Truyền hình
Sự phát triển của công nghệ số đã thay đổi thói quen giải trí của công chúng. Trước vô số lựa chọn trên không gian mạng, cải lương - loại hình nghệ thuật từng một thời vàng son, buộc phải đổi mới để thích ứng và phát triển.
- Giữ bản sắc cải lương phương Nam
- Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau sản xuất chặp cải lương “Ngày hội quê hương”
- Cà Mau đoạt 2 giải tại Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc năm 2026
Giữ hồn cải lương trong thời đại số
Thực tế cho thấy, khán giả ngày nay dành nhiều thời gian trên TikTok, YouTube, Facebook hơn là đến sân khấu xem biểu diễn trực tiếp. Vì vậy, muốn tồn tại và phát triển, cải lương phải hiện diện ở nơi có khán giả. Thích ứng theo dòng chảy số, nhiều trích đoạn cải lương, bài vọng cổ hay tiết mục đờn ca tài tử được ghi hình, biên tập ngắn gọn và đăng tải trên mạng xã hội (MXH), trở thành cầu nối giúp người trẻ tiếp cận loại hình nghệ thuật này dễ dàng hơn.
Các trích đoạn, vở diễn cải lương ngày càng được khán giả đón nhận khi phát qua kênh trực tuyến.
Theo xu hướng hiện nay, những chương trình kéo dài nhiều giờ không còn phù hợp với số đông khán giả. Vì vậy, các vở diễn được tinh gọn về thời lượng, tập trung vào những phân đoạn đặc sắc và giàu cảm xúc. Bên cạnh đó, việc đổi mới cách thể hiện, ứng dụng kỹ thuật quay dựng hiện đại hoặc chuyển thể tác phẩm theo phong cách điện ảnh được xem là hướng đi phù hợp để tăng sức hấp dẫn cho cải lương.
Nghệ sĩ Quốc Tín, người nhiều năm gắn bó với hoạt động quảng bá cải lương trên nền tảng số, cho biết: “Sức sống của cải lương vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, cách thưởng thức của công chúng đã thay đổi, buộc người làm nghề phải thay đổi. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ hay khai thác các nền tảng số không làm mất đi bản sắc mà còn giúp nghệ thuật truyền thống thích nghi với đời sống mới”.
Tinh thần đó được nhiều đơn vị nghệ thuật triển khai mạnh mẽ, trong đó có Ðoàn Cải lương Hương Tràm. Ngoài các buổi biểu diễn trực tiếp, đoàn còn tích cực ghi hình, dựng phim và phát trực tuyến nhằm đưa chương trình đến với khán giả. Sau mỗi đêm diễn, các tiết mục được đăng tải trên fanpage và YouTube để phục vụ khán giả không có điều kiện đến sân khấu. Trước chương trình, đoàn cũng sản xuất trailer, poster và các nội dung giới thiệu nghệ sĩ trên MXH. Nhờ đó, thông tin về đêm diễn được lan toả nhanh chóng, tiếp cận đông đảo công chúng hơn so với phương thức tuyên truyền truyền thống.
NSƯT Lịch Sử, Trưởng đoàn Cải lương Hương Tràm, nhấn mạnh: “Trong thời đại công nghệ, MXH là công cụ hiệu quả để quảng bá nghệ thuật, giúp khán giả dễ dàng tiếp cận, cập nhật thông tin về các chương trình biểu diễn”.
Mặc dù vậy, không phải nghệ sĩ nào cũng dễ dàng thích nghi với sự thay đổi này. Với nhiều người, sân khấu truyền thống vẫn là nơi mang lại cảm xúc chân thật nhất. Họ quen với việc biểu diễn trực tiếp trước khán giả, không ít người vẫn cảm thấy xa lạ với các nền tảng trực tuyến.
Tuy nhiên, với mong muốn giữ cho cải lương tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, nhiều nghệ sĩ đã chủ động học cách sử dụng Facebook, Zalo hay YouTube để giới thiệu tác phẩm, kết nối với người hâm mộ. Sự chung tay của cộng đồng yêu cải lương cũng góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng.
