Quốc gia khởi nghiệp: Bắt đầu từ những người trẻ

Bài 2: Thiếu sự gắn kết

Bài cuối : Hành trang cho quá trình khởi nghiệp

Bạc Liêu muốn trở thành địa phương khởi nghiệp, ngoài những cơ chế, chính sách, cách thức giáo dục - đào tạo thì mỗi thanh niên cần có sự chuẩn bị kỹ càng…

Tạo môi trường cho thanh THIẾU niên khởi nghiệp

Tỷ lệ thanh niên trong độ tuổi từ 16 - 30 chiếm 42% dân số, đây là lực lượng tiềm năng và đồng thời cũng là thách thức không nhỏ cho tỉnh. Để phát huy tiềm năng này, tỉnh cần xem trọng vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội.

Học viên Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu tham gia hội thi Tay nghề cuối khóa. Ảnh minh họa: C.K

Dù chỉ là tỉnh lẻ, nhưng Bạc Liêu hoàn toàn có lợi thế để khởi nghiệp nếu chúng ta biết đi trước đón đầu, có chiến lược lâu dài trong phát triển kinh tế. Theo dự báo của các chuyên gia kinh tế, trong tương lai tất cả các ngành sản xuất đều phải sử dụng công nghệ. Với thế mạnh là một tỉnh nông nghiệp, các bạn trẻ có thể xây dựng những ý tưởng dựa trên việc áp dụng công nghệ vào nông nghiệp, thủy hải sản.

Hiện nay, ngoại trừ TP. Cần Thơ thì các tỉnh ĐBSCL, trong đó có Bạc Liêu chưa đủ điều kiện cơ sở vật chất để đào tạo, huấn luyện các bạn trẻ có ước muốn khởi nghiệp trở thành doanh nhân. Theo Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam - Chi nhánh TP. Cần Thơ (VCCI Cần Thơ), Bạc Liêu cũng như các tỉnh, thành phố ĐBSCL hoàn toàn có thể nhờ “vườn ươm” ở TP. Cần Thơ đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế với điều kiện là đóng góp kinh phí hoạt động vào đây. Với điều kiện này, một tỉnh còn khó khăn như Bạc Liêu vừa có thể đào tạo nguồn nhân lực, vừa giảm được kinh phí xây dựng cơ sở vật chất, chuyên gia.

Tuy nhiên về lâu dài, vấn đề cốt lõi vẫn là giáo dục. Trong một cuộc giao lưu khởi nghiệp do Báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức cách đây không lâu, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị FPT, cho rằng: Để khởi nghiệp thành công, nếu bỏ mọi điều kiện chỉ giữ lại một điều kiện thì đấy là con người, rộng ra là giáo dục, phải thay đổi toàn diện và căn bản giáo dục - đào tạo để có một nguồn nhân lực vừa có tinh thần khởi nghiệp, vừa có năng lực sáng tạo và có dũng khí chấp nhận mạo hiểm”. Thế nhưng, có thể nói công tác đào tạo ở các trường trong tỉnh đang tồn tại rất nhiều những bất cập. Tiến sĩ Trần Công Chánh, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu, nhận định: “Hiện nay, một số cơ sở đào tạo theo hình thức lý thuyết hàn lâm và chưa quan tâm đến việc tạo điều kiện cho các em cọ xát thực tế, đề cao ý tưởng sáng tạo trong học tập, cũng như khơi gợi giúp các em có sự chủ động khởi nghiệp ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường”. Ngoài ra, Tiến sĩ Trần Công Chánh còn cho rằng hiện đang thiếu những chính sách hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp (cho vay vốn, các quỹ đầu tư mạo hiểm cho những ý tưởng khả thi..), chưa có thị trường cạnh tranh lành mạnh để thanh niên khởi nghiệp. Do đó, thời gian tới tỉnh cần đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ đối với những đổi mới, sáng tạo, cụ thể như: đào tạo, tập huấn, kết nối giữa người có ý tưởng đổi mới, sáng tạo với các nhà đầu tư; phát triển các “vườn ươm”, đổi mới, sáng tạo trong các trường chuyên nghiệp, doanh nghiệp.

