Thứ hai, 16-11-26 10:56:09
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Ký ức những ngày tháng Tám

Báo Cà Mau Hơn 8 thập kỷ đã trôi qua kể từ mùa thu lịch sử năm 1945, những người từng trực tiếp tham gia Cách mạng Tháng Tám nay phần lớn đã ở tuổi xưa nay hiếm. Ký ức có thể phai theo năm tháng, nhưng với ông Trần Quang Thiều, cán bộ tiền khởi nghĩa đang sinh sống tại phường Bạc Liêu, khí thế những ngày tháng sục sôi của mùa thu năm ấy vẫn hiện lên rõ nét qua từng câu chuyện.

Tuổi 15 và những ngày xuống đường

Ở tuổi 96 với gần 60 năm tuổi Ðảng, ông Trần Quang Thiều vẫn giữ được sự minh mẫn hiếm có. Hằng ngày, ông đọc sách báo, xem truyền hình, tham gia sinh hoạt chi bộ và các hội, đoàn thể. Những việc cá nhân, ông vẫn tự thu xếp. Nhưng có lẽ, điều khiến người đối diện ấn tượng nhất là trí nhớ của ông về những năm tháng chiến tranh.

Sinh năm 1930, trong một gia đình có truyền thống cách mạng ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, năm 1945, khi mới 15 tuổi, cậu thiếu niên Trần Quang Thiều chưa hiểu hết ý nghĩa của hai chữ “cách mạng” nhưng vẫn hăng hái tham gia cùng người thân. Khi thì rải truyền đơn, lúc rước đuốc, hô khẩu hiệu, xuống đường cùng người dân trong những ngày không khí cách mạng dâng cao. Ông nhớ, những buổi tối khi ấy, từ người già đến trẻ nhỏ đều có thể cầm đuốc xuống đường. Ðoàn người nối nhau đi trong tiếng hô vang, thể hiện quyết tâm giành độc lập, không cam chịu cảnh nước mất, nhà tan.

Với một cậu bé 15 tuổi, cách mạng có thể chỉ là những cuộc xuống đường, những đoàn người cầm đuốc và những khẩu hiệu vang lên trong đêm. Nhưng chính không khí ấy đã gieo vào tâm trí ông những nhận thức đầu tiên về quê hương, đất nước và khát vọng độc lập.

Sau Cách mạng tháng Tám, ông Thiều tham gia dân quân du kích bí mật. Khi quân Pháp trở lại, làng quê trở thành vùng chiến sự, những trận pháo kích diễn ra thường xuyên. Như bao người dân Việt lúc nước mất nhà tan, gia đình ông cũng chịu mất mát rất lớn khi 30 người thân trong họ hàng bị sát hại những năm kháng chiến chống Pháp, trong đó có cha ông. Nỗi đau của gia đình thôi thúc ông ý chí cầm súng chiến đấu bảo vệ người thân, quê hương, đất nước.

Ông Trần Quang Thiều ghi chép cẩn thận từng sự kiện vào quyển sổ tay nhuốm màu thời gian.

Từ một thiếu niên đi theo các cuộc xuống đường, ông Thiều từng bước trưởng thành trong hào khí cách mạng. Năm 1948 chính thức nhập ngũ, năm 1953, ông tham gia Chiến dịch Ðiện Biên Phủ. Hoà bình lập lại ở miền Bắc, nhưng cuộc kháng chiến vì độc lập, thống nhất đất nước vẫn tiếp diễn. Năm 1966, ông tái ngũ, một năm sau vào Nam chiến đấu. Năm 1968, ông tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu Thân, đến năm 1971 thì bị thương, sau đó rời quân ngũ vì sức khoẻ. Năm 1976, ông được điều vào công tác tại tỉnh Minh Hải và đến năm 1990 nghỉ hưu. Một đời người đi qua những cuộc chiến tranh, từ mùa thu năm 1945 đến những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, những gì ông chứng kiến là những trang sử được viết bằng tuổi trẻ và sự hy sinh của biết bao người.

