Chủ nhật, 15-2-26 20:58:27
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nhạc ngũ âm: “Linh hồn” bản sắc văn hóa đồng bào Khmer

Báo Cà Mau

Trải qua nhiều thập kỷ, đồng bào Khmer Bạc Liêu đã hun đúc nên những giá trị văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Trong kho tàng văn hóa ấy, nhạc ngũ âm được xem là “tài sản” quý giá nhất của đồng bào Khmer. Sự phát triển của nhạc ngũ âm trong cuộc sống hiện đại đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân ở các phum, sóc…

Đặc sắc nhạc ngũ âm

Từ lâu, nhạc ngũ âm đã gắn bó với đời sống đồng bào Khmer Bạc Liêu. Nhạc ngũ âm là tập hợp của 5 loại nhạc cụ được làm từ những chất liệu: đồng, sắt, gỗ, da và hơi. Tiêu biểu là: đờn thuyền, bộ trống, đờn cò, bộ cồng, dàn kèn... Do cấu tạo khác nhau nên mỗi loại nhạc cụ đều có đặc trưng về âm thanh riêng biệt. Nhưng khi dàn nhạc ngũ âm cùng hòa hợp thì lại hỗ trợ cho nhau, tạo thành một bản nhạc vô cùng độc đáo.

Đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) biểu diễn phục vụ lễ hội. Ảnh: H.T

Ngày nay, nhạc ngũ âm thường gắn liền với chùa Khmer - trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào phum, sóc. Và chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) là một trong những ngôi chùa có quá trình phát triển nhạc ngũ âm khá sớm. Khi Bạc Liêu và Cà Mau chưa chia tách, Sở VH-TT&DL Minh Hải đã trang bị cho chùa một bộ dàn nhạc ngũ âm, đồng thời đưa nhiều thanh niên Khmer đam mê âm nhạc dân tộc đi đào tạo tại Sóc Trăng. Hiện tại, nhiều người đã trở thành nhạc công chuyên nghiệp của đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán. Đại đức Dương Quân, Trụ trì chùa Xiêm Cán cho biết: “Tùy thuộc vào ý nghĩa sự kiện mà nhạc ngũ âm có cách thể hiện khác nhau. Vào những ngày lễ hội, nhạc ngũ âm làm cho không khí ở phum, sóc thêm rộn ràng; còn khi đám tang thì âm nhạc mang nỗi tiếc thương. Đó chính là nét độc đáo không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Khmer. Không chỉ được dùng trong những ngày lễ lớn, đám tiệc, dàn ngũ âm của chùa còn phục vụ cả khách du lịch”.

Bảo tồn, phát huy “hồn” dân tộc

Vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật đã và đang được đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh ra sức thực hiện trong thời gian qua. Được củng cố lại hơn 4 tháng nay, đội ngũ âm chùa Giá Rai cũ (thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai) là nơi tập hợp những người yêu âm nhạc dân tộc. Trước đây, chùa được Sở VH-TT&DL hỗ trợ một bộ ngũ âm. Theo thời gian, những nhạc cụ này đã xuống cấp và không còn sử dụng được, nên phong trào chơi nhạc ngũ âm ở đây đã lắng xuống trong thời gian dài. Để gầy dựng lại phong trào, ông Danh Phanh, một phật tử Khmer đã đề xuất với chùa khôi phục đội nhạc ngũ âm. Điều đáng khen là kinh phí mua bộ ngũ âm mới là do đồng bào phật tử quyên góp. Từ khi được trang bị dàn nhạc mới, những nhạc công trong đội đã khuyến khích con em mình theo học và phong trào chơi nhạc ngũ âm còn thu hút thanh niên trong phum, sóc. Nhiều em tuy tuổi đời còn nhỏ nhưng lại rất đam mê âm nhạc dân tộc mình. Em Hiệu Điều, thành viên đội nhạc ngũ âm chùa Giá Rai cũ chia sẻ: “Dù thời gian tiếp xúc chưa nhiều, nhưng em rất yêu thích nhạc ngũ âm. Em sẽ cố gắng học hỏi và luyện tập thật tốt để phục vụ đồng bào dân tộc mình”.

Ngoài việc phục vụ bà con các phum, sóc trong tỉnh, đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán còn tổ chức giao lưu, biểu diễn tại nhiều tỉnh trong khu vực. Đây cũng là một cách hay để nhạc ngũ âm Bạc Liêu được giao lưu, học hỏi nhằm nâng cao chất lượng.

Tuy nhiên, hiện tại nhiều chùa Khmer trong tỉnh vẫn chưa có dàn nhạc ngũ âm; những nơi có thì đã xuống cấp. Bên cạnh đó, nhiều nhạc công chưa được đào tạo, chủ yếu là truyền nghề theo kinh nghiệm nên kỹ năng biểu diễn còn rất hạn chế… Trước những khó khăn trên, ngành chức năng cần có sự đầu tư nhạc cụ cho các chùa, đồng thời liên kết tổ chức các lớp đào tạo bài bản về nhạc ngũ âm. Đồng bào Khmer cũng cần thấy được trách nhiệm của mình trong việc chung tay bảo tồn và phát huy tinh hoa của loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo này.

