Truyền hình
Cà Mau là tỉnh duy nhất của cả nước có 3 mặt giáp biển, với hai vùng biển Đông và biển Tây. Đó vừa là tiềm năng, lợi thế, vừa là thách thức đối với vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc trước tác động của biến đổi khí hậu, nhất là tình trạng sạt lở diễn biến ngày càng nghiêm trọng tại các địa bàn ven biển.
- Sạt lở nghiêm trọng tại Đầm Dơi, thiệt hại trên 3 tỷ đồng
- Xã Đất Mới: Sạt lở kéo nhà và tài sản của 2 hộ dân xuống sông
- Ấp Đá Bạc A nguy cơ mất vụ hè thu do sụt lún, sạt lở
- Cà Mau cần hơn 3.200 tỷ đồng ứng phó khẩn cấp với sạt lở bờ biển Đông
Khi sạt lở “không còn là chuyện xa lạ”
Sạt lở không còn là câu chuyện xa lạ đối với người dân vùng ven biển Cà Mau. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng sạt lở diễn biến phức tạp và nghiêm trọng hơn nhiều so với trước.
Người dân di dời sau những trận sạt lở, bỏ lại những ngôi nhà trơ trọi nơi mép sông.
Có những khu vực từng là nơi an cư sung túc của người dân vùng ven biển, nay chỉ còn trơ lại những hàm ếch sâu hoắm, chực chờ sụp xuống bất cứ lúc nào.
Với vị thế “trên bến dưới thuyền”, khu dân cư Hiệp Bình ở ấp Thuận Hoà C, xã Tân Thuận từng là khu chợ giao thương nhộn nhịp nhất vùng cửa biển. Thế nhưng, chỉ trong vài năm gần đây, sạt lở đã cuốn trôi nhiều căn nhà ven sông, xoá mất cả con đường trong chợ. Sau những lần dòng nước xâm thực, những căn nhà kiên cố chỉ còn lại các mảng bê tông ngổn ngang; con lộ rộng 1,5 m xuyên qua khu chợ buộc phải thay bằng chiếc cầu gỗ tạm. Những hộ có điều kiện đã lần lượt di dời khỏi nơi nguy hiểm.
Con lộ rộng 1,5 m qua chợ trong khu dân cư Hiệp Bình, ấp Thuận Hoà C, xã Tân Thuận, giờ phải thay thế bằng chiếc cầu gỗ tạm.
Ông Trương Thanh Sang, Trưởng ấp Thuận Hoà C, xã Tân Thuận, cho biết: “Từ hơn 40 hộ dân, giờ chỉ còn khoảng 12 hộ sống dọc bờ sông, chủ yếu là những hộ có người già yếu hoặc hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không có điều kiện chuyển đi nơi khác nên đành bám trụ, nhưng luôn trong cảnh phập phồng lo âu. Không còn cảnh buôn bán tấp nập như trước, khu dân cư giờ trở nên đìu hiu”.
Căn nhà "cheo leo" nơi mép nước của vợ chồng ông Lê Thành Lợi và bà Kiều Thị Tạo, ngụ ấp Tân Thành Lập, xã Tân Thuận.
Tại khu vực cửa biển Gành Hào, nhìn những con sóng bạc đầu, cụ ông Lê Thành Lợi ngoài tuổi 70 thất thần nhìn con lộ trước nhà bị nước cuốn trôi chỉ sau một đêm.
Vợ chồng ông Lê Thành Lợi và bà Kiều Thị Tạo, ngụ ấp Tân Thành Lập, xã Tân Thuận, đã ba lần dời nhà vào sâu bên trong sau những đợt sạt lở. Ngôi nhà bê tông kiên cố - tài sản lớn nhất sau bao năm tích cóp của gia đình - giờ đang chênh vênh bên mép nước.
“Chỉ mới 4 năm, sạt lở đã cuốn mất hơn 50 m đất trước nhà. Lúc xây nhà, gia đình đã chọn vị trí khá xa bờ sông, không ngờ chỉ vài năm ngắn ngủi, mép sông đã áp sát trước cửa nhà”, ông Lợi bùi ngùi kể.
Không riêng gia đình ông Lợi, dọc theo tuyến sông cửa biển Gành Hào, hàng chục căn nhà khác cũng đã nhiều lần dời vào trong nhưng vẫn phải sống trong cảnh thấp thỏm, chực chờ “trôi theo con nước”.
