Quản lý chặt chẽ chất lượng tôm giống

Trong nuôi tôm, người dân thường truyền tai nhau câu: “Nhất nước, nhì môi, tam mồi, tứ giống”, qua đó cho thấy, tôm giống là một trong những yếu tố quan trọng quyết định thành công của vụ nuôi. Vì vậy, việc lựa chọn con giống chất lượng luôn được bà con đặc biệt chú trọng. Ðể bảo đảm nguồn tôm giống cung ứng ra thị trường đạt chuẩn, hạn chế mầm bệnh ngay từ các trại sản xuất trong tỉnh cũng như nguồn giống nhập từ ngoài tỉnh, ngành chức năng Cà Mau thường xuyên tổ chức kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm và kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển tôm giống.

• Tiêu hủy 530.000 con tôm giống không qua kiểm dịch
• Bắt quả tang hơn 650.000 con tôm giống chưa qua kiểm dịch
• Hỗ trợ 300 ngàn con tôm giống cho hội viên nông dân thực hiện mô hình nuôi tôm công nghệ cao

Tăng cường kiểm tra

Hiện nay, tổng diện tích nuôi thuỷ sản trên địa bàn tỉnh là 424.385 ha, trong đó, diện tích nuôi tôm 418.000 ha. Những năm qua, nghề nuôi tôm nước mặn, lợ của Cà Mau phát triển khá mạnh, sản lượng tôm nuôi tăng đáng kể và chiếm tỷ trọng cao trong tổng sản lượng nuôi thuỷ sản.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, dịch bệnh ở tôm nuôi thường xuyên xảy ra. Qua thống kê 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, diện tích thiệt hại đối với các mô hình nuôi trên địa bàn tỉnh là 4.751,57 ha, tăng 2.659,57 ha so với cùng kỳ.

Theo nhiều hộ nuôi tôm, ngoài các yếu tố môi trường, việc mua phải tôm giống kém chất lượng là một trong những nguyên nhân khiến tôm chỉ phát triển trong thời gian ngắn rồi phát sinh dịch bệnh, lây lan trên diện rộng và gây thiệt hại lớn.

Ông Nguyễn Văn Ơn, xã Ðịnh Thành, chia sẻ: “Tôm mua về nuôi gần 2 tháng mà không thấy lớn, tôi định mua thức ăn để kích thích tăng trưởng nhưng chưa kịp thì tôm chết đỏ bờ. Vừa không có thu nhập, vừa phải tốn thêm chi phí cải tạo vuông nuôi mới dám thả giống lại, bởi vậy, từ nay tôi sẽ chọn mua giống ở những cơ sở sản xuất uy tín, chứ không mua giống ương vèo trôi nổi như trước nữa”.

Tôm giống đạt chất lượng sẽ giúp vụ nuôi thành công, mang lại lợi nhuận cho người dân.

Ðể xử lý dứt điểm tình trạng tôm giống kém chất lượng, ông Nguyễn Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, cho biết: “Ðơn vị thường xuyên lấy mẫu nước và mẫu tôm giống để kiểm tra tại các cơ sở sản xuất, ương dưỡng trong tỉnh. Ðồng thời, phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra tôm giống nhập tỉnh nhằm kiểm soát tốt nguồn đầu vào, giúp bà con yên tâm thả nuôi”.

Cà Mau đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản năm 2026 đạt khoảng 2,5 tỷ USD, với sản lượng tôm nuôi dự kiến 587 ngàn tấn. Vì thế, tỉnh đang tập trung đẩy mạnh chế biến, đa dạng hoá thị trường tiêu thụ. Tuy nhiên, để đạt kết quả đó, chất lượng con giống đầu vào luôn là yếu tố được cả người nuôi lẫn ngành quản lý đặc biệt quan tâm. Theo đó, ngành nông nghiệp tỉnh vận động các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và ương dưỡng đầu tư nâng cấp trang thiết bị nhằm nâng cao chất lượng tôm giống; chủ động tiêu huỷ tôm giống có mầm bệnh đốm trắng, đầu vàng, hoại tử gan tuỵ và các bệnh dễ lây lan thành dịch.