Giữ lửa cách mạng trong truyền thống gia đình

Ðiều đáng quý ở ông Thiều là sau những năm tháng chiến tranh, ông không kể về mình như một người có công. Ông thường nhắc con cháu về giá trị của cuộc sống hoà bình, về truyền thống gia đình và trách nhiệm của mỗi người đối với quê hương, đất nước. Các con, cháu được ông nhắc nhở phải chăm lo học hành, sống tử tế, biết giữ gìn truyền thống của gia đình.

Bà Trần Thị Thuỷ, người con thứ sáu của ông, cho biết những câu chuyện về truyền thống cách mạng luôn được cha nhắc nhở trong gia đình. “Ba mẹ nói gia đình là gia đình truyền thống cách mạng, bên nội, bên ngoại đều tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Tôi noi theo truyền thống tốt đẹp của ông bà làm những gì tốt cho đất nước và dạy con cháu phải giữ truyền thống ấy”.

Kệ sách ngăn nắp những tài liệu sách báo mà ông lưu giữ.

Với gia đình ông Thiều, lịch sử không nằm trong những trang sách xa xôi. Lịch sử hiện diện trong ký ức của người cha, người ông; trong những câu chuyện được kể lại qua mỗi buổi sum họp. Những câu chuyện ấy có thể bắt đầu bằng một đoàn người cầm đuốc đi trong đêm, những tiếng hô vang giữa làng quê năm 1945, rồi nối dài qua những năm tháng chiến đấu của một đời người.

Hơn 80 năm đã đi qua, thế hệ trực tiếp tham gia Cách mạng tháng Tám ngày càng ít dần. Những nhân chứng lịch sử rồi sẽ trở thành một phần ký ức, vì vậy, mỗi câu chuyện được ghi lại hôm nay càng trở nên quý giá và cần được lưu giữ để trao truyền. Bởi khi một nhân chứng kể lại câu chuyện của mình, đó là lúc một phần lịch sử được đánh thức trong tâm thức của thế hệ hôm nay, giúp họ biết trân trọng hoà bình, biết ơn những người đã hy sinh và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước./.

Lê Thái - Lâm Cường

Hẹn một ngày về!

Hành trình thu thập mẫu sinh phẩm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mở ra hy vọng cho nhiều gia đình. Nỗi trăn trở của những người quản trang, ký ức nghẹn ngào của đồng đội và niềm mong mỏi của thân nhân cùng hướng về một điều là trả lại tên cho các anh, đưa các anh về với gia đình. 

Những ngày ở Trường Bổ túc văn hoá công nông 1

Ðầu tháng 9/1975, tôi về nhận nhiệm vụ ở Trường Bổ túc văn hoá công nông 1 (tỉnh Minh Hải cũ), với mức lương 83 đồng.

Khúc tráng ca dưới làn đạn

Tháng 10/1961, trên vùng đất Ðầm Dơi, cuộc đấu tranh chính trị trực diện đã diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khốc liệt. Hàng ngàn người dân, phần lớn là phụ nữ và nông dân, từ các ngả đường, những dòng kênh, con rạch, chèo xuồng tiến về Chi khu Ðầm Dơi, mang theo những khẩu hiệu đòi chấm dứt càn quét, khủng bố, đàn áp. Họ không mang theo súng đạn. Vũ khí của họ là lòng yêu nước, ý chí đấu tranh và niềm tin vào lẽ phải.

Dấu ấn những con tàu không số

Tháng 4/2025, tỉnh Cà Mau tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt cho Bến Vàm Lũng. Trong nghi thức thả thuyền và hoa tưởng niệm các liệt sĩ “tàu không số” hy sinh trên biển Cà Mau, có 2 người lính già khó nhọc dìu nhau lên tàu tham dự. Họ muốn được ra biển khơi, muốn thêm một lần sống lại tuổi đôi mươi khốc liệt mà đầy tự hào, muốn được gửi lòng mình vào những cánh hoa tưởng nhớ những đồng đội vì nhiệm vụ thiêng liêng mà hoà máu xương vào biển cả.

