Tăng thẩm quyền cho toà án nhân dân cấp tỉnh

Việc tăng thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm cho toà án nhân dân (TAND) cấp tỉnh  theo quy định Luật 85/2025/QH15, sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua năm 2025, thể hiện tinh thần cải cách tư pháp hướng về cơ sở một cách mạnh mẽ, nhất là từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

• Tập trung xây dựng Tòa án điện tử, chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh
• Phân định thẩm quyền của Toà án nhân dân theo mô hình mới
• Hướng tới toà án điện tử, nâng hiệu quả xét xử

Quy định mới này giúp tăng thêm cơ hội cho người dân trong việc yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật một cách nhanh chóng. Qua đó, không chỉ giúp giảm tải cho TAND tối cao mà còn góp phần đảm bảo tính công bằng và giúp pháp luật được thực thi hiệu quả hơn.

Tăng thẩm quyền theo hướng về cơ sở 

Luật số 85/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung Ðiều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự, theo đó, TAND cấp tỉnh được giao thêm thẩm quyền quan trọng. Cụ thể, TAND cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử phúc thẩm các bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật của TAND khu vực bị kháng cáo, kháng nghị; đồng thời thực hiện giám đốc thẩm, tái thẩm đối với các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của TAND khu vực khi có kháng nghị theo quy định.

Ðây được xem là bước đi nhận được nhiều sự quan tâm của người dân (đang là đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ trong các vụ án dân sự) khi dễ dàng tiếp cận hơn với những thủ tục tố tụng. Bởi các thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm vốn được xem là khó tiếp cận cũng như tốn kém chi phí và thời gian.

Người dân đồng thuận cao 

Theo quy định, uỷ ban thẩm phán TAND cấp tỉnh gồm 11 thẩm phán do chánh án TAND tối cao quyết định, có thẩm quyền xem xét lại bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với các vụ việc bị kháng nghị trong phạm vi lãnh thổ. Việc xét xử được tiến hành bởi hội đồng xét xử gồm toàn thể uỷ ban thẩm phán; phiên toà phải có ít nhất 2/3 số thành viên tham gia và quyết định chỉ được thông qua khi có quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành.

Tháng 12/2025, TAND tỉnh Cà Mau mở phiên toà giám đốc thẩm theo thẩm quyền mới, để xem xét lại 2 vụ việc đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị viện kiểm sát nhân dân (VKSND) cùng cấp kháng nghị, gồm 1 vụ án kinh doanh thương mại về “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” và 1 việc dân sự về “Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn”.

Uỷ ban Thẩm phán TAND tỉnh Cà Mau xét xử giám đốc thẩm vụ án kinh doanh thương mại về “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” ngày 17/12/2025.

Qua xem xét, uỷ ban thẩm phán nhận thấy các bản án, quyết định trước đó chưa đánh giá đầy đủ tình tiết vụ việc, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Cụ thể, trong vụ án "Tranh chấp hợp đồng tín dụng", toà án cấp sơ thẩm xác định tính hợp pháp của hợp đồng thế chấp tài sản là chưa vững chắc, chưa xem xét phần quyền sử dụng đất liên quan đến quyền lợi hợp pháp của người thứ ba. Ðối với việc dân sự “Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn”, quyết định và sự thoả thuận của các đương sự có dấu hiệu trốn tránh nghĩa vụ thi hành án, nên cũng cần được xem xét lại. Từ những căn cứ đó, Uỷ ban Thẩm phán TAND tỉnh Cà Mau đã quyết định huỷ một phần bản án kinh doanh thương mại và huỷ toàn bộ quyết định công nhận thuận tình ly hôn, giao hồ sơ cho TAND khu vực giải quyết lại theo quy định.

Cầm quyết định giám đốc thẩm trên tay, những người có quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trong vụ án “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” là vợ chồng ông N.T.T, bà T.T.N vui mừng khi các sai sót được kịp thời khắc phục ngay ở cấp tỉnh, không phải mất nhiều thời gian, công sức khiếu kiện lên TAND tối cao.

Theo ông Thái Rết, Chánh án TAND tỉnh Cà Mau, việc trao thêm thẩm quyền kháng nghị cho viện trưởng VKSND tỉnh, chánh án TAND tỉnh và tổ chức xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm đối với bản án của TAND khu vực, đã mở rộng cơ hội cho người dân được xem xét lại các bản án, quyết định chưa thấu đáo, giúp họ tiếp cận công lý nhanh chóng, thuận lợi, góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thời gian tới, TAND tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tăng cường nghiên cứu, tham mưu giải quyết các văn bản yêu cầu, đề nghị, kiến nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; đề xuất việc xem xét, quyết định kháng nghị đối với các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, bảo đảm việc xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm được thực hiện công bằng, minh bạch.

Kim Phượng