Mở lối cho nông thôn mới hiện đại

​​​​​​​Sau hơn một thập niên triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới, diện mạo nông thôn trong tỉnh có nhiều đổi thay rõ nét. Bước vào giai đoạn 2026-2030, việc UBND tỉnh ban hành Bộ tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới và quy định tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại không chỉ là sự điều chỉnh về tiêu chuẩn đánh giá, mà còn mở ra định hướng phát triển mới, lấy chuyển đổi số, kinh tế xanh và chất lượng cuộc sống của người dân làm trọng tâm.

• Khởi công xây dựng 2 cầu nông thôn tại xã Phước Long
• Khánh thành cầu nông thôn trị giá 250 triệu đồng
• Chung tay xây dựng cầu giao thông nông thôn

Nâng chuẩn để tạo động lực phát triển

Nếu như giai đoạn trước, mục tiêu trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân, thì ở giai đoạn 2026-2030, các tiêu chí được mở rộng theo hướng phát triển toàn diện hơn. Bộ tiêu chí mới bao gồm 10 nhóm tiêu chí, từ quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, đào tạo nguồn nhân lực đến khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường, xây dựng hệ thống chính trị và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Các tiêu chí cũng được phân theo ba nhóm xã, phù hợp điều kiện phát triển của từng địa phương, tạo cơ sở để tổ chức thực hiện hiệu quả và sát với thực tiễn.

Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ là nền tảng để các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Ảnh: NGUYỄN LINH

Đáng chú ý, bộ tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại đặt ra những yêu cầu cao hơn so với trước. Muốn được công nhận, địa phương không chỉ phải đạt chuẩn nông thôn mới mà thu nhập bình quân đầu người còn phải cao hơn ít nhất 10% so với mức quy định của xã nhóm 1 tại thời điểm xét công nhận. Đồng thời, địa phương phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí mới về hạ tầng số, năng lượng tái tạo, mô hình nông nghiệp thông minh, dịch vụ công, môi trường và chất lượng nguồn nhân lực.

Môi trường học tập ngày càng khang trang, hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Theo quy định, 99% ấp phải có hạ tầng băng rộng tốc độ cao; trên 95% hộ dân được kết nối internet; các trường học, trạm y tế và công trình công cộng được kết nối hạ tầng số; có ít nhất một mô hình nông nghiệp thông minh hoặc kinh tế số nông thôn; tối thiểu 30% diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ số và công nghệ cao. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, đưa chuyển đổi số trở thành một trong những động lực phát triển nông thôn trong giai đoạn mới.

Ứng dụng công nghệ trong chế biến tôm xuất khẩu góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại. Ảnh: NGUYỄN LINH

Theo ông Đặng Minh Pháp, Chủ tịch UBND xã An Trạch, bộ tiêu chí mới vừa là áp lực, vừa là cơ hội để các địa phương đổi mới tư duy phát triển.

“Trước đây chúng ta chủ yếu tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông, trường học hay thiết chế văn hóa. Nay yêu cầu đã cao hơn, đòi hỏi phải phát triển đồng bộ cả kinh tế, môi trường và chuyển đổi số. Đây sẽ là động lực để chính quyền cơ sở chủ động xây dựng lộ trình phù hợp, phát huy nội lực, đồng thời huy động sự tham gia của doanh nghiệp và người dân để hoàn thành các mục tiêu đề ra”, ông Pháp chia sẻ.

Theo ông Pháp, việc nâng chuẩn là nhằm hướng đến nâng cao chất lượng thực chất của các tiêu chí, giúp thành quả xây dựng nông thôn mới được duy trì bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Lấy người dân làm trung tâm 

Điểm nổi bật của bộ tiêu chí mới là hướng đến nâng cao chất lượng sống của người dân thay vì chỉ tập trung vào các chỉ số hạ tầng. Nhiều tiêu chí liên quan trực tiếp đến đời sống như: tỷ lệ hộ nghèo đa chiều không quá 1,5%; trên 40% lao động trong độ tuổi có bằng cấp, chứng chỉ nghề; trên 90% chất thải rắn sinh hoạt được phân loại, thu gom, xử lý đúng quy định; xây dựng khu dân cư hiện đại, không gian xanh và huy động cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường.

Người dân lấy số thứ tự điện tử trước khi giải quyết thủ tục hành chính, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ hiệu quả. Ảnh: HỮU THỌ

Không chỉ vậy, các tiêu chí còn khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh, mở rộng thương mại điện tử, phát triển các mô hình dịch vụ nông thôn hiện đại và xây dựng không gian sinh hoạt cộng đồng, góp phần tạo nên diện mạo nông thôn văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hoá địa phương.

Ông Huỳnh Thanh Sơn, ấp Dinh Củ, xã Tân Ân, cho rằng, khi các tiêu chí hướng mạnh vào phát triển sản xuất, chuyển đổi số và môi trường thì người dân sẽ là đối tượng hưởng lợi nhiều nhất.

“Chúng tôi mong muốn không chỉ có đường sá khang trang mà còn có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn, đầu ra sản phẩm ổn định hơn và được tiếp cận các dịch vụ công nhanh chóng qua môi trường số. Khi thu nhập được nâng lên, môi trường sạch đẹp hơn thì người dân sẽ càng có ý thức chung tay giữ gìn những thành quả của chương trình nông thôn mới”, ông Sơn bày tỏ.

Cán bộ, công chức xã An Trạch tham gia lớp tập huấn ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), từng bước nâng cao năng lực chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ.

Ông Giã Văn Xuyên, ấp Ba Mến, xã An Trạch, chia sẻ: “Tôi thấy bộ tiêu chí mới đặt ra yêu cầu cao hơn nhưng cũng rất thiết thực. Người dân mong muốn địa phương tiếp tục đầu tư hạ tầng, hỗ trợ ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao thu nhập. Chúng tôi sẽ tích cực cùng chính quyền giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường và chung sức xây dựng nông thôn ngày càng văn minh, hiện đại”.

Ông Giã Văn Xuyên, ấp Ba Mến, xã An Trạch kỳ vọng bộ tiêu chí mới sẽ tạo thêm điều kiện để người dân nông thôn nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Việc ban hành Bộ tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới và xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030 không chỉ tạo khung pháp lý để các địa phương triển khai thực hiện, mà còn thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc xây dựng nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững. Khi chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng chung sức, những mục tiêu về một vùng quê đáng sống, giàu bản sắc và thích ứng với xu thế phát triển mới sẽ từng bước trở thành hiện thực./.

Bài và ảnh: Trúc Linh