Ông Nguyễn Văn Phòng, ngụ ấp Xóm Tắc, xã Tân Thuận, cho biết: “Khi quyết định xây căn nhà kiên cố, gia đình đã tính đến nguy cơ sạt lở nên chọn vị trí cách bờ sông khá xa. Nhưng không ngờ chỉ sau 4 lần sạt lở trong vòng 2 năm, thềm nhà giờ chỉ còn cách mép sông đúng 2 m đất”.
Chỉ sau 4 lần sạt lở trong 2 năm, thềm nhà ông Nguyễn Văn Phòng (ấp Xóm Tắc, xã Tân Thuận) giờ chỉ còn cách bờ sông đúng 2 m đất.
Những điểm sạt lở nối tiếp nhau từ sâu trong các tuyến sông kéo dài ra tận ven biển. Cây mắm, cây đước, bẹ dừa nước không còn đủ sức bám giữ đất trước những biến động dữ dội của tự nhiên. Biến đổi khí hậu, triều cường và nước biển xâm thực đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân các xã ven biển.
Dẫu vậy, những con người sinh ra và lớn lên trên vùng đất quê biển vẫn ngày ngày bám trụ, cố giữ từng mét đất quê hương trước sự tàn phá của thiên nhiên.
Gian nan giữ đất
Theo khảo sát mới nhất của các cơ quan chức năng, toàn tuyến bờ biển Đông hiện có gần 70 km bị sạt lở nghiêm trọng. Mỗi năm, Cà Mau mất từ 250 - 300 ha đất, tập trung chủ yếu tại các xã: Tân Thuận, Tân Tiến, Tam Giang, Tân Ân và Phan Ngọc Hiển.
Chiếc cầu gỗ tạm thay cho con lộ rộng 1,5 m ngang qua khu dân cư Hiệp Bình, ấp Thuận Hòa C, xã Tân Thuận, mỗi năm phải sửa chữa nhiều lần do ảnh hưởng triều cường, tiêu tốn hàng chục triệu đồng.
Riêng tại xã Tân Thuận, tình trạng sạt lở trong những tháng đầu năm 2026 diễn biến phức tạp hơn những năm trước. Ông Trần Hoàn Bách, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: “Chỉ trong đầu mùa mưa đã xuất hiện nhiều điểm sạt lở trên tuyến sông Gành Hào, khu vực gần cửa biển, trong đó có nơi sạt lở lần thứ hai. Đến cuối tháng 5/2026, trên địa bàn đã xảy ra 12 vụ; sạt lở diễn ra rất nhanh, chỉ sau 1-2 đêm, nhà cửa, hạ tầng giao thông, lưới điện, cáp viễn thông đều nằm sát mép nước. Những con đường đắp tạm, những đoạn dây điện mắc nhờ trên mái nhà kéo theo nỗi bất an của người dân”.
Nhiều cơ sở kinh doanh, buôn bán tại khu dân cư Hiệp Bình, ấp Thuận Hoà C, xã Tân Thuận, bị tàn phá nặng nề do sạt lở, nay chỉ còn là những công trình bỏ hoang ven sông.
Trước tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng, xã Tân Thuận đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ người dân ở các khu vực xung yếu, thường xuyên xảy ra sạt lở nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Con lộ liên ấp Xóm Tắc, xã Tân Thuận bị sạt lở, được lót vội bằng những tấm đal bê tông làm đường tạm cho người dân đi lại.
Người dân ấp Tân Thành Lập, xã Tân Thuận, chủ động dùng cừ tràm để gia cố những đoạn sạt lở trước nhà.
Cuộc chiến chống sạt lở của người dân ven biển Cà Mau không chỉ là công việc thường xuyên, lâu dài của chính quyền và người dân địa phương, mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Cần nhiều hơn nữa những giải pháp quyết liệt và đồng bộ, bởi phía sau những con sóng bạc đầu là sự sinh tồn của hàng ngàn hộ dân, là hạ tầng và sinh kế của cả vùng quê biển.
“Cà Mau đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực thích ứng, giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Bên cạnh các công trình đê, kè ven biển, tỉnh còn thực hiện nhiều giải pháp phi công trình như trồng cây mắm, cây đước bản địa, phục hồi rừng ngập mặn, tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ rừng và đất ven biển trong cộng đồng dân cư”, ông Phan Minh Chí, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, cho biết.
Giữ từng tấc đất quê hương không chỉ là giữ nơi ở, nơi sinh hoạt cho người dân, mà còn là giữ thế đứng kiên cường của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc./.
Thiên Hương - Nguyễn Linh
Xem thêm bình luận