Mở sinh kế mới cho vùng đất trũng từ mô hình tôm - năn

Những vuông tôm ở ấp Xẻo Gừa, xã Ninh Thạnh Lợi không chỉ cho thu hoạch tôm, cua mà còn nuôi dưỡng một loại sản vật hoàn toàn tự nhiên: Cây năn bộp. Từ chỗ chỉ là món rau dại trong bữa cơm gia đình, đọt năn nay đã đem lại nguồn thu nhập đều đặn 4-6 triệu đồng/tháng cho nông dân vùng đất trũng.

• Xã Ninh Thạnh Lợi: Khơi dậy nguồn lực văn hoá, vững bước đi lên
• Mở sinh kế từ mô hình nuôi cua đinh

"Lộc trời" cho thu nhập đều đặn quanh năm

Năn mọc tự nhiên xanh tốt trong các vuông nuôi tôm tại xã Ninh Thạnh Lợi.

Khoảng 3 năm trở lại đây, hơn 10 hộ dân ở ấp Xẻo Gừa đã nhạy bén phát triển mô hình kinh tế kết hợp tôm - năn. Không tốn chi phí đầu tư giống, không phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật, cây năn sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên trong môi trường nước lợ.

Ông Nguyễn Văn Hùm (ấp Xẻo Gừa, xã Ninh Thạnh Lợi) phấn khởi nhờ nguồn thu nhập ổn định từ mô hình tôm - năn.

Dành hơn 1 ha trong tổng số 2 ha vuông tôm của gia đình để dưỡng năn, ông Nguyễn Văn Hùm phấn khởi chia sẻ: “Trước đây bà con chỉ biết trông vào con tôm, con cua nhưng thuỷ sản thì có mùa, có lứa. Mấy năm nay thấy năn bán có giá nên nhiều hộ nhổ bán hàng ngày. Ngày nào không có tôm thì có tiền bán năn".

 Bà con ấp Xẻo Gừa (xã Ninh Thạnh Lợi) tranh thủ nhổ năn từ 6-8 giờ sáng khi đọt năn còn mọng nước.

 Đọt năn sau khi lột vỏ có màu trắng ngần, giòn ngọt và có mùi thơm đặc trưng.

Môi trường nước lợ cùng lớp phù sa tự nhiên tạo cho năn Xẻo Gừa độ giòn, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng, được người tiêu dùng đánh giá cao hơn so với năn được trồng ở những vùng khác.

Năn có thể thu hoạch quanh năm. Trung bình mỗi lao động chỉ mất một buổi sáng để nhổ và sơ chế được khoảng 5 kg năn thành phẩm. Với giá bán ổn định khoảng 50.000 đồng/kg, mỗi tháng một lao động có thể bỏ túi từ 4-6 triệu đồng. Đối với nhiều gia đình nông thôn, đây là khoản thu đáng kể, nhất là trong thời điểm việc làm thời vụ không ổn định.

Không chỉ cho thu nhập, theo bà Trần Thị Duyên việc giữ lại thảm năn trong vuông đã tạo ra môi trường trú ẩn và nguồn thức ăn tự nhiên lý tưởng cho tôm, cua phát triển.

Trăn trở đầu ra và bài toán đưa đặc sản "lên sàn"

Dù rất được người tiêu dùng ưa chuộng nhưng đầu ra của cây năn hiện nay chủ yếu vẫn quẩn quanh ở các chợ truyền thống địa phương, các quán ăn hoặc đám tiệc nhỏ lẻ.

Bà Lê Thị Kim Cương trăn trở: “Hiện gia đình chỉ dám coi năn là nguồn thu phụ vì đầu ra chưa ổn định. Nếu có thương lái bao tiêu, thu nhập có thể đạt 6-10 triệu đồng/tháng.”

Nhổ và sơ chế năn là công việc nhẹ nhàng, tạo việc làm phù hợp cho lao động lớn tuổi.

Ông Sử An Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Công ích xã Ninh Thạnh Lợi, cho biết: Địa phương đang tích cực khuyến khích người dân đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi trên vùng đất trũng khó làm lúa. Mô hình tôm - năn được xem là hướng đi phù hợp vì vừa tận dụng điều kiện tự nhiên, vừa nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích sản xuất.

Để phần nào giải bài toán đầu ra, địa phương phối hợp với các ngành liên quan triển khai các lớp tập huấn về chuyển đổi số, hướng dẫn người dân quảng bá sản phẩm thông qua các nền tảng mạng xã hội như TikTok và các kênh bán hàng trực tuyến, nhằm tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định.

Đọt năn mọc dại trong vuông tôm - nguồn "lộc trời" giúp nông dân có thêm thu nhập.

Từ một loại mọc dại, cây năn đang từng bước trở thành sản phẩm mang lại giá trị kinh tế cho người dân Xẻo Gừa. Nếu được đầu tư xây dựng nhãn hiệu và kết nối thị trường, sản vật mộc mạc này hoàn toàn có thể trở thành đặc sản của vùng đất sinh thái Cà Mau, góp phần tạo sinh kế bền vững cho nông dân và nâng cao giá trị từ những gì thiên nhiên ban tặng./.

Lê Thái - Lâm Cường