Khép lại cuộc thi Nghệ thuật sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc - năm 2015: Dư âm lắng đọng…

Vậy là sau hơn nửa tháng (17 ngày) giao lưu, tranh tài và mang đến cho khán giả những suất diễn đầy ấn tượng, cuộc thi Nghệ thuật sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc - năm 2015 đã khép lại. Cuộc thi gay cấn ngay từ khi mở màn đến lúc hạ màn với những vở diễn đa thể loại, phong phú về nội dung, chủ đề. Mang đến những “món ăn tinh thần bổ dưỡng” cho công chúng và khẳng định một đội ngũ diễn viên trẻ đầy tài năng, tâm huyết, đó là những thành công của cuộc thi.

Vở “Bông mận trắng” của Nhà hát Tây Đô gây xúc động về những hy sinh của quân và dân ta trong thời chiến. Ảnh: C.T

Và đúng là… cải lương, cuộc thi đã lấy đi thật nhiều nước mắt của khán giả mộ điệu. Khóc để đồng cảm, để nghĩ suy, để thêm yêu dân tộc, trân trọng những hy sinh và cũng để trăn trở với những vấn đề xã hội hôm nay. Thật nhiều dư âm lắng đọng khi cánh màn sân khấu khép lại.

HIỂU THÊM LỊCH SỬ DÂN TỘC

Như đã thông tin, đây là lần đầu tiên, cuộc thi lập kỷ lục về đơn vị (27 đơn vị), vở diễn (33 vở) và số lượng nghệ sĩ, diễn viên tham diễn (hơn 2.000 người). Các đề tài lịch sử, dân gian, hiện đại thể hiện ở các thể tài như chính kịch, hài kịch, tâm lý xã hội… góp mặt tại cuộc thi đã tạo nên một sân chơi đầy màu sắc của bộ môn nghệ thuật cải lương. Đúng như lời phát biểu của ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VH-TT&DL), Phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo cuộc thi: “Mục tiêu của chúng tôi là muốn có đời sống của nghệ thuật cải lương đa dạng, phong phú về thể loại và thể tài để đưa đến cho nhân dân những món ăn tinh thần bổ ích”.

Nếu chúng ta từng trăn trở với nguy cơ người trẻ ngày nay lãng quên lịch sử dân tộc thì đến với cuộc thi, những vở diễn mang đề tài lịch sử đã gửi đến khán giả những thông điệp giàu tính nhân văn, tô đậm những giá trị lịch sử của nước nhà. Đa số những đào, kép tranh tài ở cuộc thi lần này đều có tuổi đời lẫn tuổi nghề khá trẻ, nhưng họ đã vào vai những nhân vật lịch sử tầm cỡ một cách thuyết phục bằng tài năng và sự am tường lịch sử. Có thể điểm lại những vở gây ấn tượng ở chủ đề này như “Tình sử hai vương triều” của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đồng Nai khai thác nội tình trong chốn thâm cung bí sử giữa hai triều đại Lý - Trần; vở “Mai Hắc Đế” của Nhà hát Cải lương Việt Nam nói về nhân vật lịch sử Mai Thúc Loan với sự dàn dựng công phu; hay đơn vị chủ nhà Bạc Liêu, dù với đội ngũ diễn viên trẻ, nhưng vẫn tự tin với những vở lịch sử như “Đào Duy Từ”, “Quê hương và mẹ”, “Bóng biển”…

Những vở nói về các triều đại giúp người xem hiểu biết về lịch sử dân tộc, không quên nguồn cội. Những vở thuộc thể tài lịch sử cách mạng đã nêu cao tinh thần chiến đấu quật cường của người chiến sĩ cách mạng trong những năm tháng kháng chiến, khán giả đã nhiều lần lặng đi khi xem “Bóng biển” (Câu lạc bộ Dạ cổ hoài lang), “Bông mận trắng” (Nhà hát Tây Đô), “Quê hương và mẹ” (Đoàn Cải lương Cao Văn Lầu), “Chiến binh” (Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang)…

TRĂN TRỞ NHỮNG VẤN ĐỀ XÃ HỘI

Thành công mặt khác của cuộc thi chính là nghệ thuật cải lương với những vở mang đề tài hiện đại đã tái hiện xã hội với những trăn trở đáng quan ngại. Vấn đề được quan tâm nhiều nhất chính là đạo đức con người trong xã hội hôm nay. Những vở này có thể nói là hay đến từng câu thoại! Nhiều câu nói giữa cuộc sống đời thường mà như triết lý sống, đau và sắc đến tận tâm can, nó khiến người ta không khỏi giật mình để nhìn lại. Mang thể tài giả sử, vở “Con và người” của Nhà hát Cải lương Hà Nội đã chạm đến vấn đề của mọi thời đại, nhất là trong xã hội hiện đại hôm nay: sự khập khiễng giữa “tài” và “đức” trong một con người đã khiến nhiều người chỉ sống thiêng về phần “con” mà quên mất phần “người”! “Lâu đài cát” của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đề cập vấn đề nền nếp gia phong trong gia đình, mà sự suy đồi về đạo đức dẫn đến đánh mất những giá trị đẹp đẽ vốn có của gia đình Việt Nam đang là những vấn đề đáng quan tâm; “Đời như ý”, vở diễn khác của đơn vị cũng lấy nước mắt của khán giả khi nói đến những phận đời nhỏ nhoi, giữa xã hội đầy cạm bẫy thì còn đó tình người như những tia sáng hy vọng cứu rỗi người ta vươn lên mà sống; “Trạng làm quan” của Công ty TNHH Nghệ thuật giải trí sao Minh Béo cũng đánh động chốn quan trường thật nhẹ nhàng bằng tài trí thông minh của nhân vật “Trạng”; hay “Người về từ quá khứ” của Đoàn văn công Quân khu 9 cũng mang tính chất phản ánh hiện thực sâu sắc giữa sự hy sinh hôm qua với những người thụ hưởng thành quả hôm nay…

Dư âm đọng lại của cuộc thi, dưới góc nhìn khán giả, đó là một “sân khấu cuộc đời” thật đáng suy ngẫm đã được nghệ thuật cải lương chuyển tải thành công!

CẨM THÚY