Quyết tâm và trách nhiệm gỡ "thẻ vàng" IUU

Sau những khuyến nghị trong đợt kiểm tra lần thứ 5 của Ðoàn thanh tra EC (tháng 3/2026), cùng với cả nước, Cà Mau đang tập trung thực hiện tốt các giải pháp, quyết tâm gỡ "thẻ vàng" IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) trong thời gian tới. Ðể công tác chống khai thác IUU hiệu quả, thực chất, tỉnh sẽ mở đợt cao điểm với quyết tâm không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

• Chung tay gỡ “thẻ vàng” IUU
• Ðồng hành cùng ngư dân tháo gỡ thẻ vàng IUU
• Chống khai thác IUU: Không còn tư duy đối phó

Khắc phục ngay những hạn chế

Thời gian qua, Cà Mau luôn tiên phong thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU. Bằng những hành động quyết liệt, tập trung thực hiện hiệu quả các giải pháp cụ thể, địa phương đang từng bước ngăn chặn, giảm thiểu và loại bỏ hoạt động khai thác IUU của tổ chức, cá nhân trên các vùng biển của tỉnh; chấm dứt tình trạng tàu cá, ngư dân của tỉnh khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài. Qua đó, chung tay gỡ "thẻ vàng" của EC, thúc đẩy phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, khu vực và hội nhập quốc tế.

Ðể công tác này đạt hiệu quả hơn nữa, trong chỉ đạo, điều hành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử cho biết: UBND tỉnh vừa có văn bản yêu cầu các ngành, địa phương xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền, nhất là người đứng đầu các cấp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan với công tác chống khai thác IUU; triển khai, thực hiện đầy đủ, thường xuyên, toàn diện, đồng bộ chủ trương, giải pháp bảo đảm công tác chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thuỷ sản.

Bên cạnh tăng cường và thực hiện triệt để các biện pháp chống khai thác IUU, Cà Mau còn triển khai các giải pháp khôi phục, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, hướng đến phát triển nghề cá bền vững. (Ảnh: Thả giống thuỷ sản, tái tạo nguồn lợi tại xã Đá Bạc).

Bên cạnh đó, thực hiện nghiêm nguyên tắc “không báo cáo hình thức, không bao biện, không né tránh trách nhiệm”; tất cả tồn tại, hạn chế phải được nhận diện đầy đủ, có giải pháp cụ thể, lộ trình rõ ràng, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân. Xác định dữ liệu là nền tảng quản lý, toàn bộ dữ liệu tàu cá, xử lý vi phạm, truy xuất nguồn gốc phải bảo đảm “đúng - đủ - sạch - sống”, cập nhật liên tục, thống nhất với Trung ương. Tăng cường công tác giám sát kết quả thực hiện, giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế hiện nay; kiên quyết xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, ảnh hưởng đến nỗ lực chung gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của cả tỉnh.

Nhiều nhiệm vụ được giao cụ thể, ai không hoàn thành hoặc thực hiện không đầy đủ nhiệm vụ phòng, chống khai thác nguồn lợi thuỷ sản có tính huỷ diệt, tận diệt và chống khai thác IUU thì chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh và cơ quan quản lý cấp trên.

---

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh.

Chuyển hoá từ ý thức đến hành động

Xã Phan Ngọc Hiển có 246 tàu cá khai thác trên biển. Trong đó, 87/87 tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên đều được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và quản lý theo quy định. Thời gian qua, không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Ông Huỳnh Thanh Ðảm, Phó Chủ tịch UBND xã, thông tin: “Xác định công tác tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức chấp hành là chính, thời gian qua, chính quyền địa phương cùng các ngành, đơn vị liên quan, đặc biệt là Ðồn Biên phòng Rạch Gốc, thường xuyên bám sát các chủ tàu, tuyên truyền đến từng tài công, ngư phủ chấp hành nghiêm các quy định về khai thác hải sản, nhất là không vi phạm vùng biển nước ngoài, gắn khai thác với bảo tồn nguồn lợi để nghề cá thực sự phát triển ổn định, bền vững”.

Từ những nỗ lực của địa phương, công tác tuyên truyền nhận được sự tham gia, ủng hộ tích cực và chấp hành nghiêm của ngư dân. Ðiều đó cho thấy công tác chống khai thác IUU thấm sâu, chuyển hoá từ ý thức đến hành động trong mỗi chuyến biển, từng người đi biển.

