sản phẩm của HTX đang mở rộng sang thị trường một số nước trong khu vực. HTX đang tận dụng các trang mạng xã hội và các kênh mua sắm có thương hiệu để mang sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Ðể đáp ứng nguồn nguyên liệu cho quá trình sản xuất với những đơn hàng lớn, HTX đã mở rộng thêm điểm thu mua nguyên liệu, song hành với đó là tập trung vào nâng chất, nâng sao cho sản phẩm, đưa thêm từ 2-3 mặt hàng tham gia tiếp vào "sân chơi" OCOP.

Xác định việc áp dụng KHCN trong hệ thống HTX trong giai đoạn này là việc làm cần thiết, thời gian qua các sở, ngành cấp tỉnh đã tích cực mở các lớp tập huấn. Ðiển hình như: Tập huấn trực tuyến về "Kỹ năng tiếp thị sản phẩm OCOP trên sàn thương mại điện tử" và "Kỹ năng, giải pháp đưa sản phẩm đặc trưng, đặc sản tỉnh Cà Mau vào siêu thị"; tập huấn đào tạo "Kỹ năng thương mại điện tử" cho doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh; tập huấn về "Xây dựng và phát triển thương hiệu cho đặc sản địa phương”; tập huấn ứng dụng tiến bộ KHCN vào sản xuất và đời sống cho nông dân trong tỉnh, nhằm giúp các HTX, thành viên HTX ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là việc tiếp cận thị trường tiêu thụ, hướng tới phát triển bền vững... Từ đó, nhiều vùng sản xuất các sản phẩm chủ lực của tỉnh như: lúa gạo, chăn nuôi, thuỷ sản... dần hình thành và phát triển; phương thức sản xuất từng bước chuyển biến theo hướng tích cực, ứng dụng KHCN, tiến bộ kỹ thuật, chú trọng tổ chức sản xuất hàng hoá lớn, gắn với liên kết tiêu thụ; sản phẩm được nâng cao về chất lượng và sức cạnh tranh trên thị trường; tư duy sản xuất dần thay đổi từ đặt nặng năng suất, sản lượng sang chất lượng, hiệu quả, hội nhập và bền vững. Nhiều mô hình, ứng dụng nhiều công nghệ/kỹ thuật tiên tiến đã được triển khai có hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, góp phần tăng thu nhập và hiệu quả sản xuất cho nông dân.

Những kết quả đạt được trong việc ứng dụng KHCN và CÐS của HTX để phục vụ sản xuất, nâng cao hàm lượng KHCN trên mỗi đơn vị sản phẩm, nhằm gia tăng năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng sản phẩm nông nghiệp của tỉnh thời gian qua cho thấy vai trò, sức mạnh của KHCN và CÐS cho HTX là rất quan trọng.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những hạn chế. Theo ông Nguyễn Hoàng Bạo, Phó chủ tịch UBND huyện Thới Bình, những năm gần đây, KTTT nói chung, HTX nói riêng tại địa phương đã có sự phát triển về số lượng và chất lượng. Hiện huyện có 1 liên hiệp HTX với 7 thành viên và 35 HTX với 2.292 thành viên. Ða phần hoạt động trên lĩnh vực nông nghiệp. “Dù có nhưng bước phát triển chưa thật sự như kỳ vọng. Trong đó, việc ứng dụng KHCN và CÐS trong hoạt động vẫn còn hạn chế. HTX tuy có tăng về số lượng nhưng chất lượng hoạt động chưa cao, phần lớn HTX có quy mô nhỏ, vốn ít, phát triển không đồng đều. Rất ít HTX mạnh dạn ứng dụng KHCN và CÐS trong hoạt động sản xuất, quản lý, quảng bá, kinh doanh sản phẩm nông nghiệp”, ông Nguyễn Hoàng Bạo nhìn nhận.

Thực tế cần nhìn nhận là, nguồn kinh phí của Nhà nước để đầu tư, hỗ trợ HTX ứng dụng KHCN và CÐS trong hoạt động sản xuất, quản lý, kinh doanh còn hạn chế; số lượng HTX tiếp cận được các chính sách hỗ trợ chưa nhiều, hoặc khi có chính sách hỗ trợ cho HTX nhưng nội lực của HTX không đáp ứng được các tiêu chí khi tiếp nhận. Bên cạnh đó là chưa có sự liên kết, hợp tác giữa các HTX cùng ngành nghề, cùng địa phương với nhau để chia sẻ cán bộ tư vấn kỹ thuật, thiết bị, công nghệ sản xuất, thông tin thị trường đầu vào và đầu ra; nếu có liên kết thì chưa chặt chẽ, hiệu quả thấp và mang tính cục bộ địa phương.

Ðể sản xuất kinh tế, trong đó có sản xuất nông nghiệp phát triển một cách bền vững, đủ sức cạnh tranh trên những thị trường khó tính thì việc áp dụng KHCN và CÐS là đòi hỏi tất yếu hiện nay. Ðây cũng là tiền đề, đòn bẩy ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của HTX trong tình hình mới.

Sản xuất nông nghiệp tại nhiều địa phương còn nặng tính truyền thống, việc chủ động và mạnh dạn áp dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật trong lao động, sản xuất còn nhiều hạn chế.

Có nhiều ý kiến cho rằng, trong vấn đề này, các HTX cần được tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng, có ứng dụng KHCN và CÐS trong mọi hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh để nâng cao năng suất và gia tăng hàm lượng KHCN trên mỗi đơn vị sản phẩm. Các HTX cần xác định được các yếu tố như: thị trường mục tiêu, phân khúc thị trường, tiêu chuẩn chất lượng có thể đáp ứng, để căn cứ vào những thông tin này mà tạo ra giá trị thiết thực bằng việc số hoá các quy trình sản xuất, quản lý, kinh doanh an toàn và hướng đến phương thức xúc tiến thương mại qua mạng Internet.

Cơ quan quản lý Nhà nước cần rà soát, bổ sung, hoàn thiện các văn bản pháp luật, chính sách, hỗ trợ, ưu đãi HTX thông qua các chương trình, đề án, dự án nhằm tạo môi trường thuận lợi cho HTX tiếp cận ứng dụng KHCN và CÐS, chuyển đổi công nghệ lạc hậu sang công nghệ tiên tiến, công nghệ sản xuất sạch hơn, công nghệ sản xuất tiết kiệm năng lượng... trong mọi hoạt động sản xuất, quản lý, quảng bá, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, các ngành chức năng, các địa phương có liên quan đến lĩnh vực phát triển KTTT cần tham mưu cho cấp có thẩm quyền ưu tiên bố trí nguồn lực đặc thù cho HTX tiếp cận ứng dụng KHCN, CÐS vào mọi hoạt động của HTX, thì sự nghiệp phát triển KTTT mới bền vững./.

Văn Ðum