Tầm soát và phòng, chống bệnh hen phế quản tại cộng đồng

Bệnh hen phế quản (hay còn gọi là bệnh suyễn) là bệnh viêm mạn tính đường dẫn khí ở phổi, dẫn đến co thắt phế quản, làm giảm sự lưu thông khí trong phổi. Hiện nay, tỷ lệ bệnh hen phế quản ngày càng gia tăng và nguy cơ gây tử vong rất lớn. Chính vì vậy, người mắc bệnh cần được tầm soát và điều trị kịp thời.

Bệnh hen phế quản (hay còn gọi là bệnh suyễn) là bệnh viêm mạn tính đường dẫn khí ở phổi, dẫn đến co thắt phế quản, làm giảm sự lưu thông khí trong phổi. Hiện nay, tỷ lệ bệnh hen phế quản ngày càng gia tăng và nguy cơ gây tử vong rất lớn. Chính vì vậy, người mắc bệnh cần được tầm soát và điều trị kịp thời.

Bệnh xảy ra phổ biến ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên trẻ em là đối tượng dễ mắc. Người bệnh thường có những biểu hiện như: ho, khò khè, khó thở, thường xuất hiện khi thời tiết thay đổi hoặc tiếp xúc với môi trường bị ô nhiễm. Tại Trung tâm Phòng, chống các bệnh xã hội tỉnh Cà Mau, hằng năm quản lý và điều trị hơn 200 bệnh nhân mắc hen phế quản, chiếm từ 15-20% dân số. Hiểu biết của người dân về việc điều trị và kiểm soát cơn hen còn nhiều hạn chế, chính vì vậy, tỷ lệ người mắc bệnh trong cộng đồng ngày càng gia tăng.

Bác sĩ Nguyễn Văn Sơn, Trưởng Khoa Lao và Bệnh phổi, Trung tâm Phòng, chống các bệnh xã hội tỉnh Cà Mau, cho biết: “Có rất nhiều yếu tố gây ra bệnh hen phế quản, bao gồm yếu tố môi trường và yếu tố nội tại. Dựa trên yếu tố viêm và dị ứng làm cản trở đường thở, gây ra những cơn ho, khò khè, khó thở. Ðặc biệt là vào buổi sáng sớm hay những lúc thời tiết thay đổi”.

Bệnh nhân hen phế quản đang được điều trị tại Khoa Lao và Bệnh phổi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cà Mau.

Trong 10 tháng năm 2015, Bệnh viện Ða khoa tỉnh Cà Mau đã tiếp nhận và điều trị hơn 75 bệnh nhân mắc bệnh hen phế quản. Có rất nhiều trường hợp bệnh nhập viện trong tình trạng khá nặng. Một số bệnh nhân còn rất chủ quan với bệnh, nhiều người tự ý điều trị hoặc điều trị không đúng cách. Nếu người mắc bệnh hen phế quản không được điều trị kịp thời, để tình trạng viêm đường hô hấp kéo dài sẽ làm giảm hoạt động chức năng phổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ. Bác sĩ Nguyễn Lê Nguyễn, Trưởng Khoa Lao và Bệnh phổi, Bệnh viện Ða khoa tỉnh Cà Mau, cho biết: “Bệnh viện thường tiếp nhận những bệnh nhân lên cơn hen cấp, ho, khó thở, nặng ngực.

Ða số bệnh nhân không tự kiểm soát tốt, không tuân thủ quá trình điều trị của bác sĩ, không được điều trị dự phòng. Do đó, công tác điều trị gặp nhiều khó khăn, có những trường hợp chúng tôi phải dùng thuốc cắt cơn và sử dụng máy giúp thở, có cả những trường hợp đe doạ tính mạng”. Ông Nguyễn Văn Tâm, 48 tuổi, ở ấp 7B, xã Hiệp Tùng, huyện Năm Căn, mắc bệnh đã hơn 2 năm. Do không được tầm soát tốt nên gần đây những cơn hen cấp lại xảy ra thường xuyên, phải nhập viện điều trị. Ông Tâm cho biết: “Tôi bị hen phế quản cũng đã lâu, nhưng khoảng 3 tháng nay tôi thường bị lên cơn hen cấp phải nhập viện. Ðiều trị được 1 tuần lễ tôi mới xuất viện, về nhà khoảng 5 ngày tôi lại thấy mệt, khó thở dữ dội, phải tiếp tục nhập viên điều trị lần thứ hai. ”

Bệnh hen phế quản không thể chữa khỏi hẳn, tuy nhiên, nếu được kiểm soát tốt sẽ làm chậm sự tiến triển của bệnh, ngừa tái phát và giúp ổn định sức khoẻ. Ðiển hình như trường hợp của em Quách Khả Vy, 9 tuổi, ở xã Lý Văn Lâm, TP Cà Mau. Em thường xuyên ho và khó thở mỗi khi thời tiết thay đổi hay ăn những thức ăn lạ. Gia đình rất lo lắng nên đưa em đi khám thì phát hiện em bị bệnh hen phế quản. Sau thời gian hơn 3 tháng điều trị tại Trung tâm Phòng, chống các bệnh xã hội tỉnh, sức khoẻ của em đã ổn định, không còn những cơn ho và khó thở như trước. Chị Lê Thị Hằng, mẹ cháu Vy, cho biết: “Cháu thường nói với mẹ là khó thở, nặng ngực, gia đình rất lo lắng nên đưa cháu đi khám đường hô hấp, thì được các bác sĩ báo là cháu bị hen phế quản. Gia đình luôn tuân thủ quá trình điều trị của bác sĩ, đến nay tình trạng sức khoẻ của cháu đã ổn định”.

Ðể tầm soát bệnh hen phế quản trong cộng đồng, trong năm 2015, Trung tâm Phòng, chống các bệnh xã hội tỉnh tổ chức khám sàng lọc cho hơn 300 bệnh nhân có các biểu hiện nghi ngờ, qua đó phát hiện 94 trường hợp mắc. Bên cạnh đó, ngành y tế còn tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn cho cán bộ chuyên môn. Thành lập câu lạc bộ bệnh nhân hen phế quản nhằm tư vấn, hướng dẫn cho những bệnh nhân hiểu rõ hơn về cách phòng ngừa và tầm soát bệnh đạt hiệu quả. Tuy nhiên, công tác tầm soát bệnh hen trong cộng đồng còn gặp nhiều khó khăn. Bác sĩ Nguyễn Văn Sơn, Trưởng Khoa Lao và Bệnh phổi, Trung tâm Phòng, chống các bệnh xã hội tỉnh Cà Mau, cho biết thêm: “Chúng tôi khuyến cáo người dân, đối với những người có cơ địa bị dị ứng thường xuyên, kèm theo các triệu chứng như: ho, khò khè, khó thở tái đi tái lại, thì cần phải đến ngay các bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán chính xác bệnh và điều trị kịp thời”.

Bệnh hen phế quản cấp tính có thể đe doạ đến tính mạng, thực tế trong cộng đồng có nhiều người chưa hiểu biết về mức độ nguy hiểm của bệnh này nên những người mắc bệnh khi đến khám tại các cơ sở y tế thì bệnh đã nặng. Do đó, để kiểm soát tốt bệnh hen phế quản, thì người dân cần nâng cao nhận thức, khi có các dấu hiệu của bệnh cần đến ngay các cơ sơ y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời./.

Bài và ảnh: Minh Khang