Truyền hình
Sáng 15/4, Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo “Biến đổi khí hậu, việc làm và sinh kế của lao động trong lĩnh vực thuỷ sản tại Đồng bằng sông Cửu Long”, với sự tham dự của các cơ quan đồng chủ trì, chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại biểu nhiều tỉnh, thành trong khu vực.
Kết quả nghiên cứu định tính do Trung tâm Tư vấn Chính sách Nông nghiệp thực hiện tại Cà Mau và An Giang (6 xã, với 6 nhóm lao động thuỷ sản) cho thấy, biến đổi khí hậu, biến động thị trường và suy thoái môi trường đang tác động sâu sắc đến việc làm, thu nhập và sinh kế của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu tập trung đánh giá mức độ dễ tổn thương của các hộ gia đình, phân tích các biện pháp ứng phó hiện nay và đề xuất giải pháp phù hợp.
Hội thảo có sự tham dự của Chi cục Thuỷ sản Cà Mau, Trung tâm Khuyến nông An Giang, Chuyên gia An sinh Xã hội, Ngân hàng Thế giới, Nhóm nghiên cứu của Trung tâm Tư vấn Chính sách Nông nghiệp, UBND các xã, doanh nghiệp, HTX và ngư dân.
Đối với nhóm khai thác xa bờ, rủi ro gia tăng do thời tiết bất thường, số ngày ra khơi giảm, sản lượng và kích thước thuỷ sản suy giảm. Trong khi đó, chi phí đầu vào, nhất là nhiên liệu, tăng cao làm lợi nhuận giảm mạnh. Nhiều chủ tàu gặp khó khăn về tài chính, nợ nần, khả năng chuyển đổi nghề hạn chế; đồng thời đối mặt với tình trạng thiếu lao động và phụ thuộc vào thương lái trong tiêu thụ.
Ông Nguyễn Văn Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ sản tỉnh Cà Mau phát biểu khai mạc hội thảo.
Đối với nhóm đánh bắt gần bờ và trên sông, nguồn lợi thuỷ sản suy giảm nghiêm trọng, môi trường nước thay đổi, ô nhiễm và xâm nhập mặn làm giảm sản lượng. Quy mô sản xuất nhỏ, vốn hạn chế khiến khả năng thích ứng thấp, nhiều hộ chỉ có thể áp dụng biện pháp ngắn hạn như giảm chuyến đi, hoặc dần rút khỏi nghề. Không ít trường hợp tăng cường độ khai thác nhưng thu nhập vẫn giảm, dẫn đến vòng luẩn quẩn nghèo và rủi ro cao.
Trong nuôi trồng thuỷ sản, biến đổi khí hậu làm gia tăng dịch bệnh, giảm tỷ lệ sống của vật nuôi, kéo theo chi phí sản xuất tăng cao, lợi nhuận giảm, thậm chí thua lỗ kéo dài. Một số mô hình thích ứng như lúa - tôm, tôm - rừng cho hiệu quả bước đầu nhưng còn khó nhân rộng do hạn chế về vốn, đất đai và kỹ thuật.
Bà Nguyễn Thị Nga, Chuyên gia An sinh Xã hội, Ngân hàng Thế giới trình bày tham luận về Sinh kế và dịch chuyển việc làm trong lĩnh vực thuỷ sản ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Đối với lao động làm thuê như thuyền viên, công nhân chế biến, việc làm và thu nhập phụ thuộc lớn vào sản lượng và thời tiết, thiếu ổn định và ít được đảm bảo an sinh xã hội.
Xu hướng chuyển đổi sinh kế đang diễn ra nhưng còn mang tính tự phát, thiếu bền vững. Người lao động chủ yếu chuyển sang các công việc phi chính thức như làm thuê, buôn bán nhỏ… song gặp nhiều rào cản về vốn, kỹ năng, đặc biệt là lao động lớn tuổi.
Tiến sĩ Trương Thị Thu Trang, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường trình bày tham luận về "Các phát hiện chính từ nghiên cứu định tính về thích ứng với biến đổi khí hậu, việc làm và sinh kế của lao động trong lĩnh vực thuỷ sản ở Đồng bằng sông Cửu Long".
Từ thực tiễn trên, nghiên cứu đề xuất nhiều nhóm giải pháp. Trong khai thác thuỷ sản, cần thúc đẩy liên kết, góp vốn để phát triển đánh bắt xa bờ; ứng dụng công nghệ như GPS, radar, máy dò cá nhằm nâng cao hiệu quả, giảm rủi ro; đồng thời tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức về chống khai thác IUU. Đối với khu vực ven sông, cần hỗ trợ chuyển đổi sinh kế phù hợp, phát triển mô hình nuôi trồng quy mô nhỏ và cải thiện môi trường nước.
Trong nuôi trồng thuỷ sản, các giải pháp trọng tâm gồm phát triển bảo hiểm thuỷ sản, tăng cường tư vấn kỹ thuật tại chỗ, hỗ trợ mô hình sản xuất thích ứng và đầu tư hệ thống giám sát môi trường. Đồng thời, cần mở rộng tiếp cận tín dụng, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số trong sản xuất.
Đối với lao động, cần từng bước chính thức hoá thị trường việc làm, tăng cường đào tạo kỹ năng, đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp. Phát triển các cụm chế biến, dịch vụ hậu cần và ngành nghề tại địa phương được xem là giải pháp dài hạn để tạo việc làm bền vững, giảm phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chính sách đồng bộ, sát thực tiễn nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đảm bảo sinh kế bền vững và phát triển ngành thuỷ sản theo hướng hiện đại, hiệu quả trong thời gian tới.
Minh Trí - Chí Thức
Xem thêm bình luận