Thứ sáu, 10-7-26 20:01:03
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Nhạc ngũ âm: “Linh hồn” bản sắc văn hóa đồng bào Khmer

Báo Cà Mau

Trải qua nhiều thập kỷ, đồng bào Khmer Bạc Liêu đã hun đúc nên những giá trị văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Trong kho tàng văn hóa ấy, nhạc ngũ âm được xem là “tài sản” quý giá nhất của đồng bào Khmer. Sự phát triển của nhạc ngũ âm trong cuộc sống hiện đại đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân ở các phum, sóc…

Đặc sắc nhạc ngũ âm

Từ lâu, nhạc ngũ âm đã gắn bó với đời sống đồng bào Khmer Bạc Liêu. Nhạc ngũ âm là tập hợp của 5 loại nhạc cụ được làm từ những chất liệu: đồng, sắt, gỗ, da và hơi. Tiêu biểu là: đờn thuyền, bộ trống, đờn cò, bộ cồng, dàn kèn... Do cấu tạo khác nhau nên mỗi loại nhạc cụ đều có đặc trưng về âm thanh riêng biệt. Nhưng khi dàn nhạc ngũ âm cùng hòa hợp thì lại hỗ trợ cho nhau, tạo thành một bản nhạc vô cùng độc đáo.

Đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) biểu diễn phục vụ lễ hội. Ảnh: H.T

Ngày nay, nhạc ngũ âm thường gắn liền với chùa Khmer - trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào phum, sóc. Và chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) là một trong những ngôi chùa có quá trình phát triển nhạc ngũ âm khá sớm. Khi Bạc Liêu và Cà Mau chưa chia tách, Sở VH-TT&DL Minh Hải đã trang bị cho chùa một bộ dàn nhạc ngũ âm, đồng thời đưa nhiều thanh niên Khmer đam mê âm nhạc dân tộc đi đào tạo tại Sóc Trăng. Hiện tại, nhiều người đã trở thành nhạc công chuyên nghiệp của đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán. Đại đức Dương Quân, Trụ trì chùa Xiêm Cán cho biết: “Tùy thuộc vào ý nghĩa sự kiện mà nhạc ngũ âm có cách thể hiện khác nhau. Vào những ngày lễ hội, nhạc ngũ âm làm cho không khí ở phum, sóc thêm rộn ràng; còn khi đám tang thì âm nhạc mang nỗi tiếc thương. Đó chính là nét độc đáo không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Khmer. Không chỉ được dùng trong những ngày lễ lớn, đám tiệc, dàn ngũ âm của chùa còn phục vụ cả khách du lịch”.

Bảo tồn, phát huy “hồn” dân tộc

Vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật đã và đang được đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh ra sức thực hiện trong thời gian qua. Được củng cố lại hơn 4 tháng nay, đội ngũ âm chùa Giá Rai cũ (thị trấn Giá Rai, huyện Giá Rai) là nơi tập hợp những người yêu âm nhạc dân tộc. Trước đây, chùa được Sở VH-TT&DL hỗ trợ một bộ ngũ âm. Theo thời gian, những nhạc cụ này đã xuống cấp và không còn sử dụng được, nên phong trào chơi nhạc ngũ âm ở đây đã lắng xuống trong thời gian dài. Để gầy dựng lại phong trào, ông Danh Phanh, một phật tử Khmer đã đề xuất với chùa khôi phục đội nhạc ngũ âm. Điều đáng khen là kinh phí mua bộ ngũ âm mới là do đồng bào phật tử quyên góp. Từ khi được trang bị dàn nhạc mới, những nhạc công trong đội đã khuyến khích con em mình theo học và phong trào chơi nhạc ngũ âm còn thu hút thanh niên trong phum, sóc. Nhiều em tuy tuổi đời còn nhỏ nhưng lại rất đam mê âm nhạc dân tộc mình. Em Hiệu Điều, thành viên đội nhạc ngũ âm chùa Giá Rai cũ chia sẻ: “Dù thời gian tiếp xúc chưa nhiều, nhưng em rất yêu thích nhạc ngũ âm. Em sẽ cố gắng học hỏi và luyện tập thật tốt để phục vụ đồng bào dân tộc mình”.

Ngoài việc phục vụ bà con các phum, sóc trong tỉnh, đội nhạc ngũ âm chùa Xiêm Cán còn tổ chức giao lưu, biểu diễn tại nhiều tỉnh trong khu vực. Đây cũng là một cách hay để nhạc ngũ âm Bạc Liêu được giao lưu, học hỏi nhằm nâng cao chất lượng.

