Vị thế địa đầu cực Nam - Bài 3: Xây dựng nền hành chính minh bạch, vì dân

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Cà Mau đang cho thấy sự thay đổi rõ nét trong tư duy quản trị: từ “quản lý” sang “phục vụ”, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo năng lực của bộ máy.

• Vị thế địa đầu cực Nam
• Vị thế địa đầu cực Nam - Bài 2: Kiến tạo giá trị từ kinh tế sinh thái và tư duy số

Gọn bộ máy, sát cơ sở

Sau quá trình sắp xếp, đến nay Cà Mau có 15 tổ chức hành chính thuộc UBND tỉnh (13 cơ quan chuyên môn và 2 tổ chức hành chính khác), cùng 256 tổ chức hành chính cấp xã. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập cũng được tổ chức lại, còn 1.013 đơn vị ở cả 2 cấp.

Sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối một cách cơ học, mà là tái cấu trúc đảm bảo nguyên tắc “đúng việc - đúng người - đúng thẩm quyền”, giúp bộ máy vận hành gọn nhẹ nhưng tăng cường năng lực phục vụ.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Huỳnh Quốc Việt kiểm tra việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm hành chính công phường Tân Thành.

Hiện tại, toàn tỉnh có 3.889 cán bộ, công chức, viên chức (cấp tỉnh 1.400 người, cấp xã 2.489 người). Theo đánh giá năm 2025, có 276 công chức và 2.369 viên chức hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Kết quả này khẳng định: Tinh gọn bộ máy không đơn thuần là cắt giảm số lượng, mà là quá trình sàng lọc, chuẩn hoá và nâng cao năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Một trong những thay đổi mang tính đột phá là phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Đến tháng 4/2026, toàn tỉnh có 3.981 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết, tăng 832 nhiệm vụ so với giữa năm 2025. Đặc biệt, 949 nhiệm vụ được chuyển từ Trung ương xuống địa phương ở nhiều lĩnh vực then chốt như đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Song song đó, 278 thủ tục hành chính được chuyển thẳng từ cấp huyện xuống cấp xã.

Thay đổi này đã tác động trực tiếp đến người dân. Anh Hoàng Tuấn (Ấp 1, xã Khánh An) chia sẻ: “Tôi đi làm thủ tục khai sinh cho con, thấy việc giải quyết thủ tục nhanh chóng và thuận tiện hơn trước rất nhiều. Hồ sơ được tiếp nhận trực tiếp tại cấp xã, quy trình hướng dẫn rõ ràng, không còn cảnh phải đi lại nhiều lần”.

Tương tự, ông Trần Thanh Chánh (ấp Đá Bạc A, xã Đá Bạc) cho biết: “Việc số hoá hồ sơ giúp cán bộ tra cứu thông tin rất nhanh, giảm tình trạng yêu cầu dân bổ sung giấy tờ nhiều lần. Với những người ở xa trung tâm, điều kiện đi lại khó khăn, đây là thay đổi mang lại lợi ích thiết thực”.

Công An xã Vĩnh Mỹ đến tận nhà tuyên truyền, hướng dẫn người dân đăng ký, sử dụng dịch vụ công trực tuyến trên điện thoại di động.

Những cải cách về quy trình đã phản ánh rõ nét vào chất lượng phục vụ. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn của toàn tỉnh đạt 99,60% trong quý I/2026. Toàn bộ 14/14 đơn vị cấp tỉnh và 64/64 đơn vị cấp xã đều được xếp loại xuất sắc trong công tác giải quyết thủ tục hành chính.

Ông Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết: “Hiện 100% xã, phường trong tỉnh đã được phủ sóng cáp quang và mạng di động băng rộng, kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng. Đây là nền tảng để chính quyền cơ sở vận hành hệ thống họp trực tuyến, xử lý hồ sơ điện tử và khai thác dữ liệu dùng chung".

Bên cạnh đó, Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh đang phát huy vai trò là “bộ não dữ liệu”, tích hợp thông tin từ 14 lĩnh vực trọng yếu để hỗ trợ điều hành theo thời gian thực. Hệ thống với hơn 11.356 chữ ký số chuyên dùng góp phần rút ngắn quy trình xử lý văn bản, tăng tính minh bạch trong quản lý.

Đối thoại trực tiếp, giải quyết hài hoà các vấn đề dân sinh

Không chỉ cải cách quy trình, rút ngắn thủ tục, phương châm vì dân phục vụ còn thể hiện ở tinh thần trách nhiệm của cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu trong giải quyết các phản ánh, kiến nghị từ dân. Bởi, khi quy trình hành chính được đưa về gần dân, áp lực tiếp nhận và xử lý các phản ánh, kiến nghị tại cấp cơ sở cũng tăng lên như một tất yếu.

