Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”: Gặp khó ở tiêu chí môi trường

Trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (gọi tắt là phong trào), môi trường chỉ là một tiêu chí nhỏ nhưng không kém phần quan trọng. Thực hiện tốt việc bảo vệ môi trường sẽ góp phần làm đẹp bộ mặt khu dân cư và xây dựng nếp sống văn hóa trong cộng đồng. Thế nhưng, sự thiếu ý thức của một bộ phận người dân đang khiến tiêu chí này trở thành “bài toán” khó.
Hành xử thiếu văn hóa với môi trường
Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường tại các địa bàn dân cư trong tỉnh ngày càng báo động. Điều đáng nói, những hình ảnh này cũng xuất hiện ở các khóm, ấp đạt chuẩn văn hóa. 
Dạo quanh nội ô TP. Bạc Liêu, chúng ta không khó bắt gặp rác thải có mặt khắp nơi trên vỉa hè, lòng đường, bồn cây xanh… Đặc biệt, nhiều con hẻm còn tồn tại những bãi rác phát sinh theo kiểu “thích thì vứt” hoặc “cấm thì cấm, đổ vẫn đổ”. Trong con hẻm thuộc khóm văn hóa Trà Kha (phường 8, TP. Bạc Liêu), dòng kênh đã bị “bức tử” bởi rác và nước thải sinh hoạt. Bà T.X, một người dân ở đây bức xúc nói: “Trong các cuộc sinh hoạt văn hóa, Ban chủ nhiệm khóm thường xuyên lồng ghép tuyên truyền, vận động nhân dân bảo vệ môi trường. Song, nhiều gia đình vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của môi trường và có những hành xử thiếu văn hóa. Không những ảnh hưởng đến đời sống các hộ xung quanh, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh mà tình trạng này còn làm mất vẻ mỹ quan của khóm văn hóa”.
Còn ở khu vực nông thôn, rác nông nghiệp, xác động vật… cũng bị vứt bừa bãi xuống các dòng sông. Ngoài ra, tình trạng nhà tiêu trên sông vẫn chưa thể xóa bỏ hoàn toàn. Ông Hồ Ngọc Ẩn, Phó Chủ tịch UBND, Phó ban Thường trực phong trào thị trấn Ngan Dừa (huyện Hồng Dân) nhìn nhận: “Trong thực hiện phong trào, môi trường là tiêu chí khó thực hiện do ý thức của một bộ phận người dân chưa cao, nhất là những gia đình sống ven sông, rạch. Phần lớn những hành vi gây ô nhiểm môi trường chỉ có thể nhắc nhở chứ chưa có hình thức xử lý”.

Dù đã có biển “cấm đổ rác bừa bãi” nhưng nhiều người vẫn vô tư đổ (ảnh chụp tại xã Hiệp Thành, TP. Bạc Liêu). 
Ảnh: H.T

Nêu cao trách nhiệm chung
Thời gian qua, phong trào đã gặt hái được nhiều thành tựu phấn khởi, song chất lượng các tiêu chí, đặc biệt là môi trường ở nhiều địa phương vẫn cần được quan tâm. Vì biện pháp xử lý chỉ dừng lại ở hình thức “giơ cao đánh khẽ” nên vấn đề ô nhiễm môi trường khu dân cư tiếp tục diễn ra.
Để khắc phục “điểm trừ” này, các địa phương cần phối hợp với ngành chức năng tăng cường công tác kiểm tra vấn đề vệ sinh môi trường, nhất là những địa bàn được công nhận khóm, ấp văn hóa. Đặc biệt, thường xuyên tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân trong bảo vệ môi trường. Cụ thể là phải huy động được sức dân trong các chiến dịch, hoạt động vì môi trường để họ thấy được tầm quan trọng của môi trường sống. 
Trong việc bình xét, công nhận danh hiệu khóm, ấp, gia đình đạt chuẩn văn hóa, Ban chỉ đạo phong trào các cấp cần đề cao hơn nữa vai trò của tiêu chí môi trường. Nếu xảy ra vi phạm, cần mạnh dạn phê bình, rút danh hiệu làm bài học kinh nghiệm để mọi người cùng quyết tâm khắc phục. Bên cạnh đó, tích cực nhân rộng, tuyên dương những cách làm hay, sáng tạo trong bảo vệ môi trường của các địa phương. Điển hình là phường 3 (TP. Bạc Liêu) đã thành công với mô hình “Hẻm không rác”; các xã, thị trấn của huyện Hồng Dân cũng thực hiện có hiệu quả mô hình “Vườn, nhà xanh - sạch - đẹp”; hay thị trấn Phước Long với mô hình “Đường làng, ngõ xóm xanh - sạch - đẹp”... 
Theo ông Nguyễn Chí Thiện, Phó trưởng phòng Văn hóa TP. Bạc Liêu, môi trường là một tiêu chí nhỏ trong phong trào nhưng thể hiện rõ yếu tố nội hàm và ngoại diên. Đó là bộ mặt của địa bàn dân cư và ý thức, văn hóa hành xử với môi trường của người dân. Bên cạnh sự nỗ lực của địa phương, người dân cũng cần thay đổi ý thức, nêu cao tinh thần đoàn kết, trách nhiệm bảo vệ môi trường, góp phần làm cho khóm, ấp ngày càng văn hóa, văn minh. Qua đó, tạo động lực để thực hiện phong trào đạt hiệu quả một cách toàn diện, bền vững hơn.
TRỊNH HỮU