Thứ bảy, 19-9-26 03:19:41
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nhạc ngũ âm: “Linh hồn” bản sắc văn hóa đồng bào Khmer

Báo Cà Mau

Trải qua nhiều thập kỷ, đồng bào Khmer Bạc Liêu đã hun đúc nên những giá trị văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Trong kho tàng văn hóa ấy, nhạc ngũ âm được xem là “tài sản” quý giá nhất của đồng bào Khmer. Sự phát triển của nhạc ngũ âm trong cuộc sống hiện đại đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân ở các phum, sóc…

Đặc sắc nhạc ngũ âm

Từ lâu, nhạc ngũ âm đã gắn bó với đời sống đồng bào Khmer Bạc Liêu. Nhạc ngũ âm là tập hợp của 5 loại nhạc cụ được làm từ những chất liệu: đồng, sắt, gỗ, da và hơi. Tiêu biểu là: đờn thuyền, bộ trống, đờn cò, bộ cồng, dàn kèn... Do cấu tạo khác nhau nên mỗi loại nhạc cụ đều có đặc trưng về âm thanh riêng biệt. Nhưng khi dàn nhạc ngũ âm cùng hòa hợp thì lại hỗ trợ cho nhau, tạo thành một bản nhạc vô cùng độc đáo.

Đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) biểu diễn phục vụ lễ hội. Ảnh: H.T

Ngày nay, nhạc ngũ âm thường gắn liền với chùa Khmer - trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào phum, sóc. Và chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) là một trong những ngôi chùa có quá trình phát triển nhạc ngũ âm khá sớm. Khi Bạc Liêu và Cà Mau chưa chia tách, Sở VH-TT&DL Minh Hải đã trang bị cho chùa một bộ dàn nhạc ngũ âm, đồng thời đưa nhiều thanh niên Khmer đam mê âm nhạc dân tộc đi đào tạo tại Sóc Trăng. Hiện tại, nhiều người đã trở thành nhạc công chuyên nghiệp của đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán. Đại đức Dương Quân, Trụ trì chùa Xiêm Cán cho biết: “Tùy thuộc vào ý nghĩa sự kiện mà nhạc ngũ âm có cách thể hiện khác nhau. Vào những ngày lễ hội, nhạc ngũ âm làm cho không khí ở phum, sóc thêm rộn ràng; còn khi đám tang thì âm nhạc mang nỗi tiếc thương. Đó chính là nét độc đáo không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Khmer. Không chỉ được dùng trong những ngày lễ lớn, đám tiệc, dàn ngũ âm của chùa còn phục vụ cả khách du lịch”.

Bảo tồn, phát huy “hồn” dân tộc

Vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật đã và đang được đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh ra sức thực hiện trong thời gian qua. Được củng cố lại hơn 4 tháng nay, đội ngũ âm chùa Giá Rai cũ (thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai) là nơi tập hợp những người yêu âm nhạc dân tộc. Trước đây, chùa được Sở VH-TT&DL hỗ trợ một bộ ngũ âm. Theo thời gian, những nhạc cụ này đã xuống cấp và không còn sử dụng được, nên phong trào chơi nhạc ngũ âm ở đây đã lắng xuống trong thời gian dài. Để gầy dựng lại phong trào, ông Danh Phanh, một phật tử Khmer đã đề xuất với chùa khôi phục đội nhạc ngũ âm. Điều đáng khen là kinh phí mua bộ ngũ âm mới là do đồng bào phật tử quyên góp. Từ khi được trang bị dàn nhạc mới, những nhạc công trong đội đã khuyến khích con em mình theo học và phong trào chơi nhạc ngũ âm còn thu hút thanh niên trong phum, sóc. Nhiều em tuy tuổi đời còn nhỏ nhưng lại rất đam mê âm nhạc dân tộc mình. Em Hiệu Điều, thành viên đội nhạc ngũ âm chùa Giá Rai cũ chia sẻ: “Dù thời gian tiếp xúc chưa nhiều, nhưng em rất yêu thích nhạc ngũ âm. Em sẽ cố gắng học hỏi và luyện tập thật tốt để phục vụ đồng bào dân tộc mình”.

Ngoài việc phục vụ bà con các phum, sóc trong tỉnh, đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán còn tổ chức giao lưu, biểu diễn tại nhiều tỉnh trong khu vực. Đây cũng là một cách hay để nhạc ngũ âm Bạc Liêu được giao lưu, học hỏi nhằm nâng cao chất lượng.

Tuy nhiên, hiện tại nhiều chùa Khmer trong tỉnh vẫn chưa có dàn nhạc ngũ âm; những nơi có thì đã xuống cấp. Bên cạnh đó, nhiều nhạc công chưa được đào tạo, chủ yếu là truyền nghề theo kinh nghiệm nên kỹ năng biểu diễn còn rất hạn chế… Trước những khó khăn trên, ngành chức năng cần có sự đầu tư nhạc cụ cho các chùa, đồng thời liên kết tổ chức các lớp đào tạo bài bản về nhạc ngũ âm. Đồng bào Khmer cũng cần thấy được trách nhiệm của mình trong việc chung tay bảo tồn và phát huy tinh hoa của loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo này.