Còn tại xã Sông Đốc, lãnh đạo xã phân công cán bộ, đảng viên quản lý từng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; xây dựng phương án tập kết tàu cá. Ðến nay, 100% tàu có nguy cơ cao được số hoá hồ sơ. Ðịa phương cũng làm tốt việc quản lý bến bãi thu mua, bảo đảm không có điểm bốc dỡ hàng hoá hải sản sau khai thác sai quy định; 11/11 bến cá báo cáo đầy đủ sản lượng.

Sông Đốc hiện có 11/11 bến cá báo cáo đầy đủ sản lượng, số lượng tàu cập bến mỗi tháng 1 lần cập nhật lên hệ thống Quản lý sản lượng của tỉnh, không phát hiện trường hợp thu mua từ tàu cá vi phạm.

“Sông Ðốc có đội tàu khai thác hải sản lớn nhất tỉnh. Xã xác định làm tốt công tác chống khai thác IUU sẽ góp phần quan trọng cùng tỉnh và cả nước gỡ "thẻ vàng", vì vậy, thời gian qua, chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan luôn chủ động, thực hiện hiệu quả công tác phối hợp, tạo sự chuyển hoá mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động trong chấp hành nghiêm các quy định về khai thác hải sản của ngư dân, từng bước hình thành thói quen, ý thức chấp hành, mang lại những chuyến biển an toàn, hiệu quả, đúng quy định”, ông Ðỗ Thành Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Ðốc, chia sẻ.

Xử lý nghiêm minh, triệt để vi phạm

Cà Mau hiện có 5.155 tàu cá đăng ký, với tổng công suất 806.179 kW (tàu có chiều dài lớn nhất từ 15 m trở lên là 1.913 phương tiện, với tổng công suất 523.857 kW); 100% tàu cá lắp thiết bị VMS và đồng bộ tín hiệu lên hệ thống giám sát tàu cá.

Với quyết tâm cao và sự đồng thuận, vào cuộc trách nhiệm của ngư dân, 100% tàu cá của Cà Mau đều lắp thiết bị VMS, đồng bộ tín hiệu lên hệ thống giám sát tàu cá.

Sự quyết tâm của địa phương thể hiện rõ qua việc xử lý nghiêm minh các vụ việc liên quan đến chống khai thác IUU, trong đó nhiều vụ việc đã được xử lý hình sự. Hiện địa phương đang củng cố hồ sơ, sớm đưa ra truy tố, xét xử 3 vụ án hình sự đã khởi tố, liên quan 2 tàu cá không số bị Malaysia bắt ngày 15/9/2025, tàu SPF6868 và tàu cá không số hiệu bị bắt ngày 24/6/2025; tiếp tục khởi tố, truy tố, xét xử các hành vi liên quan việc đưa tàu cá, ngư dân khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài; xử lý nghiêm các vụ việc liên quan đến mất kết nối VMS...

Nhằm tiến tới gỡ "thẻ vàng" của EC, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử yêu cầu tổ chức trực ban 24/7 và khai thác các chức năng của hệ thống VMS để theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá; giám sát chặt chẽ tàu cá hoạt động gần ranh giới, vượt ranh giới trên biển, mất tín hiệu kết nối; tiến hành xác minh, xử phạt theo đúng quy định đối với các vụ việc vi phạm.

Toàn bộ tàu cá tham gia hoạt động phải thực hiện rời, cập cảng, xuất, nhập bến trên eCDT tại tất cả các cảng cá đã được công bố mở và sử dụng eCDT. Cơ sở thu mua thuỷ sản khai thác, doanh nghiệp chế biến, Ban Quản lý các cảng cá, Chi cục Thuỷ sản thực hiện giám sát sản lượng bốc dỡ qua cảng, hồ sơ truy xuất nguồn gốc thuỷ sản khai thác trên eCDT, bảo đảm các lô hàng xuất khẩu minh bạch về nguồn gốc, tăng tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

UBND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương, ngành chuyên môn thường xuyên kiểm tra, rà soát, thống kê toàn bộ tàu cá trên địa bàn, bảo đảm nắm chắc thực trạng về số lượng tàu; tàu cá hết hạn đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, giấy chứng nhận, cam kết an toàn thực phẩm; tàu cá đã chuyển nhượng, mua bán, xoá đăng ký...

“Cà Mau sẽ mở đợt cao điểm chống khai thác IUU. Theo đó, mọi việc liên quan cần được thực hiện đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương và người đứng đầu trong tổ chức thực hiện; tập trung giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế kéo dài; quản lý chặt chẽ các nhóm tàu cá nguy cơ cao; không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử chỉ đạo./.

Trần Nguyên