Truyền hình
Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.
Chọn tiếng đàn làm bạn đồng hành
Ở tuổi 33, anh Lê Phi Phàm đã có gần 2 thập kỷ gắn bó với guitar phím lõm - nhạc cụ đặc trưng trong nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương Nam Bộ.
Anh Phi Phàm dành thời gian rèn luyện từng ngón đàn, nhịp điệu, cách nhấn nhá, luyến láy sao cho đúng chất của âm nhạc truyền thống. Đó là hành trình đòi hỏi sự kiên trì, bởi để chơi được một bản nhạc hay, người nghệ sĩ không chỉ cần kỹ thuật mà còn có sự cảm nhận và chiều sâu tâm hồn.
Với anh Phi Phàm, mỗi lần ngồi trước cây đàn, tập trung vào từng giai điệu, những lo toan dường như được xoa dịu. Việc luyện đàn cũng là cách để bản thân rèn tính kiên nhẫn, sự tập trung và giữ cho tâm hồn bình tĩnh hơn trước những bộn bề thường nhật. Đáng ghi nhận, nhóm của anh Lê Phi Phàm vừa đoạt giải "Ngôi sao Hy vọng" tại Cuộc thi "Độc tấu và hoà tấu nhạc cụ dân tộc". Thành quả ấy ghi nhận quá trình nỗ lực của các thành viên, đồng thời, cho thấy sức hấp dẫn của nhạc cụ truyền thống vẫn có thể được lan toả thông qua những người trẻ có tình yêu và quyết tâm theo đuổi.
Cũng chọn gắn bó với âm nhạc truyền thống, anh Trương Hoàng Triển, sinh năm 2005, lại có một cơ duyên đặc biệt với tiếng đàn kìm. Tình yêu ấy được vun đắp từ những buổi ngồi bên cha và ông nội nghe đờn ca tài tử. Hình ảnh các chú nghệ nhân với đôi tay thoăn thoắt trên dây đàn, những ngón nhấn nhá uyển chuyển cùng âm thanh lúc réo rắt, trầm bổng đã sớm gieo vào tâm hồn cậu bé niềm say mê.
Anh Trương Hoàng Triển có cơ duyên đặc biệt với tiếng đàn kìm.
Lớn lên, anh Hoàng Triển xin gia đình cho học đàn. Từ những bước làm quen ban đầu, chàng trai trẻ dần tìm thấy niềm vui trong từng giờ luyện tập. Tiếng đàn kìm vì thế trở thành người bạn đồng hành, giúp anh sống điềm đạm, sâu sắc hơn. Trong nhịp sống mà người trẻ thường bị cuốn theo tốc độ và những trào lưu mới, việc dành thời gian học một nhạc cụ truyền thống cũng là cách để anh Triển tìm thấy sự cân bằng và kết nối với những giá trị văn hoá từ gia đình, quê hương.
Đưa nhạc cụ dân tộc đến gần hơn với người trẻ
Để ngày càng nhiều bạn trẻ tìm đến và gắn bó với nhạc cụ dân tộc vẫn là bài toán không dễ. Trong bối cảnh các sản phẩm âm nhạc hiện đại được phổ biến rộng rãi qua mạng xã hội, nền tảng trực tuyến, những loại hình nghệ thuật truyền thống đôi khi chưa có đủ không gian và phương thức tiếp cận phù hợp với thị hiếu của thế hệ trẻ. Nhận thức được điều đó, Đoàn Nghệ thuật Khmer Cà Mau nỗ lực đưa nhạc cụ truyền thống và loại hình âm nhạc đặc trưng của đồng bào Khmer đến gần hơn với thế hệ trẻ thông qua hoạt động biểu diễn, giới thiệu và tổ chức các lớp truyền dạy.
Các em thiếu nhi tại chùa Cao Dân và khu vực xã Tân Lộc học nhạc cụ dân tộc.
Ông Hữu Trung, Trưởng đoàn Nghệ thuật Khmer Cà Mau, cho biết: “Chúng tôi đang mở nhiều lớp dạy nhạc cụ dân tộc cho con em đồng bào Khmer. Ở các lớp học này, các em không chỉ được giới thiệu về nhạc cụ, mà còn được xem biểu diễn các loại hình âm nhạc dân tộc để hiểu rằng âm nhạc Việt Nam rất phong phú và đa dạng. Sau khi học xong, nếu em nào bộc lộ năng khiếu, chúng tôi sẽ có kế hoạch đào tạo chuyên sâu, nhằm bổ sung lực lượng cho các câu lạc bộ, đội văn nghệ tại xã, ấp”.
Cà Mau - vùng đất hội tụ, giao thoa văn hoá của 3 dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, việc bảo tồn và phát huy nhạc cụ truyền thống còn mang ý nghĩa gìn giữ sự đa dạng trong đời sống văn hoá cộng đồng. Mỗi loại nhạc cụ, mỗi giai điệu đều mang theo câu chuyện về lịch sử, phong tục, tập quán và tâm hồn của một cộng đồng dân cư. Khi người trẻ học đàn, biểu diễn và tìm hiểu về những giá trị ấy, họ cũng đang góp phần giữ gìn bản sắc văn hoá quê hương.
Thời gian gần đây, một số nhạc sĩ, nghệ sĩ trẻ kết hợp nhạc cụ dân tộc với các dòng nhạc đương đại, tạo hiệu ứng tích cực. Những thanh âm quen thuộc của đàn tranh, đàn bầu, sáo trúc hay đàn kìm khi xuất hiện trong những bản phối mới không chỉ tạo nên màu sắc âm nhạc khác biệt, mà còn khơi gợi sự tò mò, giúp công chúng trẻ có thêm cơ hội tiếp cận với nhạc cụ truyền thống.
Theo ông Hữu Trung, sáng tạo là yếu tố cần thiết trong quá trình phát huy giá trị âm nhạc dân tộc. Bảo tồn mà thiếu sáng tạo thì khó phát triển; ngược lại, sáng tạo phải dựa trên nền tảng hiểu biết và trân trọng những giá trị nguyên bản.
Bên cạnh việc duy trì các lớp truyền dạy, câu lạc bộ, đội văn nghệ, cần tạo thêm sân chơi để người trẻ được biểu diễn, giao lưu, thử nghiệm những hình thức thể hiện mới. Các hoạt động văn hoá, lễ hội, trường học và nền tảng số cũng có thể trở thành không gian để tiếng đàn dân tộc được lan toả rộng rãi hơn.
Những ngón đàn miệt mài của anh Lê Phi Phàm, tình yêu tiếng đàn kìm của anh Trương Hoàng Triển hay những lớp học nhạc cụ tại Đoàn Nghệ thuật Khmer Cà Mau có thể chưa tạo nên sự thay đổi lớn trong diện mạo âm nhạc truyền thống; nhưng đó là tín hiệu đáng mừng, cho thấy mạch nguồn văn hoá vẫn đang được tiếp nối bằng chính nhiệt huyết của thế hệ trẻ.
Lam Khánh
Xem thêm bình luận