“Hoa lửa” trên đường 1C huyền thoại

Ra đời trong phong trào "5 xung phong" chống Mỹ cứu nước, ngày 13/5/1966, Ðại đội Nguyễn Việt Khái 1 hành quân về R. Các đại đội Nguyễn Việt Khái 2 và 3 cũng lên đường nhận nhiệm vụ ở tuyến vận tải 1C trong đội hình Liên đội 1 Thanh niên xung phong (TNXP) Tây Nam Bộ vào giữa năm 1967. Sau đó, các đại đội Quyết thắng 1, 2 và 3 hoạt động theo phương thức hợp - tan ở địa bàn Cái Lớn - Ba Ðình nối tuyến 1C về Cà Mau.

Ðêm tháng Mười

Giữa năm 1959, cách mạng miền Nam nói chung, địa bàn huyện Ngọc Hiển nói riêng, phải đương đầu với những khó khăn chồng chất. Luật 10/59 của chính quyền Ngô Ðình Diệm do Mỹ dựng lên đã tổ chức các chiến dịch "Tố cộng, diệt cộng", tiến hành càn quét, đánh phá liên miên; bọn tề điệp, ác ôn ngóc đầu dậy, nhất là tổ chức tự vệ hương thôn, trước họng súng và trong cửa nhà tù của chúng, những người dân lương thiện, bất cứ ai cũng đều có thể bị chúng quy là Việt cộng.

Lần đầu xem chiếu bóng

Một chiều đầu tháng 10/1966, được tin Ðội chiếu bóng Cà Mau - Ninh Bình thực hiện buổi chiếu đầu tiên ở Vịnh Dừa, cách cơ quan chúng tôi hơn 2 cây số, ai nấy đều háo hức. Bởi, chúng tôi đều sinh ra và lớn lên ở nông thôn, không ai biết chiếu bóng là gì. Còn bởi phim ảnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hậu phương lớn của miền Nam, tất cả vì miền Nam ruột thịt.

Nhớ thương đồng đội

Năm 1978, cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Như, ấp Láng Giài, xã Hoà Bình, khi ấy đang độ tuổi đôi mươi, thực hiện nhiệm vụ tại Sư đoàn 4 (Quân khu 9) chiến đấu trên chiến trường biên giới Tây Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức về những ngày tháng chiến đấu vẫn vẹn nguyên trong tâm trí. “Ðồng đội tôi năm đó được 35 người, giữa chiến trường ác liệt, nhiều người đã ngã xuống ngay trên tay tôi. Ðến nay, đồng đội tôi chỉ còn lại 3 người”, bà Như rơm rớm nước mắt.

Lắng nghe lịch sử giữa trùng khơi

Hành trình “Biển đảo quê hương” với chủ đề “Theo dấu chân anh hùng - Tuổi trẻ sắt son niềm tin với Ðảng” của Tuổi trẻ tỉnh Cà Mau vừa qua đưa đoàn viên, thanh niên (ÐVTN) đến với Côn Ðảo (Thành phố Hồ Chí Minh), nơi mỗi phần mộ, mỗi câu chuyện đều gắn với những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ nhưng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

“Buổi phát thanh gởi về Nam”

Tháng 8/1959, cách mạng miền Nam chịu tổn thất nặng nề do Mỹ - Diệm thực hiện chính sách khủng bố tàn bạo, bắn giết, bắt tù đày tất thảy những người chúng cho là "Việt cộng". Nghị quyết 15 của Trung ương nhằm chuyển hướng chiến lược của cách mạng miền Nam còn trong giai đoạn triển khai...