Xoá điểm nghẽn thể chế

Khi triển khai mô hình tổ chức bộ máy và chính quyền địa phương 2 cấp, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) tỉnh Cà Mau bộc lộ nhiều điểm không còn tương thích. Nhằm tháo gỡ những rào cản này, công tác rà soát tổng thể được đẩy mạnh với quyết tâm cao độ.

• Rà soát văn bản pháp luật để bảo đảm thống nhất và khả thi
• Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên phạm vi toàn quốc
• Tập huấn nghiệp vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Chuyển từ tư duy “rà soát để phát hiện sai sót” sang hoàn thiện thể chế

Ông Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, cho biết: "Rà soát văn bản là nền tảng để bảo đảm hệ thống pháp luật của địa phương luôn duy trì thống nhất, đồng bộ, kịp thời và bám sát thực tiễn cuộc sống. Ðặt trong khung pháp lý mới với Luật Ban hành VBQPPL năm 2025, văn bản hướng dẫn thi hành hiện hành, công tác rà soát, hệ thống hoá và xử lý văn bản đặt trong quy trình pháp lý chặt chẽ, đồng bộ và thống nhất hơn".

Một điểm sáng trong tư duy quản lý mà địa phương đang áp dụng là chuyển từ “rà soát để phát hiện sai sót” sang “rà soát để hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật”.

Thông tin về văn bản được cập nhật liên tục, việc tra cứu, đối chiếu trở nên nhanh chóng, thuận tiện, công tác phân công nhiệm vụ, tổng hợp kết quả và theo dõi tiến độ xử lý được thực hiện thống nhất trên hệ thống số hoá. (Ảnh chụp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Cà Mau)

Ông Phạm Quốc Sử cho rằng, giá trị lớn nhất của công nghệ là tạo sự thay đổi căn bản trong phương thức tổ chức, vận hành công việc rà soát văn bản. Hiện tại, thông tin về văn bản được cập nhật liên tục, việc tra cứu, đối chiếu trở nên nhanh chóng, thuận tiện, trong khi công tác phân công nhiệm vụ, tổng hợp kết quả, theo dõi tiến độ xử lý được thực hiện thống nhất trên hệ thống số hoá.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Quốc Sử, bên cạnh công nghệ, yếu tố mang ý nghĩa quyết định chính là cơ chế phối hợp liên ngành. Sở Tư pháp với chức năng là cơ quan tham mưu về mặt pháp lý, không thể tự mình nắm bắt và rà soát toàn diện mọi ngóc ngách của vấn đề chuyên môn phát sinh trong từng ngành, lĩnh vực đời sống xã hội. Cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực nắm sâu sát nhất về chính sách, thực tiễn quản lý, những điểm nghẽn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật vào đời sống. Quy trình phối hợp mà Sở Tư pháp hướng tới và triển khai bao gồm các bước: phát hiện vấn đề từ thực tiễn, tiến hành trao đổi và phối hợp liên ngành, xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ, đề xuất phương án xử lý tối ưu và theo dõi sát sao kết quả thực hiện. Mục tiêu của sự kết hợp này là rút gọn tối đa thời gian xử lý, hạn chế triệt để tình trạng bỏ sót vấn đề và nâng cao toàn diện chất lượng tham mưu xử lý văn bản.

Nâng cao chất lượng quản trị hệ thống pháp luật

Từ thực tiễn triển khai công tác rà soát tại địa phương, ông Phạm Quốc Sử nhấn mạnh, vấn đề cần quan tâm là những trường hợp vướng mắc xuất phát từ quy định không còn phù hợp với tình hình mới, thiếu tính đồng bộ hoặc gây ra nhiều khó khăn, lúng túng trong quá trình áp dụng vào thực tế.

Theo đó, những nội dung cần được tập trung rà soát, xử lý bao gồm: quy định đã hết hiệu lực pháp luật hoặc đã bị văn bản mới thay thế nhưng chưa được các cơ quan kịp thời phát hiện và xử lý; văn bản có phần dẫn chiếu đến văn bản pháp luật khác nhưng văn bản được dẫn chiếu lại đã thay đổi hoặc không còn tồn tại... Ngoài ra, không ít quy định khi đi vào thực tế thiếu tính khả thi hoặc tạo ra những cách hiểu khác nhau, dẫn đến lúng túng trong quá trình thực hiện.

Ðặc biệt, quy định về phân cấp, phân quyền và phương thức quản lý hành chính có nhiều bước chuyển mình mạnh mẽ, công tác rà soát vì thế phải thực hiện theo hướng “động”. Ðiều này có nghĩa là các cơ quan chức năng phải thường xuyên cập nhật mọi sự thay đổi của hệ thống pháp luật Trung ương, những biến động trong tổ chức bộ máy, yêu cầu thực tiễn quản lý để kịp thời nhận diện những điểm bất hợp lý cần điều chỉnh.

Thời gian tới, việc rà soát sẽ tiếp tục được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, trong đó ưu tiên các lĩnh vực có tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống người dân. (Trong ảnh: Cán bộ, công chức xã Biển Bạch giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã).

Ông Phạm Quốc Sử thông tin: "Thời gian tới, công tác rà soát VBQPPL của tỉnh sẽ tập trung vào giải pháp mang tính đột phá chiến lược. Trước hết, chuyển dịch từ tư duy “rà soát văn bản thuần tuý” sang “quản trị chất lượng toàn diện của hệ thống pháp luật”. Ðể hiện thực hoá mục tiêu này, công tác rà soát sẽ tiếp tục được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, trong đó ưu tiên hàng đầu cho lĩnh vực có tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, môi trường đầu tư và các vấn đề an sinh xã hội".

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu số trong công tác rà soát sẽ được chú trọng đặc biệt. Tỉnh sẽ từng bước xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu pháp luật đồng bộ phục vụ tra cứu, đối chiếu, kiểm tra tình trạng hiệu lực của văn bản. Qua đó, hình thành phương thức rà soát mang tính chủ động thay vì bị động xử lý khi có yêu cầu phát sinh từ cơ sở. Cùng với đó, cơ chế phối hợp liên ngành giữa Sở Tư pháp với các sở, ban, ngành và địa phương trong tỉnh tiếp tục được thắt chặt và nâng lên tầm cao mới, đặc biệt chú trọng việc lắng nghe các phản hồi, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn thi hành.

Văn Ðum