Khi những con kênh kêu cứu...

Nhiều tuyến kênh, rạch trên địa bàn tỉnh hiện đang ô nhiễm ở mức báo động. Mỗi ngày, có không ít rác thải vô cơ và hữu cơ được tuồn xuống kênh, rạch một cách vô tội vạ và hậu quả là không chỉ làm xấu mỹ quan đô thị, phá vỡ môi trường sinh thái mà còn gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người dân.

Rác thải ùn ứ trước khu vực cống Vĩnh Mỹ B (huyện Hòa Bình). Ảnh: C.L

Thói quen xấu

Trước khu vực cống Vĩnh Mỹ B (thuộc địa bàn xã Vĩnh Mỹ B, huyện Hòa Bình) luôn có một lượng rác thải khổng lồ, từ túi nylon, nệm, chiếu, đến xác chết động vật nằm chất đống. Theo nhiều người dân sống gần khu vực cống Vĩnh Mỹ B, lượng rác thải thường xuất hiện dày đặc khi cống đóng dài ngày để giữ nước ngọt cho vùng sản xuất lúa. Rác từ tuyến kênh xáng Bạc Liêu - Cà Mau trôi dạt vào rồi ùn ứ, thậm chí có cả rác thải của những hộ gia đình sống dọc theo hai bên tuyến kênh xả xuống, khiến cho lượng rác thải ngày một nhiều thêm. Ông T.V.T - người dân sống gần khu vực cống Vĩnh Mỹ B, chia sẻ: “Mấy ngày nay thời tiết oi bức, muốn mở cửa nhà để đón gió nhưng ngặt nổi mùi hôi từ bãi rác cũng nương theo gió xộc vào nhà, rất khó chịu”.

Trường hợp tương tự cũng diễn ra ở tuyến kênh Ông Bổn và tuyến kênh hở nối từ chợ Phường 2 đến khu vực khóm 3 (Phường 5, TP. Bạc Liêu). Mặc dù các hội, đoàn thể thường xuyên tổ chức các đợt thu gom, làm cỏ, dọn rác quanh khu vực 2 tuyến kênh này, nhưng chỉ được một thời gian ngắn thì tình hình rác thải ùn ứ lại tiếp tục tái diễn. Đặc biệt, đối với tuyến kênh hở, thời gian gần đây, chính quyền thành phố đã cho lát gạch, sơn lan can, trồng cây xanh để tạo điểm nhấn mỹ quan đô thị, nhiều hàng quán cũng được mở bán dọc theo tuyến kênh, thế nhưng, tình trạng ô nhiễm nguồn nước và rác thải thì vẫn cứ tiếp diễn. Bà Nguyễn Thị Bi - một hộ dân sống ở Phường 2 (TP. Bạc Liêu) bức xúc cho biết: “Chính quyền ra quân thu dọn được vài bữa thì đâu lại vào đấy, rác thải vẫn ùn ứ và bốc mùi hôi thối”.

Ngoài ra, trên địa bàn thành phố còn có rất nhiều tuyến kênh, rạch khác cũng đang kêu cứu bởi đang trong cảnh “hấp hối”, từng ngày biến thành “kênh chết” do thói quen xấu - vứt rác bừa bãi.

Cần nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng là một trong những giải pháp lâu dài và bền vững cần thiết trong việc bảo vệ môi trường để trả lại màu xanh vốn có cho những dòng kênh, rạch. Các cấp, ngành, địa phương cần đẩy mạnh tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền về tầm quan trọng của việc giữ gìn vệ sinh môi trường, thu gom, xử lý, quản lý rác và chất thải. Qua đó, chuyển đến cộng đồng những thông điệp rõ ràng về tác động tiêu cực của việc xả rác, đổ rác bừa bãi đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, xây dựng và nâng cấp hệ thống thu gom rác công cộng, bao gồm các thùng rác đủ số lượng, đặt đúng nơi và được vệ sinh định kỳ, khuyến khích việc phân loại chất thải.

Bên cạnh đó, tăng cường trách nhiệm của cộng đồng trong việc giám sát hành vi xả rác và đảm bảo tuân thủ quy định về việc xử phạt vi phạm. Sử dụng công nghệ và hệ thống camera để giám sát các khu vực nhạy cảm. Khuyến khích và tạo điều kiện cho hoạt động thực thi văn hóa xanh thông qua việc tổ chức các hoạt động tình nguyện, cuộc thi, sự kiện môi trường để tạo động lực và lòng tự hào cho cộng đồng tham gia vào việc bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh việc giám sát, xử phạt nghiêm minh đối với những hành vi vi phạm quy định về xả rác, đổ rác bừa bãi. Đồng thời, thực hiện kiểm tra đột xuất và xử lý nhanh chóng các trường hợp vi phạm để tạo ra sự tự giác và tuân thủ từ phía cộng đồng.

Giữ gìn vệ sinh môi trường là một trong những việc làm rất quan trọng nhằm bảo vệ, nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi người dân và cả cộng đồng. Để làm được điều này, mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng cùng chung tay bảo vệ, làm cho môi trường ngày càng xanh - sạch - đẹp. Mặt khác, cần có các giải pháp lâu dài như: có biện pháp thu gom, xử lý rác hiện đại và có kế hoạch phù hợp, nhất là tại các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh.

Chí Linh