Làm mới văn hóa truyền thống

Trong buổi đối thoại cùng hơn 300 thanh niên với chủ đề “Thanh niên Việt Nam tiên phong phát triển khoa học -  công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” mới đây, Thủ tướng Chính phủ - Phạm Minh Chính đã biểu dương giới trẻ khi làm mới văn hóa truyền thống.

Và MV Bắc Bling (Bắc Ninh) của ca sĩ Hòa Minzy đã được gọi tên khi sản phẩm âm nhạc đặc biệt này “tạo động lực, truyền cảm hứng và làm mới lại nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc” - theo ghi nhận của Thủ tướng!

“Bão” view cho âm nhạc dân tộc

MV “Bắc Bling” của ca sĩ Hòa Minzy, cùng với sự góp mặt của Nghệ sĩ ưu tú Xuân Hinh và khoảng 300 người dân địa phương đã tạo nên một không gian nghệ thuật đậm dấu ấn văn hóa Bắc Ninh. Kết hợp giữa âm hưởng dân gian và màu sắc hiện đại, “Bắc Bling” tôn vinh di sản Quan họ và lan tỏa niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc nói chung. Chạm mốc 100 triệu view được hay không chưa nói trước, nhưng MV này làm được quá nhiều điều cho đến hiện tại: giành vị trí top 1 trending trên YouTube Việt Nam trong nhiều ngày, thậm chí là top 2 thế giới và “gây bão” tại các quốc gia như Australia, Singapore và Hàn Quốc. Một sản phẩm âm nhạc đã góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế, khẳng định vị thế và tiềm năng của nhạc Việt trên bản đồ âm nhạc toàn cầu!

“Trống cơm” cũng từng là hiện tượng của chương trình “Anh trai vượt ngàn chông gai” khi vừa ra mắt đã nhận được “bão view” (giữa năm 2024) và lọt top 1 trong số các video âm nhạc thịnh hành trên YouTube lúc ấy.

Cách đây khá lâu, ca sĩ Hoài Lâm biểu diễn thăng hoa khi hóa thân thành nghệ nhân Hà Thị Cầu và kéo đàn nhị hát “Xẩm thập ân” trong chương trình “Gương mặt thân quen” năm 2014 đã nhận được lời khen của Ban giám khảo và sự cổ vũ đầy phấn khích từ hàng ghế khán giả...

Những nét đẹp văn hóa độc đáo của Bắc Ninh, điệu hò của dân ca Bắc Bộ, tiếng trống cơm, đờn bầu, đờn nhị, hát xẩm... khi được làm mới trên sân khấu hiện đại, khoe sắc trong những chương trình âm nhạc trên truyền hình luôn thu hút lượng khán giả hâm mộ “khủng”. Đáng mừng ở cả hai khía cạnh: thứ nhất, những người tạo ra các MV, dàn dựng những chương trình nghệ thuật ấy đã biết thổi luồng gió mới, tạo sinh khí mới cho nghệ thuật truyền thống nói chung, khi ấy, âm nhạc đã gánh được cả nhiệm vụ gìn giữ, phát huy và lan tỏa rộng những giá trị văn hóa bản sắc của dân tộc; thứ hai là khán giả Việt, nhất là giới trẻ chưa bao giờ quay lưng với văn hóa truyền thống của đất nước mình!

Các loại hình nghệ thuật truyền thống cần được làm mới để phù hợp với thời đại mới. Trong ảnh: Một tiết mục văn nghệ trong Lễ giỗ Tổ sân khấu Việt Nam do Nhà hát Cao Văn Lầu trình diễn. Ảnh: C.T

“Quốc tế hóa” văn hóa truyền thống

Ngoài “Bắc Bling”, nền âm nhạc Việt Nam cũng từng sở hữu loạt ca khúc làm nên kỳ tích, tạo hiệu ứng bùng nổ tại nhiều thị trường lớn. Có thể kể đến “See tình” (Hoàng Thùy Linh), “Vũ trụ có anh” (Phương Mỹ Chi), “2 phút hơn” (Pháo)... Với những sản phẩm âm nhạc gây tiếng vang như thế này, nhạc Việt đang tự khẳng định bước phát triển vững vàng trên bản đồ âm nhạc thế giới!

Công chúng yêu thích âm nhạc đã đi từ ngỡ ngàng đến ngưỡng mộ khi thưởng thức sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian với các loại hình hiện đại như pop, rap… Điển hình là “Về nghe mẹ ru” của Nghệ sĩ nhân dân Bạch Tuyết và ca sĩ Hoàng Dũng; “Phấn hoa màu son” của Nghệ sĩ ưu tú Thoại Mỹ và ca sĩ H-Kray; “Xẩm Hà Nội” do Hà Myo trình diễn kết hợp hát xẩm với rap, nhạc điện tử; hay cô đào Biện Thuy quê gốc Bạc Liêu cũng đã có màn kết hợp ca vọng cổ với bản nhạc hit “Qua cầu rước em” vô cùng dễ thương trong hành trình chinh phục ngôi vị quán quân chương trình Học viện cải lương 2024...

Trở lại cuộc đối thoại với thanh niên ở trên đã đề cập, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chia sẻ cảm xúc: “Rất mừng khi các bạn trẻ hiện nay làm sống động văn hóa dân tộc, có những sản phẩm cuốn hút không những trong nước mà còn là ngoài nước”. Người đứng đầu Chính phủ khẳng định và kỳ vọng rằng, thanh niên phải là lực lượng đi đầu trong số hóa dữ liệu về các di sản văn hóa, các “địa chỉ đỏ”, tạo nền tảng trực tuyến để giới thiệu nghệ thuật truyền thống như chèo, tuồng, nghệ thuật, cải lương... rộng rãi không chỉ trong nước mà còn ra phạm vi quốc tế.

Những MV, chương trình thực tế trên truyền hình được nhiều nghệ sĩ trẻ làm mới bằng cách kết hợp, lồng ghép âm nhạc dân gian với nhạc đương đại, thu hút số lượng người xem kỷ lục là minh chứng sống động cho thấy trọng trách gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc theo cách của người trẻ đang phát huy hiệu quả và đi đúng “đường ray”. Văn hóa truyền thống vừa bảo tồn những giá trị bất biến mà vẫn thích ứng với thời đại, vẫn “cuốn” được thế hệ sinh sau đẻ muộn!

Riêng ở Bạc Liêu, bản “Dạ cổ Hoài lang” của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu từng được cố nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển quốc tế hóa thành 3 thứ tiếng phổ biến trên thế giới: Anh, Pháp và Trung Quốc. “Dạ cổ Hoài lang” xuất hiện trên sàn diễn “Anh trai vượt ngàn chông gai” cũng nhận mưa lời khen khi gửi gắm thông điệp gìn giữ âm nhạc truyền thống và những giá trị đẹp của văn hóa dân tộc từ một tuyệt tác âm nhạc. Tin rằng, tương lai sẽ còn những câu chuyện nối dài cho khúc nhạc lòng bất hủ này, ở một phạm vi rộng hơn nữa.

Thực tế đã chứng minh chắc chắn, quốc tế hóa, làm cho văn hóa truyền thống nói chung, âm nhạc dân tộc nói riêng lan tỏa tinh hoa ra thế giới không khó, nếu có những yếu tố gắn chặt nhau: trí tuệ, đam mê, tâm huyết và những ghi nhận, biểu dương của người đứng đầu Chính phủ trong một cuộc đối thoại với thanh niên - sự trợ lực thiết thực tạo thêm động lực để người trẻ làm mới văn hóa truyền thống.

Cẩm Thúy