Thứ năm, 19-11-26 01:44:16
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nhạc Ngũ âm - Linh hồn văn hoá người Khmer Cà Mau

Báo Cà Mau Nhạc Ngũ âm (Plêng Pinn Peat) từ lâu đã trở thành linh hồn trong đời sống văn hoá của đồng bào Khmer tại Cà Mau. Đây không chỉ là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc, mà còn là biểu tượng của sự giao hoà giữa con người và thế giới tâm linh.

Nguồn gốc và lan toả tại Cà Mau

Dàn nhạc Ngũ âm xuất phát từ âm nhạc cung đình Bà-la-môn Ấn Độ cổ đại, được người Khmer tiếp thu và bản địa hoá qua hàng nghìn năm. Đến cuối thế kỷ XVIII, bộ nhạc này được Hoà thượng Danh On đưa về Chùa Rạch Giồng (xã Hồ Thị Kỷ), từ đó lan toả đến nhiều chùa khác như chùa Cao Dân (xã Tân Lộc), Monivongsa (phường An Xuyên), Tam Hiệp (xã Trần Văn Thời) và các địa phương trong tỉnh, hình thành các nhóm nghệ nhân thực hành và biểu diễn qua nhiều thế hệ.

Biểu diễn Dàn nhạc Ngũ âm tại sự kiện trưng bày di sản văn hoá.

Tên gọi “Ngũ âm” xuất phát từ năm chất liệu chế tác nhạc cụ: đồng, sắt, gỗ, da và hơi, tượng trưng cho ngũ hành trong triết lý phương Đông. Một dàn nhạc Ngũ âm đầy đủ thường gồm 9 loại nhạc cụ: Rô-neat-ek, Rô-neat-thung, Rô-neat-đek, Kôông-vông-thum, Kôông-vông-tôch, Skô-thum, Skô-som-phô, Sro-lay Pinn Peat và Chhưng. Trong đó, Rô-neat-ek dẫn dắt giai điệu, Skô-thum và Skô-som-phô giữ nhịp, còn Sro-lay Pinn Peat là “linh hồn” tạo âm thanh dìu dặt, ngân vang. Nhạc cụ và âm thanh Ngũ âm trở thành ngôn ngữ tâm linh, kết nối con người với thần linh và tổ tiên.

Nghệ nhân thực hành nhạc cụ Kôông-vông-tôch.

Theo các tài liệu nghiên cứu, dàn nhạc Ngũ âm Khmer là một trong những hệ thống nhạc cụ phức tạp và cổ xưa nhất ở Đông Nam Á, có thể sánh ngang với dàn nhạc cung đình Thái Lan hay dàn  nhạc Gamelan của Indonesia.

Nghệ nhân thực hành nhạc cụ Rô-neat-ek.

Vai trò trong đời sống văn hoá

Nhạc Ngũ âm hiện diện trong mọi nghi lễ quan trọng của người Khmer: lễ Phật Đản, Dâng y Kathina, Ok Om Bok, Chol Chnam Thmay, tang lễ… Âm thanh trống, chuông báo hiệu đại lễ, và ba hồi trống tang cùng tiếng Rô-neat-ek réo rắt là lời tiễn biệt người quá cố. Ngoài nghi lễ, Plêng Pinn Peat còn xuất hiện trong các lễ hội, hội thi, sân khấu Dù kê, Rô băm và các hoạt động văn hoá cộng đồng, giúp lớp trẻ tiếp cận và học hỏi truyền thống.

Nghệ nhân thực hành nhạc cụ Skô-thum.

Bảo tồn và phát huy giá trị

Nhạc Ngũ âm phản ánh sự giao thoa văn hoá Ấn Độ giáo, Phật giáo và tín ngưỡng bản địa Khmer. Mỗi nhạc cụ đều là tác phẩm thủ công tinh xảo, chạm khắc hoa văn truyền thống, khi hoà tấu tạo bản giao hưởng sinh động gợi nhắc thiên nhiên và đời sống cộng đồng. Plêng Pinn Peat còn được xem là “âm nhạc của Phật”, mang sức mạnh gột rửa phiền muộn, hướng con người đến điều thiện.

Tổ chức trưng bày Dàn nhạc Ngũ âm cho học sinh, đoàn viên thanh niên.

Hiện nay, các chùa, Salatel và cộng đồng Khmer vẫn duy trì sử dụng dàn nhạc Ngũ âm. Tỉnh Cà Mau cũng triển khai nhiều hoạt động bảo tồn: trưng bày, giới thiệu, biểu diễn, tập huấn và truyền dạy trong trường học, cộng đồng dân cư. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số để lưu trữ, phổ biến nhạc cổ, xây dựng cơ sở dữ liệu và đưa nhạc Ngũ âm vào du lịch cộng đồng đang được đẩy mạnh.

Thuyết minh viên giới thiệu về Dàn nhạc Ngũ âm.

Nhạc Ngũ âm không chỉ là di sản phi vật thể quý giá, mà còn minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hoá Khmer. Mỗi tiếng trống, tiếng kèn, tiếng sáo vang lên trong sân chùa là lời nhắc về cội nguồn, lòng hiếu kính và niềm tin vào điều tốt đẹp. Giữ cho Plêng Pinn Peat tiếp tục vang vọng giữa đời sống hôm nay là giữ cho tâm hồn người Khmer sáng và bản sắc văn hoá Cà Mau thêm phong phú, nhân văn.

Đăng Minh

Marathon Cà Mau 2026 - Cúp PETROVIETNAM khép lại với nhiều dấu ấn

Sau khi các vận động viên hoàn thành những chặng đua cuối cùng ở các cự ly trọng điểm gồm 5km, 10km, Bán Marathon (21km) và Marathon (42km) vào sáng 15/11, Ban Tổ chức Giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp PETROVIETNAM tổ chức lễ bế mạc, tổng kết và trao thưởng cho các cá nhân đạt thành tích xuất sắc.

Khai mạc giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam

Chiều tối 14/11, giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam chính thức khai mạc, với chủ đề "Điểm hẹn Cà Mau". Giải thu hút gần 7.000 vận động viên tranh tài ở các cự ly.

Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Hồ Trung Việt dự Ngày hội Đại đoàn kết tại Xã Quách Phẩm

Sáng 14/11, tại Nhà văn hoá ấp Xóm Dừa, Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam Xã Quách Phẩm tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026. Ngày hội diễn ra trong không khí rộn ràng cùng nhiều hoạt động ý nghĩa.

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).