Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã: Chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thay đổi?

Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp xã theo Quyết định 759 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Bạc Liêu đang tiến hành sáp nhập, điều chỉnh địa giới nhiều xã, phường, thị trấn. Điều này đặt ra nhiều vấn đề về việc tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, vốn có 14 ĐVHC thuộc diện này theo Quyết định 861 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ.

Những thay đổi sau sắp xếp

Theo đó, nhiều địa phương có xã, phường, thị trấn vùng DTTS đã tiến hành sáp nhập. Tại TX. Giá Rai, Phường 1 (khu vực I) và phường Hộ Phòng (khu vực II) đã sáp nhập với 2 xã Phong Thạnh, Phong Thạnh A để hình thành phường Giá Rai mới với quy mô dân số trên 71.000 người và diện tích tự nhiên lớn.

Huyện Hòa Bình cũng có sự thay đổi khi thị trấn Hòa Bình (vùng DTTS khu vực I) sáp nhập với xã Vĩnh Mỹ A và xã Long Thạnh (huyện Vĩnh Lợi) thành xã Hòa Bình mới. Xã Vĩnh Hậu (khu vực II) và xã Vĩnh Hậu A được tái hợp nhất, đồng thời sáp nhập thêm xã Vĩnh Thịnh (khu vực II) thành xã Vĩnh Hậu có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh (gần 233km²).

Tại TP. Bạc Liêu, các phường, xã vùng DTTS khu vực I như Phường 3 và các xã: Hiệp Thành, Vĩnh Trạch, Vĩnh Trạch Đông sẽ sáp nhập với các đơn vị khác để hình thành 3 phường mới: Bạc Liêu, Vĩnh Trạch và Hiệp Thành. Đáng chú ý, phường Bạc Liêu được hình thành từ việc sáp nhập nhiều phường nội ô, trở thành đơn vị hành chính cấp xã có quy mô dân số lớn nhất tỉnh (gần 93.500 người).

Huyện Hồng Dân thì thay đổi khi thị trấn Ngan Dừa và xã Lộc Ninh (cùng khu vực I) và xã Ninh Hòa sáp nhập thành xã Hồng Dân mới. Trước đó, xã Ninh Thạnh Lợi (khu vực I) đã được tách ra, nay lại tái hợp nhất. Huyện Đông Hải, xã Long Điền (khu vực I) sau khi hợp nhất với xã Điền Hải vẫn giữ tên xã Long Điền, có diện tích và dân số tăng đáng kể. Tương tự, xã Hưng Hội (khu vực I) được hình thành từ việc tái hợp nhất xã Hưng Hội và xã Hưng Thành.

Xã Ninh Thạnh Lợi (huyện Hồng Dân) sau hợp nhất sẽ tiếp tục thụ hưởng các chế độ, chính sách của xã vùng dân tộc thiểu số khu vực I. Ảnh: N.Q

Chính sách cho vùng DTTS sau sắp xếp

Việc sáp nhập các ĐVHC cấp xã đặt ra câu hỏi về tiếp tục thực hiện các chính sách đặc thù cho vùng đồng bào DTTS. Theo hướng dẫn tại Công văn 296 ngày 10/4/2025 của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, việc áp dụng chế độ, chính sách sau sắp xếp được quy định như sau:

Sáp nhập các xã cùng khu vực: Nếu các xã thuộc vùng DTTS và miền núi (MN) và cùng khu vực (I, II, III) sáp nhập với nhau, xã mới hình thành sẽ tiếp tục áp dụng các chế độ, chính sách như trước khi sáp nhập.

Sáp nhập các xã không cùng khu vực hoặc với xã không thuộc vùng DTTS&MN: Trường hợp sáp nhập giữa các xã DTTS&MN không cùng khu vực hoặc sáp nhập với xã không thuộc vùng DTTS&MN, xã mới vẫn sẽ áp dụng các chế độ, chính sách như trước khi sắp xếp cho đến khi có văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế từ cấp có thẩm quyền.

Điều này cho thấy, trong giai đoạn đầu sau sắp xếp, các chính sách hiện hành đối với các xã vùng DTTS của Bạc Liêu về cơ bản vẫn được duy trì. Tuy nhiên, việc rà soát, điều chỉnh danh sách các xã thuộc vùng DTTS theo trình độ phát triển giai đoạn mới là điều cần thiết để đảm bảo tính chính xác và phù hợp.

Việc sắp xếp ĐVHC cấp xã là một chủ trương lớn, mang lại nhiều lợi ích về tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, đối với vùng đồng bào DTTS, cần đặc biệt quan tâm đến việc đảm bảo quyền lợi và tiếp tục hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.

Các cấp chính quyền tỉnh Bạc Liêu cần chủ động rà soát, đánh giá tác động của việc sắp xếp đến các chính sách hiện hành, kịp thời điều chỉnh các chương trình, dự án mục tiêu quốc gia để phù hợp với tình hình mới. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, đặc biệt là đồng bào DTTS, để tiến trình sắp xếp diễn ra thuận lợi và hiệu quả, không làm ảnh hưởng đến đời sống và sự phát triển của vùng đất giàu truyền thống văn hóa này.

Nguyễn Quốc