Khi làng quê vắng bóng nông dân

Trong sự phát triển chung của xã hội, không khó để nhận ra rằng, có một bộ phận nông dân hầu như không bắt kịp nhịp khi thường xuyên phải đối mặt với thực trạng mất mùa do thiên tai, dịch bệnh... Với mong muốn tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn, khấm khá hơn, họ chấp nhận phải ly nông, tha phương cầu thực.

Những đứa trẻ phải tự chăm sóc lẫn nhau khi cha mẹ đi làm ăn xa xứ.

Trong cái nắng oi ả của một buổi chiều tháng 3/2021, chúng tôi tìm về với ấp 12, ấp 13 (xã Vĩnh Hậu A, huyện Hòa Bình). Tuy đang vào mùa cải tạo ao đầm và chuẩn bị bước vào vụ muối mới nhưng thật khó để tìm gặp người dân trong độ tuổi lao động đang làm việc ngoài đồng vì hầu hết đều bỏ quê đi làm ăn xa. Ở lại quê đa phần là người già và những đứa trẻ đang độ tuổi cắp sách đến trường trong những ngôi nhà cũ kỹ, rêu  phong vì thiếu người chăm sóc.

Bà Thạch Thị Công (ấp 13, xã Vĩnh Hậu A) bộc bạch: “Xóm này 5 nhà thì có đến 5 - 6 người đi làm ăn xa rồi. Nhà tôi cũng vậy, 4 đứa con tôi nó cũng lên Đồng Nai, Bình Phước làm công nhân. Vợ chồng tôi già, không lao động nặng được nữa nên phải ở nhà trông cháu”. Trong 4 đứa cháu mà bà Công đang chăm sóc, đứa lớn nhất cũng chỉ hơn 10 tuổi, đứa bé nhất thì mới thôi nôi.

Dọc theo tuyến lộ bê-tông dẫn vào ấp Giồng Giữa (xã Hiệp Thành, TP. Bạc Liêu), không khó để bắt gặp những căn nhà quạnh quẽ, cửa đóng then cài. Chú Trần Thanh Ơn - một người dân trong xóm cho biết, do dịch bệnh COVID-19 mà nhiều gia đình đi làm ăn xa không trở về quê đón tết. Những căn nhà tôn đơn sơ, tạm bợ cũng vì thế mà ngày một xuống cấp, mục nát do thiếu người trông coi, tu sửa. “Thanh niên trai tráng, người còn sức khỏe trong xóm giờ kéo nhau đi làm xa hết. Chứ bám trụ lại ở quê mà thu nhập chẳng bao nhiêu, rồi cuộc sống bí bách thì chi bằng đi làm vài năm kiếm mớ vốn rồi trở về quê lập nghiệp. Trước tôi cũng đi Bình Dương làm việc được một thời gian, nhưng vì sức khỏe không đảm bảo nên cũng mới về hơn 2 năm nay”.

Dạy nghề cho lao động nông thôn ở Hồng Dân giúp nhiều hộ nông dân "ly nông bất ly hương". Ảnh: C.L

Có thể thấy, thời gian qua, vấn đề giải cứu nông sản vẫn làm nóng dư luận xã hội với quá nhiều tồn tại và bất cập. Xuất khẩu nông sản liên tục giảm cả về lượng và chất do ảnh hưởng của tình hình dịch bệnh COVID-19. Diễn biến thời tiết ngày càng phức tạp, khó lường có thể đẩy người nông dân vào “ngõ cụt” khi mất mùa, thất giá. Và rồi điệp khúc nông dân tiếp tục bỏ ruộng, chấp nhận ly nông, gồng gánh nhau lên thành phố để mưu sinh cứ như một bài toán chưa có lời giải hữu hiệu. Khi người nông dân không còn thiết tha với nghề nông, thì tình trạng ly nông ngày càng có xu thế gia tăng. Rồi đây, nếu không có chính sách phù hợp để cải thiện đời sống nông dân khu vực nông thôn, xu hướng di cư từ nông thôn ra thành thị sẽ diễn ra mạnh mẽ, có nguy cơ hình thành các vùng "trắng” người ở nơi vùng sâu, vùng xa, còn ở thành thị thì trở nên quá tải vì dòng người di dân cứ ngày một gia tăng.

Chí Linh