Nâng cao chất lượng công tác thẩm tra văn bản

(CMO) Một trong những khâu quan trọng quyết định chất lượng của văn bản nghị quyết là việc thẩm tra văn bản. Nâng cao chất lượng thẩm tra chính là một trong những điểm đổi mới của HĐND tỉnh Cà Mau trong thời gian qua.

Nghị quyết của HĐND là một loại văn bản đặc biệt, được xây dựng căn cứ trên các quy định của Hiến pháp, pháp luật và áp dụng thực tế tại một địa phương cụ thể, với từng lĩnh vực cụ thể. Chính vì có vai trò hết sức quan trọng như vậy nên quy trình ban hành, xây dựng cũng phải thực hiện trên nguyên tắc nghiêm túc, cẩn trọng để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và hợp lý của văn bản.

Theo quy định hiện hành, để một nghị quyết được trình kỳ họp chính thức của HĐND phải qua nhiều bước. Đầu tiên là căn cứ trên tình hình thực tế, căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành, có sự đối chiếu, so sánh với các địa phương khác, một vấn đề hoặc một lĩnh vực sẽ được đề xuất tiến hành nghiên cứu để xây dựng dự thảo nghị quyết. Dự thảo nghị quyết phải đáp ứng được các đòi hỏi như tính cần thiết, các căn cứ pháp luật, nội dung cụ thể, phạm vi, đối tượng được áp dụng, điều chỉnh…

Thường các dự thảo nghị quyết sẽ được các cơ quan, ngành chức năng phụ trách lĩnh vực xây dựng do có chuyên môn và am hiểu sâu. Phó chủ tịch HĐND tỉnh Dương Huỳnh Khải từng nhiều lần nhấn mạnh: “Xây dựng dự thảo nghị quyết cẩn thận là tiền đề hết sức quan trọng để ban hành các nghị quyết chất lượng, hiệu lực và hiệu quả”.

Xây dựng văn bản, nghị quyết là khâu quan trọng để hiện thực hoá đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật vào thực tiễn đời sống. (Ảnh: Các đại biểu HĐND tỉnh giám sát thực tế tại Trường Cao đẳng nghề Việt Nam - Hàn Quốc).

Dự thảo nghị quyết sẽ được cơ quan thẩm tra văn bản (thường là Sở Tư pháp) đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp và các yêu cầu về kỹ thuật văn bản, nội dung văn bản. Sở, ngành chủ trì xây dựng dự thảo sẽ có văn bản ghi nhận và bổ sung các yêu cầu của cơ quan thẩm tra văn bản, tiếp tục hoàn chỉnh văn bản một bước nữa trước khi trình UBND xem xét để làm tờ trình gởi đến HĐND. Hội nghị thẩm tra văn bản được coi là bước hết sức quan trọng để hoàn thiện một dự thảo nghị quyết trình kỳ họp chính thức. HĐND tỉnh Cà Mau cũng đã tập trung cải thiện chất lượng của hội nghị này, huy động được tâm huyết và trí tuệ của các cấp, ngành liên quan.

Đơn cử tại hội nghị thẩm tra vừa qua của Ban Pháp chế và Ban Văn hoá - Xã hội, HĐND thẩm tra các văn bản, tờ trình chuẩn bị cho kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh khoá IX. Thông thường, các kỳ họp thẩm tra diễn ra tương đối nhanh, tuy nhiên, để nâng cao chất lượng thẩm tra, các ban HĐND chủ trì thẩm tra thường làm việc 1 hoặc 2 ngày để lắng nghe các ý kiến đánh giá, bổ sung, nghĩa là hết vấn đề chứ không phải hết thời gian.

Ông Nguyễn Sơn Ca, Trưởng Ban Pháp chế, cho rằng: “Làm tốt công tác chuẩn bị dự thảo, các báo cáo trình kỳ họp chính là một trong những vấn đề có ý nghĩa tác động trực tiếp đến chất lượng kỳ họp, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của HĐND”. Tại hội nghị thẩm tra, HĐND sẽ phân công 1 phó chủ tịch hoặc chủ tịch trực tiếp tham dự, có chuyên viên làm thư ký sẽ tổng hợp tất cả các ý kiến và đại diện lãnh đạo các ban, văn phòng. Thủ trưởng đơn vị, sở, ngành xây dựng dự thảo, Chủ tịch UBND tỉnh hoặc Phó chủ tịch UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực tham dự. Các thành viên của ban chủ trì hội nghị thẩm tra cũng sẽ được triệu tập về dự hội nghị".

Cũng tại hội nghị thẩm tra vừa qua, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Thân Đức Hưởng nhấn mạnh việc tập trung nâng cao chất lượng thẩm tra: “Các văn bản ban hành cần phải đúng luật định, bám sát các quy định hiện hành và phải phù hợp với thực tiễn. Nghị quyết ban hành có tác động trực tiếp, lâu dài và liên tục lên các đối tượng áp dụng, thế nên cần phải nghiên cứu, chuẩn bị hết sức chu đáo, kỹ lưỡng”.

Theo ông Thân Đức Hưởng, những gì thuộc thẩm quyền của địa phương thì tập trung bàn sâu, những vấn đề thuộc cấp thẩm quyền cao hơn không nên mang ra mổ xẻ, bởi chỉ mất thời gian và không giải quyết được vấn đề.

Riêng đại biểu Trần Chánh Quang, Trưởng Ban Dân tộc HĐND, cho rằng: “Dự thảo nghị quyết là những văn bản hết sức quan trọng, cụ thể hoá chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, là văn bản có tính áp dụng và triển khai trên thực tế nên cần chính xác, kịp thời, hợp pháp và hợp lý”.

Hội nghị thẩm tra ngoài việc đóng góp vào kỹ thuật trình bày, các đại biểu còn tập trung bổ sung, phân tích, đánh giá và cung cấp thông tin về vấn đề, lĩnh vực thảo luận. Nhiều vấn đề được phát hiện, bổ sung hết sức kịp thời tại hội nghị thẩm tra, nói như ông Nguyễn Sơn Ca là: “Hội nghị thẩm tra là khâu quyết định đến chất lượng xây dựng văn bản của HĐND. Tại đây, tất cả các ý kiến đều được ghi nhận, hoan nghênh trên tinh thần cầu thị, xây dựng và thẳng thắn, cởi mở”.

Một trong những nội dung được coi là hết sức đổi mới của hội nghị thẩm tra đó là tăng cường tính phản biện của các đại biểu tham dự. Chưa bao giờ tính phản biện lại được chú trọng nhiều đến thế trong quá trình xây dựng văn bản. Các ban HĐND, các đại biểu HĐND sẵn sàng tạm hoãn ban hành nghị quyết nếu xét thấy chưa thật sự hoàn thiện, chưa cần thiết hoặc còn nhiều ý kiến trái chiều. Các vấn đề này được tiếp tục bàn bạc, lấy ý kiến của nhiều phía, nhất là ý kiến của cử tri để đảm bảo từng văn bản ban hành đều thật sự vì lợi ích của nhân dân. Đổi mới và nâng cao chất lượng thẩm tra văn bản cũng vì thế mà từng bước được cải thiện. Tín hiệu ấy cho thấy, một cơ quan quyền lực đại diện cho nhân dân đang làm tốt vai trò, chức trách và nhiệm vụ được giao phó./.

Quốc Rin