Truyền hình
Năm 2016 được Chính phủ chọn là Năm Quốc gia khởi nghiệp. Đó là cơ hội để những người trẻ trên toàn quốc, trong đó có thanh niên Bạc Liêu biến ước mơ lập nghiệp, khẳng định bản thân, hội nhập và vươn ra thế giới thành hiện thực. Tuy nhiên, khởi nghiệp như thế nào, cách thức khởi nghiệp ra sao là điều mà không phải ai cũng xác định một cách rõ ràng.
Quốc gia khởi nghiệp - hiểu thế nào cho đúng?
Israel - một đất nước có 2/3 diện tích là hoang mạc, còn lại là đồi núi, sỏi đá, thiếu nước ngọt trầm trọng và chỉ với 14 triệu dân nhưng có thể sản sinh ra vô số chủ nhân giải Nobel, nhà khoa học lỗi lạc và những nhà chính trị - kỹ nghệ đại tài… Đứng giữa vô vàn những khắc nghiệt của điều kiện tự nhiên, bất ổn về chính trị, song Israel vẫn là quốc gia khởi nghiệp “quật cường” nhờ biết phát huy tinh thần sáng tạo và tư duy khởi nghiệp. Tinh thần khởi nghiệp của đất nước Israel là động lực để các nước kém phát triển, trong đó có Việt Nam tiến hành thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế.
Diễn đàn “Học sinh khởi nghiệp” của Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bạc Liêu. Ảnh: C.K
Chương trình Quốc gia khởi nghiệp của Chính phủ với mục đích khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong mỗi người dân Việt Nam, tạo điều kiện lý tưởng cho những doanh nghiệp, bạn trẻ khởi nghiệp.
Nói đến khởi nghiệp, nhiều người sẽ mường tượng ra việc đầu tiên là chuẩn bị một số vốn, sau đó chọn mô hình để kinh doanh như: mở quán cà phê, cửa hiệu quần áo, cửa hàng xe gắn máy… Lâu nay, chúng ta cứ mặc định chuyện khởi nghiệp trong phạm vi hạn hẹp như thế.
Tuy nhiên, chương trình quốc gia khởi nghiệp ở đây mang tính chiều sâu và cần một quy trình hẳn hoi. Nói cách khác là khởi nghiệp bằng sự sáng tạo, dựa trên những ý tưởng mới và có sự hỗ trợ của các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Anh Nguyễn Phương Lam, Phó Giám đốc Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam - Chi nhánh TP. Cần Thơ (VCCI Cần Thơ) cho biết: “Điều kiện đầu tiên và quan trọng nhất để khởi nghiệp là mỗi bạn trẻ phải có ý tưởng sáng tạo, tiếp theo là bước vào tiến trình huấn luyện trong “vườn ươm” công nghệ (định hướng đào tạo huấn luyện biến ý tưởng thành dự án cụ thể) và công đoạn sau “vườn ươm” là đưa ra sản phẩm nối kết với thị trường, đo lường thị trường (kêu gọi các quỹ đầu tư, doanh nghiệp đầu tư dự án hoặc cho vay vốn)”.
Tiến trình đào tạo cho các bạn trẻ thành những doanh nhân sáng tạo mất khoảng 3 - 5 năm. Riêng ở công đoạn “vườn ươm” phải hội đủ 3 yếu tố: người dẫn dắt (chuyên gia ở nhiều lĩnh vực), cơ sở vật chất (hệ thống thư viện kết nối Internet, nhà xưởng, phòng thí nghiệm…), kinh phí hoạt động. Để xây dựng được một “vườn ươm” ước tính kinh phí gần 400 tỷ đồng và ở các nước Đức, Mỹ… đều do chính quyền địa phương hỗ trợ. Riêng tại Việt Nam, đến thời điểm này chỉ có 3 địa phương có “vườn ươm” là TP. Hà Hội, TP. HCM và TP. Cần Thơ. Ngoài ra, ở một số trường đại học cũng có xây dựng “vườn ươm” với quy mô nhỏ; tại ĐBSCL, Trường đại học Cần Thơ có “vườn ươm” dành cho ngành, nhóm.
NGƯỜI TRẺ “tự bơi” trên đường khởi nghiệp
Nếu so sánh cách thức khởi nghiệp như trên thì rõ ràng Bạc Liêu chưa đáp ứng được những điều kiện cần thiết cho bạn trẻ khởi nghiệp. Trong cuộc thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật năm 2015, anh Dương Hữu Anh (giảng viên Trường cao đẳng Nghề Bạc Liêu) đoạt giải Ba với sáng kiến “Thiết kế, chế tạo máy phun thuốc cho đồng lúa điều khiển từ xa”. Theo đánh giá của Ban tổ chức hội thi, sáng kiến này có tính ứng dụng cao. Song, để hoàn thiện và đưa sản phẩm ra thị trường, cần phải có sự hỗ trợ của các chuyên gia cũng như đầu tư về vốn. Anh Dương Hữu Anh cho biết: “Để làm sáng kiến này, tôi đã trải qua 3 lần lắp ráp, tự bỏ tiền túi gần 30 triệu đồng. Ngoài tiền lương, bản thân còn nhận sửa xe để có kinh phí thực hiện”.
