Một số vấn đề xoay quanh tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục

Trong nhiều lần tiếp xúc cử tri, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Bạc Liêu đã nhận được nhiều ý kiến từ phụ huynh học sinh, thầy cô giáo và những người quan tâm liên quan đến tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục (CNGD). Đoàn ĐBQH tỉnh xin thông tin đến cử tri và nhân dân trong tỉnh những vấn đề liên quan đến tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNDG…

Tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục. Ảnh: T.L

Trước hết khẳng định, tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD không phải là sách giáo khoa, mà đây là tài liệu học tập được xây dựng theo chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình hiện hành, do Bộ GD-ĐT ban hành. Sau gần 40 năm thí điểm kể từ năm 1978 trên phạm vi gần 50 tỉnh, thành, có khoảng 800.000 học sinh lớp 1 (bằng gần 50% học sinh lớp 1 cả nước) sử dụng, tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD vẫn được xem là tài liệu thí điểm. Bộ GD-ĐT chưa từng tổ chức thẩm định, đánh giá. Chỉ cho đến kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV (tháng 10/2016), sau khi ĐBQH - Nguyễn Thị Kim Thúy (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng) đề nghị Bộ trưởng Bộ GD-ĐT làm rõ trách nhiệm trong việc thử nghiệm sách CNGD ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước, Bộ GD-ĐT mới tổ chức khảo sát thực tế, thành lập Hội đồng quốc gia thẩm định vào tháng 5/2017.

Kết quả thẩm định của Hội đồng cho thấy, ưu điểm của tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD là cách tiếp cận đi từ âm đến chữ, giúp học sinh hình thành tư duy và phương pháp học tập tích cực. Cách xây dựng các bài học đi từ khái quát đến cụ thể nhằm phát huy tối ưu khả năng của từng học sinh. Nhờ vậy, học sinh tiếp thu kiến thức khá vững, nắm vững cấu tạo ngữ âm tiếng Việt, quy tắc chính tả, cuối năm lớp 1 biết đọc thông, viết thạo. Phương thức dạy học “thầy thiết kế, trò thi công” thể hiện nhất quán trong các bài học; hỗ trợ giáo viên về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, tạo điều kiện cho học sinh tự kiểm tra, đánh giá...

Bên cạnh đó, tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD cũng còn không ít hạn chế, bất cập cần được chỉnh sửa, hoàn thiện. Một số quan điểm dạy học còn cực đoan, không phù hợp với xu thế dạy học hiện đại như “chân không về nghĩa”, mục tiêu giúp học sinh phát triển kỹ năng nói và nghe chưa được thể hiện trong tài liệu... Các hướng dẫn, hoạt động giúp học sinh đọc hiểu bài như tìm hiểu nghĩa của từ, nội dung của câu và đoạn văn, trả lời câu hỏi đọc hiểu chưa được chú trọng. Vì vậy, học sinh có thể đọc văn bản thành tiếng nhưng không hiểu nghĩa. Tài liệu cũng chưa đáp ứng tốt mục tiêu giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, hạn chế này thể hiện rõ nhất qua phần ngữ liệu; một số từ ngữ chưa thông dụng, khó hiểu, không gần gũi với học sinh lớp 1...

Do cách tiếp cận trong tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD khác với cách tiếp cận của sách giáo khoa Tiếng Việt hiện hành nên giáo viên phải được bồi dưỡng, tập huấn về phương pháp, kỹ thuật dạy học, cách thức tổ chức lớp học... mới có thể thực hiện tốt, nhất là với những giáo viên dạy học theo tài liệu này ở năm học đầu tiên. Đối với phụ huynh học sinh, cách tiếp cận của tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD còn xa lạ, không quen nên khó có thể hướng dẫn con em học thêm ở nhà.

Trước thềm khai giảng năm học mới 2018 - 2019, vấn đề sử dụng tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD để dạy cho học sinh một lần nữa gây xôn xao dư luận, còn nhiều ý kiến trái chiều về áp dụng tài liệu này. Ngày 8/9/2018, lãnh đạo Bộ GD-ĐT đã chính thức có ý kiến, theo đó, năm học 2017 - 2018, Bộ GD-ĐT đã tổ chức rà soát, tinh giảm các nội dung không phù hợp và tổ chức thẩm định lần hai. Đồng thời, tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD đã được các tác giả chỉnh sửa, hoàn thiện theo kết luận của Hội đồng thẩm định. Căn cứ kết luận của Hội đồng thẩm định, Bộ GD-ĐT hướng dẫn các sở GD-ĐT triển khai tài liệu Tiếng Việt lớp 1 CNGD phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, trên nguyên tắc tự nguyện của nhà trường trong các năm học 2017 - 2018 và 2018 - 2019 ở những nơi đang triển khai, không mở rộng để giữ ổn định cho đến khi thực hiện sách giáo khoa chương trình giáo dục phổ thông mới.

NGUYỄN HUY THÁI

 (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bạc Liêu)