Xây dựng hương ước, tăng dân chủ cơ sở

Việc xây dựng, ban hành, thực hiện hương ước, quy ước trong đời sống cộng đồng dân cư không chỉ xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn bản sắc văn hoá mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và phát huy tinh thần đoàn kết, chung tay cùng chính quyền địa phương trong quản lý dân cư.

• Bộ đội Biên phòng Cà Mau phát huy hiệu quả Quy chế dân chủ cơ sở
• Nhanh chóng ban hành quy ước, hương ước thực hiện dân chủ ở cơ sở

Gắn kết tình làng nghĩa xóm

Những năm qua, việc xây dựng hương ước, quy ước ở nhiều địa phương luôn được duy trì và nhận được sự đồng thuận cao của Nhân dân. Việc chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước gắn với Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” và Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Xác định hương ước, quy ước đóng vai trò quan trọng, tác động trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội và phát huy tính dân chủ ở cơ sở, xã Vĩnh Hậu là một trong những địa phương có sự quan tâm sâu sát trong xây dựng hương ước, quy ước.

Ban Dân chánh Ấp 15, xã Vĩnh Hậu, họp bàn về các vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị sửa đổi hương ước.

Ðiển hình tại Ấp 15, xã Vĩnh Hậu, quy trình soạn thảo, xây dựng hương ước, quy ước thực hiện bài bản. Sau khi phê duyệt, hương ước, quy ước được phổ biến, quán triệt đến Nhân dân trên địa bàn bằng nhiều hình thức.

Ðể có được hương ước trong cộng đồng, ông Ðỗ Ngọc Ðịnh, Bí thư Chi bộ Ấp 15, xã Vĩnh Hậu, cho biết, dân chánh ấp cùng những người có uy tín trong cộng đồng dân cư cùng nhau soạn thảo, chỉnh sửa, lấy ý kiến rộng rãi. Khi được xã phê duyệt, ấp in thành 1 bản thực hiện hương ước đặt tại trụ sở ấp và in tờ rơi để phát đến hộ dân.

Do hương ước, quy ước được xây dựng trên tinh thần tự nguyện, bàn bạc công khai, dân chủ, thống nhất của cộng đồng dân cư, nên người dân luôn chấp hành nghiêm, chủ động nhắc nhở bản thân, gia đình và bà con hàng xóm nâng cao nhận thức cũng như hành động, đồng lòng thực hiện các quy tắc đề ra.

Nhận xét về hương ước của ấp, ông Vũ Duy Tân, ngụ Ấp 15, xã Vĩnh Hậu, chia sẻ: “Từ ngày Ấp 15 có hương ước, việc chấp hành đường lối, chủ trương của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước rất tốt. Từ đó, gắn kết tình làng nghĩa xóm, hạn chế tranh chấp cũng như là gây rối trật tự”.

Phát huy dân chủ cơ sở

Ðể khuyến khích cộng đồng dân cư phát huy vai trò tự chủ, xây dựng và thực hiện các hương ước, những năm qua, MTTQ các cấp trong tỉnh và các tổ chức thành viên tích cực phối hợp tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia xây dựng, thực hiện quy ước; phát huy dân chủ, giữ vững trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở.

Ðể các quy ước phù hợp với thực tiễn cuộc sống, ngay từ khâu xây dựng dự thảo nội dung, MTTQ tham gia cho ý kiến, cùng với khóm, ấp vận động người dân tham gia bàn bạc, đóng góp ý kiến.

Ðồng chí Châu Thanh Sang, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Vĩnh Hậu, cho biết: "Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã trực tiếp xuống các khu dân cư tổ chức hội nghị, hướng dẫn và thông qua việc lựa chọn hương ước trên cơ sở đảm bảo thuần phong mỹ tục, không trái quy định pháp luật. Ðến nay, các ấp trên địa bàn xã Vĩnh Hậu đều đã xây dựng hương ước".

Bằng cách làm này, các hương ước thực sự dân chủ, phản ánh đầy đủ ý chí của cộng đồng dân cư trên địa bàn; đồng thời, bảo đảm thuận lợi cho việc tuyên truyền, phổ biến đến Nhân dân khi văn bản được phê duyệt. Nội dung của hương ước không chỉ hướng đến xây dựng nếp sống văn minh, đoàn kết mà còn giúp tăng cường hiểu biết pháp luật, sự đồng thuận với các chủ trương, chính sách của Nhà nước. Từ đó, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đặc biệt là gắn kết mối quan hệ giữa chính quyền và Nhân dân, phát huy dân chủ ở cơ sở.

Ðồng chí Trương Thanh Nhã, Bí thư Ðảng uỷ xã Vĩnh Hậu, khẳng định: "Việc duy trì hương ước ở khu dân cư tạo điều kiện thực hiện dân chủ cơ sở, người dân được biết - bàn - quyết định - giám sát công việc ở cơ sở, cộng đồng dân cư, qua đó, giúp xã quản lý địa bàn dân cư hiệu quả. Cấp xã đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ và giám sát; ấp, khu dân cư là chủ thể tự quản và phát huy tối đa quy chế dân chủ ở cơ sở".

Khuyến khích xây dựng, quản lý hương ước, quy ước

Giữa năm 2026, HÐND tỉnh ban hành Nghị quyết 22 quy định mức chi hỗ trợ kinh phí xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh Cà Mau. Nghị quyết quy định mức chi hỗ trợ xây dựng mới hoặc thay thế hương ước, quy ước; hỗ trợ kinh phí để ấp, khóm thực hiện việc  sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước; quản lý thực hiện hương ước, quy ước. Nghị quyết ban hành nhận được sự đồng tình ủng hộ của địa phương.

Bảng hương ước được niêm yết trước trụ sở Ấp 15, xã Vĩnh Hậu.

Ông Trần Mạnh Tính, Trưởng Ấp 15, xã Vĩnh Hậu, cho biết: “Hương ước của ấp xây dựng đã lâu, một số quy định không còn phù hợp. Chúng tôi rất mong được xây dựng lại hương ước mới. Nếu có kinh phí xây dựng, quản lý, chúng tôi có thể in ấn phát đến tận hộ dân và làm bảng hương ước đặt trước trụ sở Ban Nhân dân ấp”.

Việc quan tâm chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước theo hướng bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành, đồng thời sát với tình hình thực tế tại địa phương sau hợp nhất.

Ông Ðặng Văn Bắc, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã Hưng Hội, cho biết: "Qua nắm bắt tâm tư, nguyện vọng ở cơ sở, việc hỗ trợ kinh phí là động lực để duy trì, phát huy hiệu quả trong xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước; khích lệ tinh thần tự quản của cộng đồng dân cư. Nguồn tài chính này đảm bảo các địa phương có điều kiện tổ chức họp bàn, soạn thảo, in ấn và phổ biến quy định sau khi ban hành hương ước, quy ước, giúp cộng đồng có thêm nguồn lực để bảo vệ, phát huy các phong tục, tập quán tốt đẹp, giá trị văn hoá truyền thống".

Các địa phương sẽ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, phổ biến hương ước, quy ước, nâng cao hiệu quả quản lý và tiếp cận của người dân. Ðây chính là nền tảng quan trọng để thực hiện hiệu quả nếp sống văn minh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phươngu

Kim Phượng - Minh Hải