Những xóm ấp, con đường đặc biệt mang tên 19/5

Trên vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, có những cái tên đã trở thành máu thịt, thành niềm tự hào và là sợi dây kết nối giữa quá khứ hào hùng với hiện tại tươi sáng. “19/5” - ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hiện hữu sinh động qua tên những con đường, xóm ấp tại Cà Mau. Ðó là kết tinh của lòng dân, là lời thề sắt son của Ðảng bộ và Nhân dân đất mũi dành cho vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, được viết nên từ những ngày “đốt đèn dầu” đắp đất cho đến khi dựng xây nên những “ấp hạnh phúc” ngày nay.

• Về Ấp 19/5...
• “Nhớ Cha trong mùa phượng đỏ”
• Xã Hồ Thị Kỷ xây dựng 7 cầu giao thông chào mừng sinh nhật Bác

“Ðốt đèn dầu” đắp đường vào Ðền thờ Bác

Ngược dòng thời gian về khoảng 40 năm trước, tại xã Châu Thới - vùng quê giàu truyền thống cách mạng, câu chuyện về việc hình thành con đường dẫn vào Ðền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành câu chuyện xúc động về sức dân. Trong kháng chiến, người dân Châu Thới đã vượt qua bom đạn để xây dựng đền thờ; khi hoà bình, giữa thời kỳ bao cấp đầy rẫy khó khăn, ý chí ấy lại một lần nữa bùng cháy qua chủ trương làm đường của Chi bộ xã với vỏn vẹn 13 đảng viên.

Bà Lê Thị Ðầm (Út Dân), nguyên Bí thư Ðảng uỷ xã Châu Thới, nay đã 91 tuổi, không khỏi bồi hồi khi nhớ về những ngày tháng ấy. Bà kể, thời điểm đó, phương tiện máy móc là điều vượt quá nguồn lực của địa phương, mọi thứ chỉ dựa vào đôi bàn tay và ý chí sắt đá. Với mục tiêu nối liền cầu Chữ Y (chợ xã Châu Thới trước hợp nhất) vào Ðền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, một công trường khổng lồ được thiết lập. Không có máy móc hiện đại, những người lính xã đội như ông Ba Ðường chỉ dùng dây lụa, dây tép để đo đạc, định tuyến cho con đường dài gần 3 km.

Cuộc chạy đua với thời gian diễn ra khẩn trương trong mùa khô khắc nghiệt. Mỗi dân công nhận chỉ tiêu 3 m đường, cán bộ và du kích nhận 1,5 m. Hình ảnh bà Út Dân, nữ bí thư giản dị, trực tiếp xắn tay áo cùng lấm lem đất cát, xách từng gàu nước giếng cho bà con đã trở thành nguồn động lực mạnh mẽ. Bà quan niệm đơn giản: “Nói suông chẳng bằng làm thật, cứ kiên trì làm cùng dân thì dân tin, dân thương”.

Giữa đêm đen thời bao cấp, công trường không lúc nào ngơi nghỉ. Dưới ánh đèn dầu leo lét và ánh trăng chênh chếch, những bóng người vẫn miệt mài cuốc đất, gánh bao tải đất. Mồ hôi thấm xuống đất đen, biến con mương thoát phèn uốn lượn song hành cùng con đường thành minh chứng cho sự gắn kết giữa lý tưởng cách mạng và công cuộc mưu sinh.

Ðường 19/5 (xã Châu Thới) đang được thi công mở rộng.

Ngày nay, con đường đất năm xưa được nhựa hoá khang trang, đang trong giai đoạn mở rộng, trở thành tuyến đường 19/5 huyết mạch nối Quốc lộ 1 vào Khu Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp quốc gia Ðền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ðó không chỉ là công trình giao thông mà còn là “sợi chỉ đỏ”, bài học lịch sử sống động về tinh thần “ý Ðảng - lòng dân” để các thế hệ mai sau mãi ghi nhớ công ơn trời biển của Người.

Kiến thiết ấp 19/5 thành “Ấp hạnh phúc”

Nếu như ở Châu Thới là câu chuyện về lòng dân "tạc" vào con đường, thì tại xã Khánh Bình, tình yêu dành cho Bác hiện hữu qua tên gọi của vùng quê đang thay da đổi thịt từng ngày: Ấp 19/5.

Ðồng chí Nguyễn Thành Ban, nguyên Bí thư Ðảng uỷ xã Khánh Bình, nhớ lại cột mốc những năm 1980, “19/5” được chọn làm tên gọi cho hợp tác xã điểm của Huyện Trần Văn Thời, sau đó tiếp tục được chọn làm tên ấp mới khi 2 ấp Chồn Gầm và Rạch Bào sáp nhập. Giữa những ngày tháng 5, Nhân dân đồng lòng chọn ngày sinh của Bác để đặt tên cho ấp mới như sự nhắc nhở về cội nguồn và khát vọng vươn lên. Từ vùng đất nhiều gian khó, Ấp 19/5 hôm nay trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới với danh hiệu “Ấp hạnh phúc” (khu dân cư tự quản đoàn kết, ấm no, hạnh phúc).

Ðịa bàn Ấp 19/5 hiện là nơi tập trung các điểm trường của xã Khánh Bình. (Trong ảnh: Học sinh xã Khánh Bình tan trường sau giờ học).

Về Ấp 19/5 - ấp trung tâm xã Khánh Bình, diện mạo nông thôn khởi sắc rõ rệt. Những con đường đất lầy lội năm xưa được thay thế bằng hệ thống lộ bê tông nối dài theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”. Với 247 ha đất nông nghiệp, người dân nơi đây đã tạo nên thành tích phấn khởi khi năng suất lúa đạt tới 14,25 tấn/ha/năm nhờ áp dụng khoa học - kỹ thuật. Ðáng tự hào hơn, hiện ấp không còn hộ nghèo và không có trường hợp tái nghèo - minh chứng xác thực nhất cho tiêu chí “ấm no”.

Chia sẻ bí quyết tạo nên sự đồng thuận, đồng chí Nguyễn Minh Hải, Bí thư Chi bộ Ấp 19/5, cho biết: “Ðể triển khai mô hình Ấp hạnh phúc, chúng tôi quán triệt sâu sắc phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”. Mọi khoản đóng góp xây dựng hạ tầng đều được công khai, minh bạch. Ðặc biệt, đảng viên phải đi trước, làm trước. Khi dân thấy cán bộ gương mẫu, thấy lợi ích hiện hữu ngay trước mắt, họ sẽ sẵn lòng chung tay”.

Hạnh phúc tại Ấp 19/5 không chỉ đo bằng con số thu nhập mà còn nằm ở sự bình yên và tình nghĩa xóm giềng. Với tỷ lệ gia đình văn hoá đạt trên 98% và 17 tổ an ninh tự quản hoạt động hiệu quả, cuộc sống bà con luôn được bảo vệ. Ý thức của người dân cũng được nâng cao rõ rệt qua việc thực hiện các chỉ thị về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản và môi trường.

Tổ An ninh tự quản của Ấp 19/5 triển khai kế hoạch bảo vệ nguồn lợi cá đồng khi mùa mưa năm 2026 sắp đến.

Con đường 19/5 (xã Châu Thới) và Ấp 19/5 (xã Khánh Bình), dù ở 2 địa phương khác nhau nhưng gặp nhau ở điểm chung: Lòng dân dành cho Bác. Từ những xẻng đất đào dưới ánh đèn dầu năm xưa đến cộng đồng hạnh phúc hôm nay, tất cả đều là những đoá hoa thơm ngát dâng lên Người./.

Nguyễn Quốc