HỮU THỌ

Mỹ thuật Cà Mau khởi sắc

Tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực VIII - ÐBSCL lần thứ 30, diễn ra ngày 24/8 vừa qua, mỹ thuật Cà Mau tiếp tục để lại dấu ấn rõ nét. Trong số các tác phẩm được hội đồng nghệ thuật lựa chọn trao giải, Cà Mau có 1 giải B, 1 giải C và 1 giải Khuyến khích, của các hoạ sĩ: Lại Lâm Tùng (giải B); Văn Minh Chìu (giải C) và Trần Hoàng Thanh (giải Khuyến khích). Kết quả trên cho thấy sự tiến bộ của đội ngũ sáng tác Cà Mau cả về chất liệu, kỹ thuật và ngôn ngữ tạo hình.

Di sản tư liệu - Nguồn lực nội sinh cho phát triển văn hoá

Di sản tư liệu tại Cà Mau là nguồn tài nguyên tri thức đặc sắc, lưu giữ những dấu tích về văn hoá - lịch sử và đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ. Nhận diện, bảo tồn và phát huy đúng cách sẽ góp phần khơi nguồn cho phát triển văn hoá bền vững.

Khi cả nước cùng “mặc áo mới” cho Cà Mau

Hồi còn đi làm nghề truyền thông thương hiệu chục năm về trước, tôi đi dữ lắm. Từ Sài Gòn qua Bình Phước, Vũng Tàu, Ðồng Nai rồi có lúc bay lên Gia Lai ngược ra Thủ đô, vòng lên Bảo Lộc... Ði riết nhiều khi mở mắt ra hổng nhớ mình đang ở tỉnh nào, chỉ nhớ trong ba lô lúc nào cũng có sổ tay kè kè ghi chi chít với một mớ, mà phải ba đầu, sáu tay, mười hai công chuyện mới khớp thực tế.

Giao lưu thể thao, tăng cường mối quan hệ, hợp tác giữa Cà Mau và Thành phố Hồ Chí Minh

Chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, đồng thời tăng cường mối quan hệ hợp tác, đoàn kết giữa hai địa phương, chiều 5/9, đoàn cán bộ Cà Mau và đoàn cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức giao hữu thể thao. Các trận đấu diễn ra trong không khí vui tươi, thắm tình.

Người nghệ sĩ nặng tình với biển

Trong bức tranh nhiếp ảnh nghệ thuật phong phú, dạt dào hơi thở sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Trần Minh Hoàng là cái tên quen thuộc, gợi nhớ về người nghệ sĩ bền bỉ, trọn đời gắn bó với mảnh đất ven biển Cà Mau.

Để vọng cổ kể chuyện người trẻ hôm nay

Là giảng viên Khoa Sư phạm, Trường Ðại học Bạc Liêu, tác giả Trương Thị Chanh có niềm đam mê và tâm huyết với bộ môn nghệ thuật cải lương. Chị đã sáng tác và thực hiện nhiều MV với các nghệ sĩ trẻ như: Lâm Minh Nghiêm, Mỹ Lệ để đưa ca cổ, cải lương đến gần hơn với khán giả trẻ.

“Giai điệu cuối trời Nam” hội ngộ những tâm hồn yêu nhạc

Tối 3/9, tại Trung tâm Văn hoá tỉnh (phường Bạc Liêu), Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cà Mau phối hợp với Chi hội Âm nhạc và Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh tổ chức chương trình nghệ thuật “Giai điệu cuối trời Nam”, chào mừng Ngày Âm nhạc Việt Nam lần thứ XVII (3/9/2026).

Đồng hành cùng chuỗi hoạt động chào mừng Quốc khánh

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), tỉnh Cà Mau tổ chức nhiều hoạt động văn hoá, thể thao, nghệ thuật và du lịch, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, thu hút đông đảo người dân và du khách.

“Từ mùa thu lịch sử đến khát vọng Cà Mau”

Đó là chủ đề chương trình nghệ thuật chào mừng 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, diễn ra vào tối 1/9, tại Khu đô thị Happy Home, do Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam phường Tân Thành phối hợp Công an tỉnh Cà Mau tổ chức.

Đất Mũi rực sáng đêm hoa đăng khinh khí cầu và chương trình nghệ thuật "Non sông vang khúc mùa thu"

Chào mừng 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, tối 1/9, tại Khu du lịch Khai Long (xã Đất Mũi), chương trình nghệ thuật “Non sông vang khúc mùa thu” và Đêm hoa đăng Khinh khí cầu tỉnh Cà Mau lần thứ I diễn ra trong không khí sôi nổi, thu hút đông đảo người dân, du khách đến thưởng thức.