Mặt khác, các ý tưởng của bạn trẻ còn mới mẻ, chưa được người tiêu dùng biết đến, vậy nên cần sự tiếp sức, trợ giúp. Các đoàn thể, nhất là Đoàn thanh niên cần tích cực vận động tạo ra sự ủng hộ tiêu dùng của công chúng, giới truyền thông, các hiệp hội doanh nghiệp, thanh niên, phụ nữ... đối với những tư tưởng mới có ích cho xã hội. Đồng thời cũng cần kịp thời vinh danh những cá nhân có ý tưởng sáng tạo, nhằm tạo môi trường thi đua sôi nổi trong phong trào khởi nghiệp của bạn trẻ.

Xây dựng “văn hóa khởi nghiệp” trong thanh niên

Cơ chế chính sách chỉ là những tác nhân ngoại lực để bổ trợ, điều quan trọng là mỗi bạn trẻ phải phát huy hết nội lực bằng sự sáng tạo, tư duy làm kinh tế. Anh Nguyễn Phương Lam, Phó Giám đốc VCCI Cần Thơ cho rằng: “Hiện nay chúng ta đang sống trong “thế giới phẳng”, bất kể bạn ở đâu, làm gì, học lực ra sao không quan trọng. Quan trọng là những ý tưởng của bạn có giá trị thì các quỹ đầu tư của nước ngoài họ sẵn sàng bỏ ra vài chục triệu, vài trăm triệu đồng, thậm chí là vài triệu đô-la để đầu tư nếu ý tưởng đó xứng đáng. Ý tưởng là điều kiện tiên quyết để thanh niên bước vào khởi nghiệp”.

Tư tưởng “làm chủ” là một trong những động lực giúp thanh nên có tinh thần khởi nghiệp quật cường. Theo VCCI Cần Thơ, ở châu Âu, trung bình 11 người dân sẽ có 1 doanh nghiệp, ở Việt Nam thì 265 người dân/doanh nghiệp, còn riêng ở ĐBSCL là 425 dân/ doanh nghiệp. Một địa phương sẽ chẳng thể nào phát triển nếu như quá nhiều người có tư tưởng đi làm thuê. Thực tế ở Bạc Liêu, học sinh, sinh viên tại nhiều cơ sở đào tạo vẫn “nuôi mộng” sau khi tốt nghiệp sẽ tìm việc ở cơ quan Nhà nước, hoặc làm thuê trong các công ty tư nhân. Với tâm lý sợ rủi ro, các bạn hoàn toàn chưa có sự bứt phá, tự tin để khởi nghiệp. Chính tâm lý này mà sau khi ra trường không xin được việc làm, nhiều cử nhân chấp nhận đi bán kẹo kéo, tiếp thị, phục vụ quán ăn... Trường hợp một bạn trẻ tên H. (phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu) tốt nghiệp Khoa Kinh tế của Trường đại học Bạc Liêu là một điển hình. Sau một thời gian không xin việc được ở cơ quan Nhà nước, H. đã quyết định ở nhà… bán nước mía. Và còn rất nhiều bạn trẻ khác nhất quyết tìm việc trong các cơ quan Nhà nước dù phải mất đến 2 - 3 năm, thậm chí là dài hơn nữa…

Ngoài ra, để khởi nghiệp, bạn trẻ cần có sự chủ động thay vì chờ đợi. Anh Lê Anh Xuân, Giám đốc Công ty TNHH SX&TM Trúc Anh, cho rằng: “Muốn khởi nghiệp, đòi hỏi phải có niềm đam mê, sự quyết tâm và mỗi người phải vạch ra cho mình một kế hoạch hẳn hoi từ ý tưởng cho đến hành động. Thậm chí, phải xác định, chuẩn bị những phương án khi gặp rủi ro. Nói chung là ngoài những sự trợ giúp bên ngoài, bản thân mỗi thanh niên phải tự vận động là chính”.

Và cuối cùng, hành tranh không thể thiếu của mỗi bạn trẻ trong quá trình khởi nghiệp chính là đạo đức nghề nghiệp, đạo đức kinh doanh. Nói cách khác, mỗi ý tưởng, sáng tạo đều phải hướng tới lợi ích cộng đồng.

Tuấn Anh