Song song đó, các cơ sở được khuyến khích ký hợp đồng với những doanh nghiệp sản xuất tôm giống có uy tín, khi nhập tôm về phải thuần dưỡng tại cơ sở kinh doanh trên địa bàn ít nhất 2 ngày để theo dõi tỷ lệ sống, sức khoẻ và phải đạt kích cỡ P12-P15 mới được xuất bán.

Ngành chuyên môn còn tăng cường tuyên truyền, vận động người nuôi không mua và thả nuôi tôm giống không đạt tiêu chuẩn chất lượng; thực hiện đúng quy trình lựa chọn giống trước khi mua, thả nuôi. Tôm giống phải được kiểm dịch, có nguồn gốc rõ ràng và được thả đúng khung lịch thời vụ.

Về phía người nuôi tôm, cần chủ động xây dựng và ký kết hợp đồng cung cấp giống rõ ràng, nhằm ràng buộc trách nhiệm của đơn vị cung ứng; kiểm tra đầy đủ hồ sơ, chứng từ, giấy chứng nhận kiểm dịch... để hạn chế rủi ro trong quá trình nuôi.

Chọn con giống tôm càng xanh chất lượng giúp nông dân xã Vĩnh Lộc có vụ mùa bội thu.

Hướng đến an toàn dịch bệnh

Cà Mau là một trong những địa phương có quy mô sản xuất tôm giống lớn nhất khu vực. Toàn tỉnh hiện có 576 cơ sở sản xuất, ương dưỡng tôm sú và tôm thẻ chân trắng, với công suất khoảng 67 tỷ con giống/năm; ngoài ra, còn có 31 cơ sở sản xuất tôm càng xanh giống.

Những năm qua, để quản lý, kiểm soát tốt hoạt động sản xuất, kinh doanh tôm giống, ngoài kiểm tra, giám sát và lấy mẫu kiểm nghiệm thường xuyên, ngành nông nghiệp còn hỗ trợ các cơ sở thiết kế, xây dựng khu sản xuất theo hướng đạt chuẩn để mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong đó, có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, sản xuất tôm giống chất lượng cao như: Công ty Cổ phần Việt - Úc Bạc Liêu, Công ty TNHH Thuỷ sản công nghệ cao Việt Nam - Chi nhánh 1 tại Bạc Liêu, Công ty Kim Sa...

Nhân viên Công ty Cổ phần Việt Úc - Bạc Liêu lấy mẫu tôm kiểm tra trước khi xuất trại.

Sự phát triển của các doanh nghiệp này góp phần đưa tỷ lệ tôm giống chất lượng cao của tỉnh đạt trên 70%, đáp ứng nhu cầu của người nuôi trong tỉnh và cung ứng cho nhiều địa phương khác. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, toàn tỉnh hiện có 17 cơ sở sản xuất, ương dưỡng tôm giống được công nhận an toàn dịch bệnh.

Ông Nguyễn Quốc Quang, xã Vĩnh Hậu, bày tỏ: “Làm ao đẹp, xử lý nước sạch, đầu tư hệ thống đồng bộ... chỉ là bước khởi đầu. Nếu tôm giống mang mầm bệnh ngay từ trại sản xuất mà người nuôi không kiểm tra, sàng lọc trước khi thả thì nguy cơ mất trắng rất lớn. Do đó, hiện nay các hộ nuôi tôm đều rất chú trọng khâu lựa chọn con giống có các chứng nhận về chất lượng, nguồn gốc lô tôm... để giảm thiểu rủi ro, tối ưu hoá lợi nhuận trong quá trình nuôi”.

Cùng với việc kiểm tra tôm giống nhằm quản lý chất lượng và hỗ trợ các cơ sở thiết kế, xây dựng khu sản xuất, ngành nông nghiệp tỉnh còn chú trọng quản lý tôm thẻ chân trắng bố mẹ nhập khẩu. Qua đó, giúp bảo đảm nguồn gen tốt phục vụ sản xuất tôm giống nội tỉnh, tạo sự an tâm cho bà con khi bắt tay vào vụ nuôi./.

Nguyễn Linh - Thiên hương