Nhìn thẳng vào thực tế, Thường trực Tỉnh uỷ chỉ ra rằng vẫn còn khoảng trống trong trách nhiệm của người đứng đầu tại một số địa phương, chưa thực sự chú trọng công tác đối thoại với dân ngay từ đầu. Một nguyên nhân sâu xa được Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Hồ Hải thẳng thắn chỉ rõ là tâm lý né tránh trách nhiệm trong ban hành quyết định cuối cùng. Một số cán bộ hiện nay có xu hướng “đẩy việc lên trên” bằng cách lạm dụng cụm từ “xin ý kiến chỉ đạo”, không chỉ làm chậm tiến độ xử lý, mà còn trực tiếp gây bức xúc kéo dài trong dân.

Bên cạnh tâm lý né tránh của người đứng đầu, theo Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Bùi Tấn Bảy nhận định: “Năng lực hoà giải, xử lý tình huống của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế; thiếu chủ động nắm bắt từ sớm, khiến mâu thuẫn nhỏ bị tích tụ thành tranh chấp lớn, buộc phải chuyển lên cấp tỉnh”.

Theo đó, Thường trực Tỉnh uỷ chỉ đạo tất cả bí thư xã, phường phải công khai lịch tiếp công dân, trực tiếp tiếp dân định kỳ tối thiểu hai lần mỗi tháng, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả hoà giải tại địa phương. Song song đó, tỉnh chuyển đổi toàn diện tiêu chí đánh giá cán bộ: không chỉ đo bằng số lượng vụ việc giải quyết, mà phải căn cứ vào chất lượng thực chất, thể hiện qua tỷ lệ “không tái khiếu nại” và mức độ hài lòng của người dân.

Lãnh đạo phường Tân Thành tiếp thu ý kiến đóng góp của quần chúng nhân dân tại cơ sở.

Cà Mau cũng đang xây dựng nền tảng tương tác trực tuyến thống nhất, yêu cầu mọi đơn thư được tiếp nhận và phân loại trong vòng 24 giờ. Bên cạnh giải pháp số hoá, mô hình “tiếp công dân tại nhà” đang được triển khai thí điểm tại một số địa phương đã mang lại hiệu quả.

Thay vì chờ người dân tìm đến trụ sở, lãnh đạo cơ sở trực tiếp đến từng hộ gia đình để lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc.

Điển hình như ở phường Vĩnh Trạch, việc lãnh đạo trực tiếp đến nhà 8 hộ dân có khiếu nại giải đáp thắc mắc đã tạo sự đồng thuận cao trong dân về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

Đồng chí Ngô Hiếu Dân, Bí thư Đảng uỷ phường Vĩnh Trạch (thứ hai từ phải sang), trực tiếp đến nhà dân lắng nghe ý kiến, giải đáp những vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

Tại phường Tân Thành, khi người dân phản ánh môi trường nước có dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến sản xuất, chính quyền địa phương đã nhanh chóng phối hợp cùng đoàn công tác liên ngành lấy mẫu phân tích và công bố kết quả công khai. Sự chủ động vào cuộc, tổ chức đối thoại trực tiếp giữa đơn vị chức năng, chủ đầu tư và người dân để thống nhất phương án xử lý đã nhanh chóng giải toả những lo lắng trong dư luận.

Người dân gặp đại diện UBND phường Tân Thành phản ánh về tình trạng cây trồng và thuỷ sản nuôi bị ảnh hưởng do sự cố môi trường khi thi công Dự án mở rộng, cấp Cảng hàng không Cà Mau. Chính quyền địa phương nhanh chóng vào cuộc, giải quyết kịp thời. 

Từ thực tiễn cải cách của Cà Mau có thể thấy, khi người dân được lắng nghe kịp thời và các vấn đề chính đáng được giải quyết một cách minh bạch thì các phản ánh, kiến nghị ngược lại sẽ trở thành kênh thông tin giúp chính quyền hoàn thiện chính sách.

Siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng đối thoại trực tiếp và đưa việc giải quyết các vướng mắc về đúng "điểm gốc" - nơi phát sinh vấn đề, chính là chìa khoá để Cà Mau xây dựng một nền hành chính hiệu quả, minh bạch và phát triển bền vững./.

Lam Khánh - Tiến Luận

Bài cuối: Khơi thông “điểm nghẽn”, định hình cực tăng trưởng mới