Ngăn chặn bạo lực để xây dựng xã hội văn minh

>>> Bài 2: Nhức nhối nạn giải quyết xung đột bằng bạo lực

Bài cuối: Chấm dứt bạo lực, vun đắp yêu thương

“Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại” - câu nói của ông bà xưa khẳng định sự cần thiết của lòng bao dung và thức tỉnh mỗi người khi không may phạm sai lầm vẫn còn giữ nguyên giá trị. Đời người ai cũng có thể mắc sai lầm, quan trọng là phải nhìn thẳng vào sự việc, chịu trách nhiệm với lỗi lầm của mình. Bác Hồ đã dạy “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên”, trong đó giáo dục bằng tình yêu thương sẽ là một phương cách để giảm bạo lực (BL).

Hoạt động ngoại khóa xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường tại Trường THPT Chuyên Bạc Liêu. Ảnh: Kim Chúc

Hành động vì một xã hội không bạo lực

“Nguyên nhân tình trạng bạo lực gia đình (BLGĐ) tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. Đối tượng bị bạo lực (BL) phần lớn là phụ nữ, người gây ra BL chủ yếu là nam giới; trên thực tế BLGĐ thường xuyên xảy ra ở những gia đình mắc vào tệ nạn cờ bạc, rượu chè, nghiện ngập ma túy, túng thiếu, khó khăn về kinh tế, thiếu việc làm, kết hôn sớm, ngoại tình, phần lớn là do sự bất bình đẳng giới (BĐG). Bên cạnh đó là thiếu các kỹ năng ứng xử, cách giải quyết không phù hợp dẫn đến gia đình có sự mâu thuẫn, xung đột không thể hàn gắn…”, Giám đốc Sở VH-TT-TT&DL - Trần Thị Lan Phương cho biết.

Cũng từ thực trạng này, Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực trong thực hiện công tác phòng, chống BLGĐ. Sự ra đời của Luật BĐG năm 2006, Luật Phòng, chống BLGĐ năm 2007, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Luật Trẻ em năm 2016 là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình, nhất là người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em. Kết quả thực hiện Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2011 - 2020 tại Bạc Liêu cũng tạo ra những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị và các tầng lớp nhân dân trên các lĩnh vực đời sống xã hội và gia đình. Tình hình vi phạm pháp luật về BĐG và BLGĐ giảm so với trước đây. Các mục tiêu BĐG được lồng ghép thực hiện với các phong trào thi đua yêu nước của phụ nữ; thi đua Vì an ninh Tổ quốc; việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Qua đó tạo điều kiện để lực lượng phụ nữ trong các cấp, các ngành nâng cao nhận thức, trách nhiệm về các quyền cơ bản và khẳng định vị trí của mình trên các lĩnh vực đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, từng bước nâng cao tỷ lệ nữ tham gia vào các vị trí lãnh đạo.

Một trong những điểm dễ nhận biết nhất trong kết quả thực hiện BĐG, đó chính là việc phân công, sắp xếp lại công việc trong gia đình một cách hài hòa, hợp lý giữa người vợ và người chồng. Người phụ nữ được tôn trọng và được tham gia nhiều hơn vào các quyết định quan trọng về kinh tế. Phụ nữ có nhiều điều kiện hơn để tham gia học tập và các hoạt động xã hội, song vẫn tôn trọng các giá trị truyền thống, tăng cường sự gắn kết gia đình, duy trì bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương.

Hội LHPN phường Nhà Mát (TP. Bạc Liêu) tuyên truyền về công tác phòng, chống bạo lực gia đình và bình đẳng giới cho hội viên phụ nữ địa bàn phường. Ảnh: T.Q