Thay vì nông dân phải mất cả ngày để phun hết 15 công ruộng thì với máy phun thuốc chỉ mất khoảng 1 giờ và bảo đảm sức khỏe cho người lao động. Tuy nhiên vẫn còn một số nhược điểm của máy cần khắc phục để đưa vào sử dụng hoàn thiện, nhưng Hữu Anh đang gặp khó khăn về đồng vốn khi không nhận được sự trợ giúp từ các tổ chức hay doanh nghiệp… Vì vậy, sáng kiến của anh sau khi thi xong đành “đắp chiếu” để đó.
Tương tự như Hữu Anh, sáng kiến nhang trừ muỗi bằng bã trà xanh của em Lý Bình Nhi (học sinh Trường THPT Chuyên Bạc Liêu) giành giải Nhất cấp tỉnh và giải Khuyến khích cuộc thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật cấp quốc gia, dù có nhiều ưu điểm như xua đuổi muỗi, khói nhang không độc, nhưng sản phẩm của Bình Nhi cũng chỉ bán cho vài người quen mà chưa được quảng bá rộng rãi hay hỗ trợ kinh phí, kỹ thuật để mở rộng quy mô sản xuất.
Theo Liên hiệp các hội Khoa học - Kỹ thuật tỉnh, ở các hội thi sáng tạo khoa học - kỹ thuật, hầu hết ý tưởng, sáng kiến chỉ dừng lại ở những… giải thưởng, dù nhiều sáng kiến có tính ứng dụng cao và nếu được sự trợ giúp thì chắc chắn những sáng kiến này có thể được nâng cao áp dụng vào thực tế. Mặc dù Sở Khoa học - Công nghệ có nguồn quỹ hỗ trợ những phát minh, sáng kiến nhưng chỉ hỗ trợ những dự án đã thành công. Tất nhiên, với điều kiện như thế rất khó để bạn trẻ có thể tiếp cận.
Anh Hữu Anh bày tỏ băn khoăn: “Chẳng ai dám đảm bảo ý tưởng đề tài của mình sẽ đạt 100% cả. Mặc dù thời gian qua đã tổ chức cuộc thi nhưng mức giải thưởng so với công sức, tiền của bỏ ra không thấm vào đâu. Vì vậy, tâm lý của những người tham gia thi đa phần chỉ để… thỏa niềm đam mê. Đó là chưa kể, sáng kiến mình làm ra thiếu sự trợ giúp và sau cuộc thi thì sẽ “đắp chiếu” nằm đó. Muốn khuấy động phong trào khởi nghiệp bằng sự sáng tạo trong giới trẻ, cần có những chính sách khuyến khích hỗ trợ”.
Về phía tổ chức Đoàn Thanh niên, chị Trương Hồng Trang, Bí thư Tỉnh đoàn cho rằng: “Về cơ sở vật chất và chuyên gia, tỉnh ta không có nhiều điều kiện để hỗ trợ các bạn trẻ khởi nghiệp một cách bài bản, khoa học. Tỉnh đoàn chỉ có thể liên kết với các ngành hữu quan hỗ trợ vốn cho những bạn trẻ có nhu cầu lập nghiệp bằng những hình thức đơn giản như: chăn nuôi, trồng trọt, buôn bán… Sắp tới, Tỉnh đoàn sẽ liên kết với các ngân hàng trợ giúp những bạn trẻ có nhu cầu về vốn để làm ăn”.
Có thể thấy, bạn trẻ đang rất “đơn độc” trên con đường khởi nghiệp với rất nhiều cái thiếu. Nếu như không có những chính sách, cơ chế, sự liên kết đồng bộ giữa các ban ngành, cơ sở giáo dục - đào tạo, nhà đầu tư… thì e rằng chương trình quốc gia khởi nghiệp chỉ dừng lại ở bước khởi động và nguồn nhân lực trẻ của tỉnh dễ dàng bị lãng phí.
Tuấn Anh
“Khởi nghiệp sáng tạo có xác suất thành công chỉ khoảng 10%, tức là 100 bạn trẻ được đào tạo thì 10 bạn trở thành doanh nghiệp sáng tạo. Số còn lại đã có kinh nghiệm qua đào tạo có thể trở lại thử sức hoặc làm chuyên viên tư vấn. Nhưng bù lại, hiệu quả kinh tế mang lại bền vững, một doanh nghiệp sáng tạo sẽ quản lý, sử dụng hàng trăm, hàng ngàn lao động trực tiếp và gián tiếp, đóng góp lớn cho ngân sách Nhà nước”.
(Nguyễn Phương Lam, Phó Giám đốc VCCI Cần Thơ)
Xem thêm bình luận