Nghệ sĩ chung tay lan toả
Những năm gần đây, nhiều nghệ sĩ cải lương đã chủ động mang câu vọng cổ, những trích đoạn kinh điển và cả đời sống nghề nghiệp của mình đến gần công chúng hơn thông qua các nội dung số. Là một trong những gương mặt tiên phong, thông qua các nền tảng số, NSND Bạch Tuyết liên tục giới thiệu những sản phẩm kết hợp giữa yếu tố cải lương truyền thống và hơi thở đương đại. Ðồng thời, hợp tác với các nghệ sĩ trẻ như Hoàng Dũng hay nhóm DTAP, nhằm tiếp cận thế hệ khán giả mới. Việc xây dựng kênh TikTok riêng là chứng minh cho những nỗ lực của nữ nghệ sĩ trong việc đưa cải lương đến gần hơn với đời sống hiện đại. Theo bà, người trẻ không quay lưng với cải lương, điều họ cần là cách tiếp cận phù hợp với thói quen thưởng thức hiện nay.
Sở hữu một cộng đồng người theo dõi đáng kể trên YouTube, nhiều sản phẩm của NSUT Như Huỳnh thu hút từ hàng trăm ngàn đến hàng triệu lượt xem, cho thấy sức hút của cải lương trên môi trường số vẫn rất mạnh mẽ nếu được đầu tư phù hợp.
NSƯT Như Huỳnh cho biết: “Việc xây dựng các kênh trực tuyến không chỉ để bắt kịp xu hướng, đó còn là cách để giữ cho cải lương hiện diện trong đời sống hằng ngày của công chúng. Những clip ngắn, các bài ca cổ hay hình ảnh hậu trường luyện tập giúp khán giả hiểu hơn về loại hình nghệ thuật truyền thống này”.
NSƯT Như Huỳnh sở hữu lượng người theo dõi đông đảo trên YouTube, cho thấy sức hút của cải lương trên nền tảng số.
Còn với các nghệ sĩ trẻ, MXH như một kênh xây dựng thương hiệu cá nhân hiệu quả, nhiều nghệ sĩ tại Cà Mau đã bắt đầu làm quen với việc quay dựng video, chỉnh sửa hình ảnh, phát trực tiếp và quản lý các trang MXH. Không ít người từng bỡ ngỡ với công nghệ nhưng nay đã có thể tự sản xuất nội dung để giới thiệu tác phẩm và tương tác với người hâm mộ.
Theo Nghệ sĩ Mỹ Lệ, từ những clip ca ngắn đăng tải để lưu giữ kỷ niệm nghề nghiệp, chị bất ngờ nhận được sự quan tâm của đông đảo khán giả, đặc biệt là người trẻ. Ðiều đó cho thấy, MXH không chỉ là nơi chia sẻ mà còn là công cụ hiệu quả để quảng bá cải lương, giúp loại hình nghệ thuật này tiếp cận công chúng ở nhiều vùng miền.
Việc học và ứng dụng công nghệ mở ra một “sân khấu mới” cho cải lương. Thông qua môi trường số, những làn điệu vọng cổ, những câu chuyện nhân văn trên sân khấu có thể vượt qua giới hạn không gian và thời gian để đến với đông đảo khán giả. Bên cạnh quảng bá nghệ thuật, các nền tảng số còn giúp nghệ sĩ chủ động xây dựng hình ảnh cá nhân, giới thiệu khả năng ca diễn và phong cách riêng đến công chúng. Ðây cũng là giải pháp tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện để nghệ sĩ đầu tư nhiều hơn cho các sản phẩm chất lượng.
Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội mới cho cải lương. Khi nghệ sĩ biết kết hợp hài hoà giữa giá trị truyền thống với sức mạnh công nghệ, loại hình nghệ thuật này không chỉ có cơ hội tiếp cận thế hệ khán giả mới mà còn có thêm động lực để bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời đại số.
Lam Khánh
Xem thêm bình luận