HỮU THỌ

Giữ lửa Táo quân trong nhịp sống mới

Hình ảnh “phiên chầu cuối năm” đã trở nên quen thuộc mỗi độ Tết đến. Các Táo đại diện cho những lĩnh vực như kinh tế, văn hoá, xã hội... tề tựu trước Ngọc Hoàng để báo cáo tình hình hạ giới, nhìn lại ưu - khuyết điểm trong năm cũ và lắng nghe định hướng cho năm mới. Từ một tích xưa trong tín ngưỡng dân gian, Táo quân dần trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người Việt mỗi dịp xuân về.

Khai mạc Hội Xuân “Xuân đổi mới - Tết vươn mình” 2026

Tối 11/2, đồng chí Phạm Văn Thiều, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh đến dự Lễ khai mạc Hội Xuân với chủ đề “Xuân đổi mới - Tết vươn mình” năm 2026 do UBND phường Bạc Liêu tổ chức. Tham dự buổi lễ còn có đồng chí Tô Việt Thu, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Bí thư Đảng uỷ phường Bạc Liêu; lãnh đạo các sở, ngành tỉnh; cùng đông đảo cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và Nhân dân.

Chợ hoa Tết bắt đầu nhộn nhịp

Khởi động từ rằm tháng Chạp, đến nay chợ hoa kiểng và dưa hấu tại phường An Xuyên (tỉnh Cà Mau) đã trưng bày hơn 90% lượng hàng, không khí mua bán diễn ra khá nhộn nhịp.

Ý nghĩa độc đáo của tục múa Lân ngày Tết

Mỗi độ xuân về, giữa sắc mai vàng, câu đối đỏ, bánh tét xanh, tiếng trống Lân rộn ràng lại vang lên, báo hiệu một mùa Tết mới đã cận kề. Âm thanh “cắc tùng xen, cắc tùng xen” quen thuộc ấy không chỉ khuấy động không khí ngày xuân mà còn gắn liền với đời sống tinh thần của nhiều cộng đồng, đặc biệt là người Hoa.

180 gian hàng tham gia Hội chợ Thương mại - Triển lãm sản phẩm OCOP Cà Mau

Tối 7/2, Sở Công Thương phối hợp với Công ty TNHH Xúc tiến Thương mại Chuông Vàng và UBND phường long trọng tổ chức khai mạc Hội chợ Thương mại - Triển lãm sản phẩm OCOP Cà Mau, tại tuyến đường 30/4, phường Bạc Liêu.

Nét đẹp tục cúng cuối năm của cộng đồng người Hoa Cà Mau

Trong kho tàng văn hoá tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa tại Cà Mau, cúng cuối năm là một mỹ tục mang ý nghĩa sâu sắc, được gìn giữ và thực hành qua nhiều thế hệ. Không chỉ phản ánh đời sống tâm linh phong phú, tục lệ này còn thể hiện đậm nét văn hoá tri ân, tinh thần cố kết cộng đồng và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Hoa trên vùng đất phương Nam.

Yêu khoảnh khắc đời thường

“Tôi theo đuổi nhiếp ảnh vì đam mê và vì cảm giác hạnh phúc mỗi khi lưu giữ được khoảnh khắc đẹp của nhịp sống đời thường. Nếu tác phẩm của tôi có thể khiến ai đó dừng lại vài giây, mỉm cười, hoặc thấy mình trong đó, thì với tôi, như vậy đã đủ”, nhiếp ảnh gia Bùi Văn Cọ (73 tuổi) trải lòng.

Ðầu xuân nghe “bác Ba Phi” nói chuyện đời

Nhắc tới Cà Mau, nhiều người nhớ ngay tới bác Ba Phi. Với Nghệ sĩ Quốc Tín, bác Ba Phi không chỉ là vai diễn, mà là một phần ký ức văn hoá của đất này.

Yêu vẻ đẹp đất nước

Là kỹ sư ngành công nghiệp điện, công tác tại Tổng công ty Ðiện lực - TKV, từ chỗ xem chụp ảnh như thói quen, một phần công việc, thường chụp ảnh máy móc, thiết bị..., Nguyễn Việt Hoàng Long dần đam mê nhiếp ảnh, muốn giữ lại thật nhiều khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, để chia sẻ rộng rãi đến mọi người.

Nguyễn Ðặng Khã Trâm: Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025

Góp mặt trong Top 50 Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2025, Nguyễn Ðặng Khã Trâm (quê Cà Mau) không chỉ ghi dấu ấn cá nhân mà còn lan toả hình ảnh sinh viên vùng đất địa đầu cực Nam tự tin, năng động, sẵn sàng hội nhập và cống hiến.