Tuy nhiên, hiện tại nhiều chùa Khmer trong tỉnh vẫn chưa có dàn nhạc ngũ âm; những nơi có thì đã xuống cấp. Bên cạnh đó, nhiều nhạc công chưa được đào tạo, chủ yếu là truyền nghề theo kinh nghiệm nên kỹ năng biểu diễn còn rất hạn chế… Trước những khó khăn trên, ngành chức năng cần có sự đầu tư nhạc cụ cho các chùa, đồng thời liên kết tổ chức các lớp đào tạo bài bản về nhạc ngũ âm. Đồng bào Khmer cũng cần thấy được trách nhiệm của mình trong việc chung tay bảo tồn và phát huy tinh hoa của loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo này.

HỮU THỌ

GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC - QUỐC GIA THỊNH VƯỢNG

Gia đình - Nơi yêu thương bắt đầu, nơi hạnh phúc được gìn giữ

Bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị văn hoá dân gian cho phát triển du lịch

Trong Quy hoạch tổng thể Cà Mau đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã xác định mục tiêu chiến lược và mang tính xuyên suốt chính là tập trung vào “bốn trụ cột” kinh tế đột phá gồm: Xây dựng hạ tầng từng bước đồng bộ, hiện đại, tạo động lực phát triển và liên kết vùng; đưa kinh tế biển trở thành ngành mũi nhọn; xây dựng nông nghiệp theo hướng sinh thái, hữu cơ, công nghệ cao; và cuối cùng là phát triển dịch vụ - du lịch xanh, bền vững, mang đậm bản sắc địa phương. Trong đó, “trụ cột” về du lịch sẽ trở thành ngành kinh tế quan trọng mang tính đa ngành, góp phần đưa Cà Mau trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và cả nước.

"Phim trường thiên nhiên": Cơ hội quảng bá du lịch, văn hoá Cà Mau

Những năm gần đây, Cà Mau liên tiếp xuất hiện trong nhiều dự án điện ảnh, truyền hình lớn. Từ những cánh rừng ngập mặn trải dài ở Năm Căn, vùng Ðất Mũi mênh mang sông nước đến Khu Di tích lịch sử quốc gia hòn Ðá Bạc đầy dấu ấn lịch sử... tất cả đang dần trở thành “phim trường tự nhiên” giàu tiềm năng của miền Tây Nam Bộ.

Nguyễn Ngọc Cung - Một đời vì cách mạng, một đời vì nghệ thuật

Nhà biên kịch Trịnh Thanh Vũ, nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Cà Mau, vui mừng báo tin, quyển sách “Nguyễn Ngọc Cung - Nghệ sĩ cách mạng tài ba” đã chính thức ra mắt công chúng. Tôi hiểu, niềm vui ấy với ông thật lớn, bởi đó là sản phẩm kết tinh từ biết bao công sức, tâm huyết và cả hành trình dài nỗ lực.

Công an Cà Mau đoạt giải B toàn đoàn tại Liên hoan Nghệ thuật quần chúng An ninh nhân dân

Xuất sắc đoạt giải B toàn đoàn và được Bộ Công an trao Cờ “Chương trình nghệ thuật tốt”, Đoàn Nghệ thuật quần chúng Công an tỉnh Cà Mau đã để lại dấu ấn đậm nét tại Liên hoan Nghệ thuật quần chúng lực lượng An ninh nhân dân năm 2026.

Ý nghĩa hoạt động ngoại khóa tại triển lãm “Hồi sinh những vùng đất chết”

Với chủ đề “Hồi sinh những vùng đất chết”, sáng 20/6, tại Di tích lịch sử - văn hóa Khu lưu niệm Nhạc sĩ Cao Văn Lầu, Bảo tàng tỉnh Cà Mau phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau tổ chức hoạt động tham quan triển lãm và ngoại khóa dành cho cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ.

Ẩm thực Tết Đoan ngọ - nét đẹp giao thoa văn hoá

Trong tục cúng dịp Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) của người dân Nam Bộ, ngoài món bánh ú truyền thống còn có món bánh xèo và bánh bông lúa. Nét đẹp văn hoá dân gian này phản ánh sinh động sự giao thoa, đoàn kết của các dân tộc anh em.

Nghệ nhân Ưu tú Ðỗ Ngọc Ẩn - Còn đó một chữ tình

Nghe tin Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Ðỗ Ngọc Ẩn, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Cà Mau, từ trần (ngày 10/6/2026), anh em giới văn nghệ sĩ trong tỉnh bày tỏ niềm tiếc thương trước sự ra đi đột ngột của ông. Căn bệnh hiểm nghèo chuyển biến bất ngờ, ông không kịp nói lời từ giã. Vậy là hết một kiếp tằm trọn đời vương tơ...

Chúc mừng Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch)

Diệt sâu bọ - giữ gìn nét đẹp truyền thống Việt

Lời người cầm bút thép gửi thế hệ sau

Trên chặng đường 101 năm của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, biết bao thế hệ nhà báo đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp cầm bút, xây dựng nền tảng vững chắc cho nền báo chí cách mạng.