Lệch chuẩn

Lệch chuẩn là hành vi của cá nhân hay một nhóm người… vi phạm các nguyên tắc, các quy định, chuẩn mực của xã hội. Nói một cách nôm na là hành vi, sở thích của những người muốn “làm nổi”, khác người, không giống ai, xa lạ với chuẩn mực đã có…

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở mức độ “lạ, không giống ai, làm nổi…” thì cũng chỉ là hành vi… “lố” hoặc gây “sốc” cho người chứng kiến.

Có thể thấy sự “lệch chuẩn” của con người (phần nhiều là giới trẻ) có ở mọi khía cạnh của đời sống. Lệch chuẩn có ở hình thức lẫn nội dung, từ suy nghĩ đến hành động, lệch chuẩn từ trong đến ngoài, từ “vô ý” đến cố ý… được biểu hiện đa dạng, đa hình thức: Nào là xăm trổ đầy mình, nào là tóc xanh tóc đỏ, rồi ăn nói nhố nhăng, chửi tục, chửi thề, cố làm cho “giới tính… linh hoạt”…

Điều đáng nói là: Cái gì khác người, xa lạ với chuẩn mực đã có lại là “mục tiêu” của những thành phần lệch chuẩn nhắc tới!

Dư luận hãy còn ngán ngẩm với “hiện tượng” gắn liền với những cái tên như: Khá “Bảnh” (Ngô Bá Khá), Huấn “Hoa Hồng”, “thánh chửi” Dương Minh Tuyền… là những cái tên “giang hồ mạng”, gắn với những hành vi chửi bới, bạo lực, bài bạc, hút chích, cho vay nặng lãi, đòi nợ thuê… được khuếch trương ngạo nghễ lên mạng xã hội.

Có điều rất lạ là những nhân vật… lệch chuẩn ấy lại được số đông - nhất là giới trẻ thích thú, ủng hộ, thậm chí còn xem đó như là “thần tượng”?! - Thần tượng hành vi côn đồ, bất hảo, phát ngôn bừa bãi, lập dị, bất chấp pháp luật…

Nhân đây xin nói một chút về quan niệm thần tượng của giới trẻ ngày nay (tất nhiên là một bộ phận). Ngày xưa (chưa xa lắm), thần tượng của giới trẻ là những ngôi sao, diễn viên, ca sĩ (một thời là Hàn Quốc) hay ngôi sao thể thao, các nhà khoa học… thì nay đã “mở rộng” đến… “giang hồ mạng” không hề có tài cán gì, chỉ giỏi bày ra các chiêu trò lố bịch, vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật…

Nhưng vì sao giới trẻ lại thần tượng? Thật ra là giới trẻ chưa định hướng đúng - sai, xấu - tốt, chưa tường tận giá trị của sự chuẩn mực… “Thần tượng” một kẻ… lệch chuẩn, thì khác nào người thần tượng cũng… lệch chuẩn?

Nên nhớ: Sự thần tượng đúng nghĩa (nghĩa tích cực) là luôn hướng đến cái chân - thiện - mỹ, không có sự “mơ hồ thần tượng”. Thần tượng Khá “Bảnh”, “thánh chửi”… là thần tượng lệch theo tâm lý đám đông, là bị dẫn dắt, “hòa tan” một cách… vô định - tức thần tượng gì ở những “nhân vật” đó, thậm chí người trong cuộc cũng không phân định được?

Nói chi người trẻ, ngay cả người lớn - mà thậm chí người lớn có “hiểu biết”, có chức, có quyền vẫn có suy nghĩ, hành động… lệch chuẩn. Và một khi hành vi ấy… “chệch đường ray”, vượt quá “lằn ranh… chuẩn mực” là lập tức… vi phạm pháp luật!

Trong đại dịch COVID-19, đã bộc lộ nhiều hành vi “vượt lằn ranh” như vậy. Đầu tiên là vụ “lệch chuẩn” của vị Phó Chủ tịch HĐND một huyện của tỉnh Bình Phước, được đoạn clip ghi lại hành động… “oai phong” qua thái độ nói năng, không chấp hành quy định phòng, chống dịch tại một trạm kiểm dịch COVID-19.

Kế đến là vụ đám cưới con trai vị Phó Giám đốc Bệnh viện Hương Khê (Hà Tĩnh). Đám cưới này được tổ chức “hoành tráng” trong… mùa dịch. Một điều đáng chú ý là đám cưới được tiến hành sau khi Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị (Chỉ thị 15-CT/TTg) về quyết liệt thực hiện đợt cao điểm phòng chống dịch, chỉ mới 3 ngày. Đáng nói hơn, vị chủ hôn lại là một Phó Giám đốc ngành Y - một ngành lẽ ra phải đi đầu trong “chấp pháp” về y tế?! Đằng này…

Tiếp nữa là các vụ trốn cách ly, trốn khai báo y tế, lén lúc móc nối, dẫn dắt đưa người nhập cư trái phép vào Việt Nam để… ăn tiền cò, dắt mối bằng cách né tránh các chốt biên phòng một cách liều lĩnh, bất chấp, mù quáng, hiểm nguy, lệch lạc đến vi phạm pháp luật.

Mới đây nhất, vào ngày 5/9, Công an huyện Xuyên Mộc (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) đã khởi tố “vụ án… lệch chuẩn” đến khó tin. Đó là vụ án ngược đãi, hành hạ, đánh đập dã man… của chính mẹ ruột, cậu ruột đối với 5 đứa trẻ (từ 2 đến 10 tuổi) chỉ vì không làm theo “ý mẹ”, “ý cậu” là… đi ăn xin và xin không đủ số lượng theo… quy định. Thế là những trận đòn trút lên đầu, lên cổ mấy đứa trẻ, có đứa bị chích điện đến bất động, đứa bị đánh đến gãy răng, đứa thì bị bỏ đói… và nhiều hành vi ngược đãi khác. Đây quả là “lối sống… lệch chuẩn” đến nhẫn tâm, tàn bạo không thể tin nổi ở con người - nói chi đến tình mẫu - tử.

Vâng, hành vi “chệch đường ray”, vượt quá lằn ranh chuẩn mực là hành vi vi phạm pháp luật. Hành vi lệch chuẩn với hành vi vi phạm pháp luật có ranh giới rất mong manh. Chỉ cần một “cú hích” thiếu tích cực thì lập tức lệch chuẩn dẫn đến phạm pháp.

Vậy nên đừng bao giờ thờ ơ với hành vi… lệch chuẩn - dù chỉ là những hiện tượng, những dấu hiệu nhỏ nhất và hãy có biện pháp uốn nắn kịp thời. Muốn cho cây thẳng phải uốn lúc còn măng - ông bà ta dạy thế!

N.N.K