Hài hòa phương pháp giáo dục với chế tài, xử lý

Theo Trung tướng Trần Ngọc Hà - Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), các vụ án xảy ra do mâu thuẫn như: Tranh chấp đất đai, tài sản; ghen tuông tình ái; mâu thuẫn trong sinh hoạt hằng ngày hoặc bột phát khi sử dụng rượu bia; va chạm giao thông... chiếm trên 80% tổng số vụ án hình sự. Công tác phòng ngừa tội phạm do nguyên nhân xã hội đòi hỏi phải có sự vào cuộc của hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và quần chúng nhân dân, trong đó lực lượng công an là chủ công, nòng cốt. Các giải pháp bao gồm chủ động triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch, đợt cao điểm, các biện pháp để huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong phòng, chống tội phạm; nâng cao hiệu quả công tác nắm tình hình, quản lý cư trú, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự; tổ chức tuần tra, kiểm soát thường xuyên nhằm phát hiện, ngăn chặn, giải quyết kịp thời các hành vi bạo lực, côn đồ... Bên cạnh đó, phải từng bước bịt kín sơ hở, thiếu sót trong quản lý nhà nước về an ninh trật tự, chú trọng kết hợp giữa phòng ngừa, giáo dục với đấu tranh trấn áp, lấy phòng ngừa làm chính, coi trọng phòng ngừa xã hội, phòng ngừa từ gia đình và cơ sở.

Liên quan đến vấn nạn bạo lực học đường (BLHĐ), vừa qua Sở GD-KH&CN tỉnh tổ chức hội nghị trực tuyến với Ban Giám hiệu các trường về chuyên đề “Phòng ngừa và ngăn chặn tình trạng BLHĐ”. Đánh giá việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng, chống BLHĐ là vấn đề quan trọng, cần sự chung tay của các em học sinh, thầy cô nhà trường và cả xã hội; các đại biểu dự hội nghị cũng thống nhất cần chú trọng quản lý, ngăn chặn và chế tài hiệu quả những hoạt động có tác hại đến môi trường văn hóa xã hội, nghiêm cấm các trò chơi điện tử, phim ảnh BL.

BLHĐ xảy ra do nhiều nguyên nhân từ phía gia đình, nhà trường và từ cộng đồng, xã hội, các phương tiện truyền thông (phim, ảnh mang tính BL), cho nên, giải pháp phòng, chống cũng được đưa ra từ các khía cạnh đó. Trong nhiều giải pháp để giải quyết BLHĐ, Sở GD-KH&CN cho rằng giáo dục của gia đình và giáo dục của nhà trường là quan trọng nhất, có tính quyết định. “Cũng như giáo dục gia đình, những bài học đầu tiên trên ghế nhà trường này sẽ để lại dấu ấn rất sâu trong tâm trí học sinh. Trái tim nhân ái và lối sống tử tế đó sẽ là lực cản quan trọng chống lại BLHĐ. Gắn bó chặt chẽ giữa việc “dạy chữ” với “dạy người”, thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Tùy vào từng bậc học khác nhau, nhà trường sẽ có những nội dung và cách giảng dạy khác nhau, nhưng phải được dạy kỹ từ bậc tiểu học”,  Phó Giám đốc Sở GD-KH&CN - Võ Thanh Giang chia sẻ.

Đã đành luật pháp phải nghiêm minh nhằm đảm bảo cho an ninh xã hội, an ninh chính trị, kinh tế, đạo đức… Nhưng cái gốc của sự an ninh vẫn là cái “thiện”, cái “tâm” của con người trong cộng đồng. Để mỗi người nhận ra, gìn giữ được cái đức, đạo lý làm người nên lấy giáo dục, nêu gương làm nền tảng kết hợp hài hòa với chế tài, xử lý. Khi nào có sự chung tay của toàn xã hội, BL ắt hẳn bị ngăn chặn, nhường chỗ cho xã hội an toàn, văn minh.

Thanh Hải - Tú Quyên

Tháng 1/2022, Phó Thủ tướng Chính phủ - Vũ Đức Đam ký Quyết định 45 phê duyệt Chương trình về phòng, chống BLGĐ trong tình hình mới đến năm 2025.  Chương trình đặt mục tiêu trên 70% người có nguy cơ bị BLGĐ được trang bị kiến thức, kỹ năng về ứng phó khi bị BLGĐ. Những người bị BLGĐ khi phát hiện được bảo vệ, trợ giúp pháp lý và chăm sóc sức khỏe phấn đấu đạt 95%. Những người có hành vi BLGĐ khi phát hiện được tư vấn, cung cấp kiến thức, kỹ năng kiểm soát hành vi bạo lực phấn đấu đạt trên 80%.